Reportage vanuit Libië: het heimelijke plan voor de verovering van Tripoli

Libische rebellen vieren feest in het voormalige hoofdkwartier van Moammar Gaddafi in Tripoli. Foto AP / Sergey Ponomarev

Verslaggevers Rami Al-Shaheibi en Hadeel Al-Shalchi zijn voor persbureau The Associated Press in Libië om verslag te doen van de opstand tegen Gaddafi. Ze schreven een indringend verhaal over de voorbereiding op de slag om Tripoli.

Persbureau Novum vertaalde de reportage die Al-Shaheibi en Al-Shalchi voor AP schreven. Lees het verhaal hieronder.

Ze noemden het operatie Mermaid Dawn. Een heimelijk plan van de Libische rebellen, de NAVO en slapende cellen in Tripoli om de hoofdstad te bevrijden van het regime van kolonel Moammar Gadhafi.

Het begon drie maanden geleden. Groepen jonge mannen ruilden hun huizen in Tripoli in voor de oostelijke stad Benghazi, de officieuze hoofdstad van de rebellen en de stad waar de Nationale Overgangsraad zetelt. Daar werden ze door overgelopen militairen getraind en voorbereid op de komende strijd. Na hun training keerden ze terug naar Tripoli. Over zee, verkleed als vissers of via de Nafusa-bergketen in het westen van het land.

“Ze gingen terug naar Tripoli en wachtten. Ze werden slapende cellen”, zei Fadlallah Haroun, een militair woordvoerder van de rebellen die betrokken was bij de planning van de operatie. Veel van de in Benghazi getrainde mannen verbleven ook in steden ten westen van Tripoli, zoals Zintan en Zawiya, aldus Haroun. Daar wachtten ze op de dag dat de opmars naar de hoofdstad zou beginnen.

Operatie Mermaid Dawn begon in de nacht van 21 augustus. De snelheid waarmee de rebellen oprukten naar het centrum van Tripoli, bijna ongehinderd door de troepen van Gadhafi, verrastte de wereld. Op het Groene Plein in het centrum van de stad vierden ze feest.

In Tripoli kwamen zo’n honderdvijftig mannen in opstand, zei Haroun. Ze blokkeerden straten, bonden de strijd aan met de troepen van Gadhafi en zetten controleposten op in de stad. Maar waarom stortte het verzet van Gadhafi-getrouwen zo snel ineen?

Volgens Fathi Baja, het hoofd van het politieke comité van de rebellen, was er een afspraak gemaakt met het hoofd van het bataljon dat Tripoli moest verdedigen, een man genaamd Mohammed Eshkal. Eshkal koesterde al twintig jaar wrok tegen Gadhafi, sinds de Libische leider diens neef ter dood veroordeelde, zei Haroun. “Op het uur U zou hij de stad overdragen aan de rebellen.”

Eshkal gaf niet veel om de revolutie, aldus Haroun. “Hij wilde wraak nemen op Gadhafi. Toen hij zag dat er een kans was dat Gadhafi en zijn regime zouden vallen, liet hij het gebeuren.” Desondanks vertrouwde Haroun Ehkal niet. Hij vertrouwde niemand die zo kort voor de beslissende aanval Gadhafi de rug toekeerde. “Ze wisten dat Gadhafi’s dagen geteld waren en daarom liepen ze over”, zei Haroun. “In hun hart zullen ze Gadhafi echter altijd vrezen en zelfs respecteren.”

De NAVO stond volgens Haroun in contact met de rebellenleiders in Benghazi. “De NAVO heeft in alle eerlijkheid een grote rol gespeeld bij de bevrijding van Tripoli. Gevechtsvliegtuigen van de NAVO hebben alle doelen gebombardeerd waartegen onze lichte wapens weinig zouden hebben uitgehaald”, zei hij.

De NAVO voerde gerichte bombardementen uit op cruciale communicatieposten en wapenopslagplaatsen van het regime. Onbemande vliegtuigen van de Verenigde Staten, zogenoemde Predators, voorzagen de oprukkende rebellen voortdurend van inlichtingen.

Volgens anonieme diplomaten bij de NAVO speelden geheime teams uit Frankrijk, Groot-Brittannië en enkele Oost-Europese landen een cruciale rol in de operatie. Ze voorzagen de rebellen onder andere van advies op het gebied van logistiek en veiligheid. Ook werd gevechtsvliegtuigen van de NAVO hulp geboden bij het identificeren van doelwitten voor bombardementen.

Militaire adviseurs stonden klaar om de rebellen van inlichtingen te voorzien. In eerste instantie namen militairen uit Qatar hierin het voortouw, maar later kregen ze versterking van adviseurs uit Frankrijk, Groot-Brittannië en Italië. Hun taak was tweeledig. Ze voorzagen de rebellen niet alleen van inlichtingen, maar moesten er ook voor zorgen dat de rebellen niet geïnfiltreerd of beïnvloed werden door leden van Al-Qaeda.

De grondtroepen wisten zich ondersteund door de luchtmacht van de NAVO. Gewapende Predators maakten de weg vrij voor de oprukkende rebellen. Naarmate het begin van Mermaid Dawn dichterbij kwam, voerde de NAVO de luchtaanvallen op Bab al-Azizya, het hoofdkwartier van Gadhafi in Tripoli, en op wapenopslagplaatsen op. En toen kwam het volk in opstand.