Ik proef ondergrondse veranderingen

Druiven uit een wijngaard in Castiglione Tinella, Italië. Foto Bloomberg Just picked moscato grapes are shown during the harvest at Saracco winery in Castiglione Tinella, Italy, in this undated photo released to the press on Aug. 5, 2011. The winery in the country's Asti appellation specializes in making Moscato d'Asti. Source: Dalla Valla Winery Direct via Bloomberg EDITOR'S NOTE: NO SALES. EDITORIAL USE ONLY. Bloomberg

Ooit was Carlo Petrini (63) een linkse lekkerbek die elk weekend bij vrienden aan tafel aanschoof. Urenlang spraken hij en zijn vrienden over de vorm van tomaten, over welke soort pasta bij welk type saus past. Ze genoten van deze bedwelmende gewoonte die in de ogen van sommigen bijdraagt aan het jarenlang negeren van maatschappelijke misstanden en corrupte politici.

Uiteindelijk realiseerden Petrini en zijn vrienden zich dat de rijkdom aan smaken op hun borden zou verdwijnen als ze zich niet zouden verzetten tegen de introductie van fastfood in Italië. Hun antwoord was slow food. De slowfoodbeweging is nu een organisatie met 80.000 leden die in 150 landen actief is.

Petrini (63) ziet er moe uit. De oprichter van Slow Food vloog afgelopen week Europa door om zijn ideeën over duurzame voedselproductie uit de doeken te doen. Hij ontvangt in een voormalige koninklijke boerenhoeve in het Piemontese Pollenzo aan de voet van de Alpen. Hier liet Karel Albert, vader van Italiës eerste monarch Victor Emanuel II, wetenschappers halverwege de negentiende eeuw experimenten uitvoeren met druiven. De vorst wilde dat zijn wijnen de betere Franse wijnen naar de kroon staken. Een toekomstig koninkrijk Italië zonder koninklijke wijn kon nooit wat worden, meende hij.

De resultaten van zijn inspanningen liggen nu in de gewelvenkelder. Peperdure donkerrode Barolo’s, Brunello’s en Amarones verzameld door Carlo Petrini’s voedselbeschermingsorganisatie. De ‘Banca del Vino’ is een heiligdom waarvan iedere wijnliefhebber het water in de mond loopt.

Net als Karel Albert ziet Petrini een link tussen voedsel en succes voor Italië. Volgens hem kan een andere vorm van landbouw Italië, Europa en de wereld van de crisis bevrijden. Er is een miljard mensen ondervoed, evenzoveel hebben obesitas. Er heerst hongersnood in de Hoorn van Afrika, waar Saoedi-Arabië land least om zijn eigen bevolking te voeden. Groente, fruit en vleesvliegen de wereld over, omdat het financieel aantrekkelijker is het duizenden kilometers verderop af te zetten dan thuis te laten opeten. „Dit zijn de oorzaken van de systeemcrisis waarmee we allemaal te maken hebben. Er is in Italië een nieuw economisch paradigma nodig dat het consumentisme overstijgt, consumentisme waarvan Berlusconi de verpersoonlijking is geworden.”

Sprekend over de premier stelt Petrini dat die zijn langste tijd heeft gehad. „Hij is diep ongelukkig, alleen en ziek.” Jarenlang heeft hij zijn tv-zenders gebruikt zoals vroegere autoritaire vorsten hun legers aanwendden om volkeren te controleren. Italianen accepteerden zijn belangenconflict als zakenman en politicus, omdat ze gewend zijn aan autoritaire en egoïstische leiders als de Borgia’s en Mussolini. „Het zit in ons DNA om dit soort aanvoerders te tolereren. Er is weinig waakzaamheid en staatszin.”

Maar het keerpunt is nabij, zegt Petrini. Hij proeft „ondergrondse veranderingen. Wereldwijd werken mensen eraan, al is het nog niet overal zichtbaar.”

Hij pakt een klein boekje van tafel. Indignez vous! van de 93-jarige Franse filosoof Stéphane Hessel, verzetsstrijder en medeopsteller van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. „Honderdduizenden Franse jongeren lazen dit. Twee Italiaanse negentigers schreven een antwoord. Ze riepen net als Hessel de jeugd op tot verontwaardiging. In Spanje gingen de indignados de straat al op. In Noord- Afrika brak de revolutie uit. Ook hier komt die eraan.”