De man achter de aap: acteur Andy Serkis

Acteur Andy Serkis vraagt erkenning. Ook al zat hij niet elke dag zwetend onder een apenmasker, hij was wel degelijk aan het acteren in Rise of the Planet of the Apes.

Andy Serkis als Gollum (boven), Caesar (midden) en Kapitein Haddock (onder). Foto Serkis: AP scene uit de film Rise of the Planet of the Apes (2011)

Hij vertolkte de mooiste hoofdrollen maar kwam nooit in aanmerking voor een Oscar. Andy Serkis (47) acteert bijna al zijn scènes in een soort schaatspak vol sensoren. Ook in de film Rise of the Planet of the Apes, die vorige week in première ging, is Serkis onherkenbaar. Hij werd uit de oorspronkelijke filmbeelden weggepoetst en vervangen door de levensechte chimpansee Caesar, die in de film een apenrevolutie leidt. Voor zijn rol droeg Serkis een cameraconstructie op zijn hoofd die elke uitdrukking op zijn gezicht haarfijn vastlegde. Met hulp van die data werd achteraf digitaal een aap geanimeerd, een techniek die motion capture wordt genoemd.

Het lijkt Serkis’ lot: grootse rollen spelen, maar nooit herkend worden als hij een ritje in de Londense metro maakt. Mensen stoten elkaar hoogstens even aan. ‘Is dat niet die ene acteur?’ Het zou kunnen dat ze gezichtsuitdrukkingen herkennen van het wezen Gollum uit de Lord of the Rings-cyclus, of van King Kong uit de gelijknamige film uit 2005. Deze rollen heeft de acteur namelijk ook op zijn naam staan.

Maar nu wil Serkis erkenning voor zijn onzichtbare werk. Dit weekend liet hij in interviews met de BBC en Daily Telegraph weten dat performance capture verkeerd wordt begrepen. „Mensen zeggen nog steeds ‘oh, dus jij hebt de stem van Gollum gedaan, en de bewegingen van King Kong? But it’s just acting, er is echt geen enkel verschil, behalve dat de make-up bij mij achteraf op digitale wijze is aangebracht. Het is een soort digitaal kostuum.” Ondanks dat Gollum een animatiefiguur is, kan de kijker toch zien dat er een acteur achter zit. „Het wezen is ontworpen op mijn gezicht, alle spierbewegingen, Gollums uitdrukkingen zijn die van mij. Zelfs zijn stem is de mijne.” De rare keelgeluiden van Gollum zijn gebaseerd op de geluiden die Serkis’ kat maakt als ze haarballen braakt. En zelfs Gollums kwijl dat je in de film ziet, is het echte kwijl van de acteur.

Serkis haalt graag bekende voorbeelden aan om te tonen dat hij recht heeft om mee te dingen naar Oscars. Zo kreeg John Hurt een Oscarnominatie voor zijn rol als John Merrick in The Elephant Man terwijl hij onherkenbaar verstopt zat achter een masker. Hopelijk krijgt Serkis voor de voortzetting van zijn rol van Gollum in The Hobbit of zijn rol van Kapitein Haddock in de digitale verfilming van Kuifje later dit jaar wel de erkenning die hij verdient. Als de ‘acteur zonder gezicht’ dan nog niet genomineerd wordt voor een Oscar, zit er niets anders op dan ‘ouderwets’ te acteren, inclusief uren in de make-up en zweten onder een masker.

    • Kris Derks