Verstikkende relatie van moeder en zoon

Mama. Regie: Nikolaj Renard en Jelena Renard. Met: Sergei Nazarov en Ludmila Aljohina. In: 4 bioscopen. ****

Toen de Russische superlowbudgetfilm Mama (gemaakt voor 8.000 dollar) vorig jaar op het Filmfestival Rotterdam in première ging, is er door de festivalorganisatie lang gediscussieerd over de vraag of je het een film zou moeten noemen of een hybride van performance, schilderkunst en documentairefotografie.

Het is, kortom, een vreemde film, moeilijk te classificeren, ongemakkelijk en intrigerend. Mooi door z’n rake composities. Maar lelijk ook: door het ontgoochelend natuurlijke licht waardoor niets er per ongeluk verleidelijk uit gaat zien.

Het verhaal van de volwassen, zwaarlijvige zoon die nog thuis woont en door zijn moeder wordt volgepropt zodat hij steeds afhankelijker van haar wordt, is echt genoeg. Ze ergert zich aan hem, maar kan hem niet loslaten.

Het kleine plotlijntje in deze zo goed als woordenloze 70 minuten durende film gaat over die verstikkende symbiotische relatie die daarmee een metafoor voor vele moeder-zoonrelaties kan zijn. In lange, ongemonteerde shots focust het filmechtpaar Renard op het dagelijks leven van de twee. Hoe die moeder een eitje voor haar zoon kookt en daar het wit vanaf pelt zodat hij alleen het cholesterolrijke geel te eten krijgt. Hoe hij in het park een doos koekjes leegeet. Traag en treurig.

De zoon is zo enorm dat alles in de film uit het lood raakt. Het levert een ongemakkelijk gevoel van voyeurisme op, die tragiek van een veertigjarige man die straks te dik is om een stap te zetten. Nu droomt hij nog van verre streken, spreidt hij een landkaart uit over zijn bed. Maar het is niet alleen zijn lichaam dat hem gevangen houdt. Wie is er afhankelijk van wie? Wie neemt de meeste ruimte in? Wie houdt wie in een houdgreep? Moeder, zoon én toeschouwer: parasitisme op de vierkante centimeter.

    • Dana Linssen