Schuldig, maar toch onschuldig

In 1994 werden drie Amerikaanse jongens ten onrechte veroordeeld voor een drievoudige kindermoord.

Nu zijn ze vrij, mede dankzij rockzanger Eddie Vedder.

Van links naar rechts, in 1994 en afgelopen vrijdag: Jessie Misskelley, Jason Baldwin en Damien Echols. Foto AP This combo of 1994 photos taken by The Commercial Appeal, shows, from left, Jessie Lloyd Misskelley, Jason Baldwin, and Damien Echols, in Jonesboro, Ark. The Crittenden County teenagers who were arrested in June, 1993 and later convicted in the slayings of three Cub Scouts went free Friday, Aug. 19, 2011, nearly two decades after they were sent to prison in a case so gruesome it raised suspicions the children had been sacrificed in a Satanic ritual. The three were permitted to plead guilty to murder in exchange for time served, ending a long-running legal battle that had raised questions about DNA and key witnesses. (AP Photo/The Commercial Appeal) AP

Ik zal Damien Echols geen boeken meer sturen in zijn dodencel. Na 18 jaar in de gevangenis, waarvan tien in een isoleercel, kan hij sinds vrijdag zelf naar een boekwinkel lopen. Datzelfde geldt voor Jason Baldwin en Jessie Misskelley, de andere twee jongens die ten onrechte waren veroordeeld voor een drievoudige kindermoord. De rechter heeft ook hen laten gaan.

De West Memphis Three kwamen rond 2000 op mijn pad. Ik zag toen de documentaire Paradise Lost: The Child Murders at Robin Hood Hills. De makers, Joe Berlinger en Bruce Sinofsky, vertellen daarin het verhaal van het drietal dat in 1994 op zeer dubieuze gronden was veroordeeld voor de moord op drie achtjarige jongens. De verdenking was op hun gevallen omdat ze ‘anders’ waren: langharige heavy-metalfans in het uiterst conservatieve zuiden van de VS. Ik trok me hun lot aan. Opgroeien als Metallica-fan in Heemstede is allicht niet te vergelijken met leven tussen de rednecks in de Deep South, maar toch. Echols bleek een Amazon-wishlist te hebben. Ik begon hem boeken te sturen.

De West Memphis Three waren in de gevangenis terechtgekomen omdat ze afweken van de norm, T-shirts van Slayer droegen en er ongewenste opvattingen over religie op na hielden. De ironie is dat ze ook juist om deze redenen niet wegzonken in vergetelheid, maar uitgroeiden tot cause célèbre. Want het waren een aantal beroemdheden uit de ‘alternatieve’ hoek die de zaak van de West Memphis Three constant onder de aandacht hielden.

Eddie Vedder, zanger van grungeband Pearl Jam, was hun voorman. Punkgrootheid Henry Rollins organiseerde benefietconcerten, Black Sabbath-voorman Ozzy Osbourne doneerde eigendommen voor veilingen. Veel DNA-onderzoek en detectivewerk van de afgelopen jaren werd betaald door Peter Jackson, regisseur van de Lord of the Rings-trilogie.

De speurtocht naar DNA-materiaal heeft nu geleid tot de invrijheidstelling van de drie. Al het biologisch materiaal dat op de plek van de moorden is aangetroffen, is niet van Echols, Baldwin of Misskelley. Er zijn wel haren gevonden van de stiefvader van één van de vermoorde jongens. De staat Arkansas zag dat de zaak hiermee ernstig was verzwakt en stelde een zogenoemde ‘Alford plea’ voor: de drie mannen mochten hun onschuld volhouden, maar moesten bekennen dat het Openbaar Ministerie voldoende bewijs had voor een veroordeling. Voor de staat is dat ook gunstig, omdat de drie nu geen schadevergoeding kunnen claimen voor de jaren dat ze onterecht vastzaten.

Baldwin wilde hiermee eigenlijk niet akkoord gaan, maar het op een zaak laten aankomen, zodat hij officieel vrijgesproken zou worden. Op een persconferentie vertelde hij vrijdag dat hij uiteindelijk toch instemde met het voorstel, om Echols uit de dodencel te halen. „Ze wilden Damien vermoorden.” De rechter ging akkoord met de deal en veroordeelde de mannen tot 18 jaar en 78 dagen cel, precies de tijd die ze achter de tralies hadden doorgebracht.

De deal kwam zo onverwacht dat Berlinger en Sinofsky, die een derde documentaire over de zaak afronden, geen tijd hebben hun film aan te passen voor de première volgende maand. Ze zullen er later dit jaar de scènes aan monteren die ze de afgelopen dagen hebben geschoten. Misskelley is meteen na zijn vrijlating terug naar zijn familie in Arkansas gegaan. Echols en Baldwin vierden dit weekend feest in een duur hotel met hun beroemde vrienden, familie (Echols is in de gevangenis getrouwd) en tal van andere mensen die zich de afgelopen 18 jaar voor hun lot hebben ingezet.

Baldwins advocaat zei dat ze er maar geen genoeg van kregen om foto’s te nemen met een iPhone, een apparaat dat ze nog nooit hadden gezien. Hun leven heeft bijna twintig jaar stilgestaan, terwijl de wereld buiten zich razendsnel ontwikkelde. In die wereld moeten ze nu hun plaats vinden. De drie zeggen te zullen blijven strijden totdat hun naam gezuiverd is en de echte moordenaar van de Robin Hood Hills voor het gerecht is gebracht.

    • Bart Funnekotter