‘Ik had altijd gelijk’

Als de radicale Verlichting van onder meer Diderot en d’Holbach leidde tot de Franse Revolutie, was zij dan niet ook schuldig aan de Terreur die daarop volgde? Met die vraag worstelt Jonathan Israel in Democratic Enlightenment. ‘Israel heeft de zaken opnieuw onbekrompen aangepakt. In ongeveer duizend duizelingwekkend volle bladzijden worden we de hele wereld overgestuurd.

Als de radicale Verlichting van onder meer Diderot en d’Holbach leidde tot de Franse Revolutie, was zij dan niet ook schuldig aan de Terreur die daarop volgde? Met die vraag worstelt Jonathan Israel in Democratic Enlightenment.

‘Israel heeft de zaken opnieuw onbekrompen aangepakt. In ongeveer duizend duizelingwekkend volle bladzijden worden we de hele wereld overgestuurd. Bijna alle landen van Europa worden aangedaan, en ook gaat de reis naar Noord- en Zuid-Amerika, naar India en China, zelfs naar het Indië van de VOC. Tegelijkertijd blijven we met een been in Europa, want de aanleiding voor deze verre excursies is veelal Raynals (maar in werkelijkheid deels door Diderot geschreven) anti-koloniale bestseller Histoire philosophique des deux Indes (1770).

De Histoire philosophique, volgens Israel een pleidooi voor ‘wereldrevolutie’, behoorde tot de belangrijkste boeken die de triomf van de radicale Verlichting hebben bevorderd, naast Holbachs Système de la nature (1770) en Helvétius’ postuum uitgekomen De ‘l homme (1773).’

De volledige bespreking van Jonathan Israels Democratic Enlightenment kunt u hier lezen.

 

    • een onzer redacteuren