De naïviteit van Europese steun voor Arabische Lente

Europa steunt de Arabische Lente – alsof het omwerpen van dictaturen geen problemen oplevert, aldus Rosanne Hertzberger.

Het heeft iets ontzettend rijks om in Europa zo te juichen bij de Arabische Lente – iets ontzettend onbezorgds en welvarends. Vlak voor onze deur veranderen drie min of meer stabiele landen in één grote chaos. Dit betreft honderd miljoen mensen met als enige vertegenwoordiging zwakke, slecht georganiseerde overgangsraden.

Wij vinden het prachtig. We gunnen de bevolking terecht net zo veel vrijheid als we zelf hebben.

Soms denk ik dat we ons massaal onaantastbaar wanen in Europa. In het machtsvacuüm dat in Noord-Afrika in rap tempo ontstaat, kan meer mis dan goed gaan. Pogingen tot democratisch bestuur kunnen zwakke leiders opleveren, met weinig steun binnen het leger of de bevolking.

Alles is mogelijk: golven van staatsgrepen, burgeroorlogen en extremistische cellen die floreren en nieuwe islamitische revoluties ontketenen. De Afrikaanse volksverhuizing in de richting van Europa kan zich intensiveren. Zuid-Europa kan de stroom bootjes nauwelijks nog weren, bij gebrek aan middelen.

Europa krijgt te maken met nieuwe golven van anti-islamisme, koranverbrandingen, brandstichting in moskeeën. Uiteindelijk krijgt Libië een nieuwe, maffe dictator. Die vindt het nodig om de moslims in Europa te beschermen. Dat leidt tot oorlog.

Het is maar een rampscenario – een scenario om te illustreren dat de Arabische Lente in heel veel opzichten vooral een verontrustende ontwikkeling is voor de stabiliteit in Europa.

Toch liggen we hiervan niet wakker. Vreugde overheerst. We zijn blij voor de Egyptenaren, de Tunesiërs en de Libiërs. We bidden dat het ook de Syriërs lukt om hun dictator te verdrijven.

Wij vinden hun vrijheidsstrijd en hun mensenrechten belangrijker dan ons Europese belang bij een vredig, olieleverend, Israël met rust latend, vluchtelingen tegenhoudend Noord-Afrika. Dit is een heel goede eigenschap.

Toch vrees ik dat deze eigenschap niet voortkomt uit een soort intrinsieke goedheid van de Europese mens. Ik denk eerder dat de eigenschap een gevolg is van de onvermijdelijke naïviteit die zich – na zestig jaar vrede en voorspoed – diep nestelt in een bevolking.

Als kinderen staan we te kijken hoe de economie in elkaar klapt. We zijn verbaasd dat welvaart niet per definitie oneindig doorgroeit. Zijn we vergeten dat alles ook kapot kan, dat de welvaart en de vrede omkeerbaar zijn?

Rosanne Hertzberger is columnist van nrc.next.

    • Rosanne Hertzberger