Festivals en natuurgeweld

Voor het zuiden van Duitsland gold vanochtend ‘code rood’, het weeralarm dat staat voor voor extreem gevaar. Opletten dus. In Nederland was gisteren op last van het KNMI enige tijd in vier provincies ‘code oranje’ van kracht: extreem weer, groot gevaar en dus ook: uitkijken geblazen. Lowlands, het muziekfestival dat afgelopen weekend in Biddinghuizen werd gehouden, had getroffen kunnen worden door harde buien, hagel en harde windstoten. Maar het viel mee en ’s avonds trok het weerinstituut zijn waarschuwing in. De bezoekers van de Wereldjongerendagen in Madrid hadden het slechter. In zwaar noodweer raakten zes van hen zaterdag gewond nadat een tent was ingestort. Nog treuriger liep het af in het Belgische Hasselt. Het muziekfestival Pukkelpop, waar 60.000 bezoekers op af waren gekomen, werd donderdag getroffen door windhozen en ander noodweer. Het was niet voorzien, niet in die mate en niet speciaal op die plek. Maar het kostte wel vier jonge mensen het leven.

Overmacht is, samengevat, de reactie van de organisatie van Pukkelpop. Anderen spreken van een ‘act of God’. Het is in elk geval natuurgeweld, van een dusdanige omvang dat de Belgische minister van Binnenlandse Zaken al heeft laten weten dat het als ‘ramp’ zal worden erkend. Dat is van belang voor de financiële afwikkeling.

Anders dan bij de 21 doden die ruim een jaar geleden vielen bij de Love Parade in Duisburg, doordat ze in het gedrang werden verpletterd, lijkt ‘overmacht’ voor de treurige gebeurtenissen in Hasselt een plausibele verklaring. Maar dat is niet op voorhand een reden om er geen lessen uit te trekken. Les 1 voor alle bezoekers van dergelijke festivals, voetbalwedstrijden of andere massaal bezochte manifestaties in Duisburg, Hasselt, Madrid, Biddinghuizen of waar ook ter wereld is het besef dat ze risico’s lopen. Dat ze er niet op moeten rekenen dat in geval van nood de redding altijd nabij is.

Over de gebeurtenissen in Hasselt zijn nog vragen te beantwoorden voordat de conclusie ‘overmacht’ als enig geldige kan worden getrokken. Zijn organisatoren wel voldoende voorbereid op het feit dat noodweer, voorspeld of niet, boven hun terrein kan losbarsten en voorziet hun crisisplan daar voldoende in? Met de communicatie is er het nodige misgegaan. Te lang was onduidelijk of het festival nog zou doorgaan, ook al was afgelasting vanzelfsprekend nadat bekend was dat er doden waren gevallen. Sociale netwerken, die een nuttig hulpmiddel hadden kunnen zijn, raakten overbelast en werden onbruikbaar. Onderzoek zal moeten uitwijzen of dergelijke problemen zijn te voorkomen. Tenslotte zijn festivals geen product van de natuur, maar mensenwerk.