De vrije geest heerst en heeft bijna vier zetels

Driekwart van Nederland is platteland, eenderde van de bevolking woont er. Daarom deze zomer: de wereld van het dorp Opende. Vandaag: het raadslid. „Tegen de regentencultuur.”

Nederland - Opende - ( Groningen ) - 04-07-2011 Fractieleider van Partij voor veiligheid en zorg. Ytsen van der Velde Foto: Sake Elzinga

Ze noemen hem in het dorp „onze plaatselijke Pim Fortuyn”. Ytsen van der Velde, 58 jaar, fractievoorzitter van VZ2000, partij voor Veiligheid en Zorg. Ook ondernemer, eigenaar van een jachtslot in Polen, van alle markten thuis.

Ze zijn abuis. Van der Velde keerde zich als éérste tegen „de regentencultuur en arrogantie van de macht”. Fortuyn was de landelijke Van der Velde.

Hij woont aan een zandpad op het land dat zijn opa in 1903 voor 652 gulden kocht. Schotse hooglanders houdt hij als hobby. In zijn werkkamer hangt een zeefdruk van Herman Brood, getiteld ‘Oh hoe ik hunker naar de zeelucht van uw doos’. Tegen wil en dank belandde hij in de politiek. Gedreven door verontwaardiging.

Het was eind 1999 tijdens een inspraakavond, Van der Velde noemt het „een propaganda-avond”. De toenmalige wethouder pleitte voor de komst van een asielzoekerscentrum naar Grootegast. Grootegast is de gemeente waartoe het dorp Opende behoort.

Een van de felste tegenstanders was Van der Velde. De burgemeester maakte hem het spreken onmogelijk. De microfoon werd dichtgedraaid. „Als dit democratie is, krijgt u komende verkiezingen met een nieuwe partij te maken.” Dat waren zijn niet versterkte woorden. „Ik werd weggehoond.”

Van der Velde hield woord. Hij wilde er meteen een landelijke partij van maken. Dat bleek „te veel gedoe”.

„Doorbreken van de gesloten bestuurscultuur in Grootegast was al lastig genoeg. CDA en PvdA vormden sinds mensenheugenis het college. Verkiezingen waren overbodig. Bestuurders zaten eeuwig op hun stoelen. Zij bepaalden wat goed was voor het volk.”

Bij de raadsverkiezingen van 2002 werd VZ2000 in één klap de tweede partij van Grootegast. Met drie zetels, net geen vier. Drie van de vijftien. ‘Luisteren naar de samenleving’, was de verkiezingsleus. De oude partijen weigerden de grote winnaars te feliciteren. Bij de samenstelling van de raadscommissies werd de protestpartij gepasseerd.

Ten onrechte, zegt Van der Velde, werd VZ2000 afgeschilderd als rechts-extremistisch. „We hebben een hele brede kiezersschare. Links en rechts. Ongeschoold en hoog opgeleid. Wat ze gemeen hebben: dat ze wars zijn van bureaucratie, overbodige regels en onnodige bemoeienis.”

Mede dankzij VZ2000 kreeg Opende zes jaar geleden eindelijk de sporthal die het dorp al meer dan twintig jaar was beloofd. De verantwoordelijke wethouder trad af omdat ze de bouw financieel onverantwoord vond. „Het is de best draaiende sporthal van de gemeente”, zegt Van der Velde.

Bij de laatste verkiezingen van vorig jaar kreeg zijn partij opnieuw drie zetels, weer net geen vier. In Opende was de partij verreweg het populairst. Ze kreeg er de helft van de stemmen.

„Hier liggen de wortels”, zegt Van der Velde. „Hier heerst de vrije geest.”

Dick Wittenberg

    • Dick Wittenberg