De wondere Walterwereld

Walter Van Beirendonck krijgt volgende maand een grote overzichtstentoonstelling in het modemuseum MoMu in Antwerpen. Profiel van een modemultitalent.

Hand on Heart, 2011. Foto Ronald Stoops

Walter Van Beirendonck kijkt met priemende ogen boos de camera in. Op de foto uit 1997 transformeert zijn lichaam vanaf de schouders in een schubbige draak met puntige rugstekels. Eerder poseert hij als angstaanjagende krijger, met zijn gezicht gevangen in een metalen harnasmasker. Op het affiche voor de grote overzichtstentoonstelling die op 14 september opent in het Antwerpse modemuseum MoMu, Walter Van Beirendonck. Dream the World Awake, speelt de modeontwerper ook met zijn uiterlijk. Zijn gemanipuleerde moorddadige blik is ditmaal versterkt door oplichtende blauwe wallen.

Maar overtuigend boosaardig zijn, dat lukt de Belg nog steeds niet. Daarvoor is zijn groene drakenbuikje te gezellig, heeft hij als geharnaste woesteling te lieve ogen en wordt de moorddadige oogopslag van het campagnebeeld ontkracht door Van Beirendoncks schedel die is geschilderd als een rode paddestoel met witte stippen waarop een kikker troont.

De modeprins en de kikker. Dubbelzinnig. Net als de sprookjes van Grimm tegelijk lief en wreed zijn, heeft Walter Van Beirendonck (1957) het imago van een troetelbeer met vervaarlijke tanden en klauwen. En ook zijn collecties zijn vaak niet wat ze op het eerste gezicht lijken.

Mannen van top tot teen in loeistrak latex (Paradise Pleasure Productions, winter 1995/1996), een vrouw in bondage (Hard Beat, winter 1989/90), mannen gesnoerd in een korset (Sex Clowns, zomer 2008). Bij Van Beirendonck gaat het nooit om het shockeren op zich, maar worden verbanden uit de context gehaald en visueel aantrekkelijk gecombineerd.

Voor zijn eerste mannencollectie, Bad Baby Boy, uit 1986, trekt Van Beirendonck volwassen mannen truien aan met ingebreide teddyberen, versierd met strikjes en speelse pompons. De sprookjesachtige collectie met een sombere insteek komt tot stand in de tijd dat de modeontwerper voor het eerst in zijn omgeving wordt geconfronteerd met aids. Het is dan halverwege de jaren tachtig, mannenmode is een onontgonnen terrein. De ingrediënten van Van Beirendoncks nieuwe mannensoort zijn hard versus zacht – in kleur, materiaal en volumes – onschuld naast agressie. Plus een fascinatie voor seks, sm en piemels, maar ook voor etnografie, sciencefiction en technologie.

Om trends draait het niet in de wondere Walterwereld, een visie waarmee de Antwerpenaar vooruit loopt. Een modeontwerper moet tegenwoordig een auteur zijn met een uitgesproken handschrift, die ook nog verbanden legt met de actualiteit.

„Er is momenteel zoveel neutraliteit in de mode aanwezig, alles is relatief hetzelfde. En mr._reallove en Fuck_face zijn echt even iets anders”, zei Van Beirendonck vier jaar geleden na de presentatie van zijn Sex Clowns, een collectie met sm-elementen met uitgewerkte karakters als Fuck_face en Dick_head, stoer uitgedoste kerels met penisvormige hoofddeksels geïnspireerd op 3D-bewoners uit de digitale wereld van Second Life. De kleding uit deze collectie wordt gedragen door Nederlandse popsterren, zoals rockster Anouk en de hiphoppers van De Jeugd van Tegenwoordig.

Voor Van Beirendonck reflecteert mode de tijdgeest. Als ontwerper is hij dan ook niet vrij van invloeden van buitenaf, maar soms heeft hij zin om in een fantasiewereld te duiken, of verzint hij een cartooneske collectie met jongens in transparante pakken en met groene baarden (Explicit, zomer 2009).

Geëngageerde collecties gaan over geslacht (Gender, 2000) en milieuproblematiek (Stop Terrorizing Our World, 2006/2007). Geïnspireerd door het thema plastische chirurgie – in combinatie met het cliché van de perfecte schoonheid met vrouwen die hun gezicht laten gladspuiten – reageert Van Beirendonck in 1998 geïnspireerd door de Franse kunstenares Orlan die bobbels en hoorntjes in haar gezicht heeft laten implanteren. Voor Van Beirendonck is dat de volgende stap in make-up. Orlan werkte mee aan Van Beirendoncks tentoonstelling Believe in het Rotterdamse Museum Boijmans Van Beuningen waar bezoekers zich bulten als make-up konden laten aanmeten.

Daarnaast kan Van Beirendonck ook lichtvoetig zijn, zonder een nadrukkelijke boodschap. Afgelopen juli presenteerde hij in Parijs zijn collectie Cloud # 9 voor zomer 2012. De show opende met mouwloze colberts, gevolgd door slanke pakken in pastel en ‘gluurtruien’ met verticale spleten, en eindigde met een ‘zwevende’ blauwe wolk en groene bol. Uit de grote organische omhulsels steken benen. Het modevolk lacht, neemt foto’s, en binnen een mum van tijd zijn de absurdistische wolken de wereld in geslingerd via de sociale media. Hij verrast door de magie van mode te vermengen met humor.

Walter Van Beirendonck groeit als zoon van een garagehouder op in het Oost-Vlaamse Zandbergen. In de jaren zeventig, op een internaat in Lier, gruwt hij van het gedwongen altijd alles samen doen. Hij ontdekt de popcultuur met extravagante sterren als Alice Cooper en Lou Reed en ontwikkelt een fascinatie voor de androgyne David Bowie, die constant zichzelf opnieuw uitvindt. Hij denkt over een creatieve carrière als architect of juwelier.

Het wordt mode, nadat hij heeft gelezen over de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Antwerpen. Daar studeert Van Beirendonck in 1980 af in een klas met de ambitieuze Ann Demeulemeester, Dries Van Noten, Marina Yee, Dirk Van Saene en Dirk Bikkembergs. Halverwege de jaren tachtig presenteert de hechte groep zich op een Londense modevakbeurs als de Zes van Antwerpen. De Zes halen als groep de internationale pers.

Als laatste uit die groep krijgt Van Beirendonck al individuele aandacht in de modewereld: begin jaren negentig ontwikkelt hij W.&L.T. (‘Walt’, van Wild and Lethal Trash), betaalbare street wear, die in samenwerking met de Duitse fabrikant Mustang via showspektakels in de markt wordt gezet.

Het brengt Van Beirendonck op de toppen van de moderoem. Maar W.&L.T. groeit voor hem uit tot een monster. Van Beirendonck wordt ongelukkig van de bemoeienissen van Mustang en stapt in 1998 uit zijn eigen creatie. Om aan te geven dat hij niets meer te maken heeft met W.&L.T. start hij de lijn Aestheticterrorists en opent in 1999 met zijn vriend/ontwerper Dirk Van Saene de winkel/galerie Walter in het centrum van Antwerpen met installaties van topdesigner Marc Newson. Hij toont en verkoopt werk van andere creatieve ontwerpers waaronder Comme des Garçons, Play en zielsverwant Rei Kawakubo.

Hij maakt ook school: het tegendraadse van Van Beirendonck zie je nu terug in het werk van de Duitse ontwerper Bernhard Willhelm en van de Nederlander Bas Kosters. Maar de ongeremde fantasie en tomeloze lef van Walter Van Beirendonck ontbreekt tegenwoordig te vaak op de internationale catwalks.

Walter Van Beirendonck. Dream the World Awake. 14 sept. t/m 19 febr. 2012. MoMu – Modemuseum Provincie Antwerpen. Inl. momu.be. Catalogus € 55.Inl. waltervanbeirendonck.com