De wegwerkzaamheden gaan voor het meisje

In de Pokrovka-straat struikelt de bejaarde Irina Aleksejeva over een baksteen in het half voltooide trottoir. Dankzij haar wandelstok tuimelt ze net niet voorover. Woedend verruilt ze de stoep voor de weg, waar de auto’s scheuren. Een alternatieve route is er niet, want enkele meters voor haar zijn stratenmakers bezig. „Waar moet ik in godsnaam lopen?” briest ze tegen hen.

Diezelfde woede spuwt even later mijn 89-jarige vriendin Aleksandra Prolygina uit, als ze thuiskomt van een bezoek aan de kerk. „Zelfs met mijn stok kan ik niet over die nieuwe bakstenen trottoirs lopen. Welke idioot heeft dit verzonnen?”

Irina en Aleksandra verwoorden de ergernissen van veel Moskovieten in het stikhete Moskou, waar sinds mei in twintig hoofdstraten in het centrum het asfalt van de trottoirs vervangen wordt door bakstenen. Logica ontbreekt, want in plaats van eerst het ene trottoir onder handen te nemen en dan het tegenoverliggende, worden beide zijden tegelijkertijd vernieuwd.

De stratenmakers die de bakstenen leggen, worden onderbetaald en maken zich er vanaf. Het resultaat van hun arbeid is vaak dramatisch: de bakstenen liggen zo onegaal en golvend in hun patroon, dat zelfs jonge voetgangers er met hun schoenneuzen aan blijven haken.

Nog akeliger zijn de gevolgen van de vernieuwingsdrang voor invaliden in rolstoelen. Hun gang op het bakstenen plaveisel is er een van trillen en hobbelen, met akelige rugpijnen als gevolg.

„En denk eens aan al die vrouwen, die op hun stilettohakken door de stad schrijden en sowieso al moeite hebben om overeind te blijven”, zegt mijn goede vriendin Joelia. „Een stilettohak blijft zo tussen twee bakstenen steken, zeker als ze in de herfst door regen en sneeuw gaan kieren.”

Maar het uiterlijk van de hoofdstad gaat voor het meisje, lijkt burgemeester Sergej Sobjanin te denken. Hij heeft vier miljard roebel (honderd miljoen euro) uitgetrokken om vier miljoen vierkante meter trottoir van bakstenen te voorzien. Baksteen oogt leuker en is duurzamer. En gaat onder de extreme temperaturen van Russische winters en zomers niet zo snel kapot als asfalt.

Maar waarom nú ineens die transformatie van het plaveisel? Rusland zou Rusland niet zijn, wanneer er niet meteen complottheorieën op werden losgelaten. Zo zou de echtgenote van de burgemeester, Irina Sobjanina, de herbestrating uitvoeren, zoals ze tien jaar geleden, toen Sobjanin gouverneur was van het Siberische Tjoemen, ook verantwoordelijk zou zijn geweest voor de bestrating van de gelijknamige hoofdstad van die provincie. Het leverde haar de bijnaam ‘Irina Trottoirband’ op, wat sloeg op de kostbare marmeren trottoirbanden die bij die opknapbeurt werden gebruikt.

Het stadhuis ontkent alles. Maar desondanks blijft het een feit dat het bedrijf waarvan Irina Sobjanina tien jaar geleden directeur was, een van de firma’s is die bij de huidige herbestrating betrokken zijn.

Joelia is ervan overtuigd dat de geruchten waar zijn. „Na het gedwongen vertrek van burgemeester Loezjkov vorig jaar, had ik niet verwacht dat zijn opvolger zich net zo zou gedragen. En even openlijk en schaamteloos.” De echtgenote van Loezjkov, aannemer Jelena Batoerina, vergaarde tijdens het bewind van haar man drie miljard dollar met lucratieve bouwopdrachten in de hoofdstad.

Waar of niet, het Moskouse gemeentebestuur kampt met een planningsprobleem. Want nu al is duidelijk dat het niet lukt de voor dit jaar vastgestelde 1,1 miljoen vierkante meter trottoir op tijd te herbestraten. De reden daarvoor is typisch Russisch: de baksteenfabrieken kunnen de vraag niet aan, omdat het gemeentebestuur op te korte termijn zijn bestellingen heeft geplaatst en ook nog eens een te grote variatie wilde hebben, omdat de ene straat er anders uit moet zien dan de andere.

Morgen, als het nieuwe schooljaar begint, wordt de operatie daarom tijdelijk gestaakt. De Moskovieten kunnen daarna alleen nog hopen dat al die resterende opgebroken trottoirs tot de hervatting van de werkzaamheden in 2012 enigszins provisorisch worden hersteld.

En ook is iedereen benieuwd hoe de bakstenen trottoirs zich in de winter gaan gedragen. Want baksteen heeft de reputatie heel glad te kunnen worden als het vriest.

Michel KRielaars