Het is nu officieel: de beer is terug op de beurs

Beleggers vrezen dat de mondiale schuldencrisis leidt tot een nieuwe recessie. Deze week begon op de beurs het voorsorteren. Overzicht van de winnaars en de verliezers.

De beer is los. De Nederlandse AEX-index is sinds de openingsbel op 3 januari met ruim 22 procent gedaald. Bij een verlies van meer dan 20 procent wordt veelal gesproken van een bear market. Het grootste deel van dit verlies vond de afgelopen twee weken plaats. Sinds 1 augustus is de Amsterdamse beursgraadmeter bijna 17 procent gedaald.

Aan het begin van de week leek de rust terug te keren op de financiële markten na al het slechte nieuws over de schuldencrisis in Europa en de Verenigde Staten. Maar het sentiment sloeg om toen duidelijk werd dat de financiële crisis gevolgen heeft voor de reële economie.

De economische groei van Duitsland, al jaren de motor van Europa, is vrijwel tot stilstand gekomen. De economie groeide zowel in Duitsland als in Nederland groeide met 0,1 procent in het tweede kwartaal. En dat terwijl vorige week al was gebleken dat de Franse groei totaal tot stilstand is gekomen. Over de hele week genomen daalde de AEX-index met ruim 20 punten, een verlies van ruim 7 procent.

De reactie op de beurs was voorspelbaar. Uit vrees voor een recessie werden aandelen massaal in de verkoop gedaan. Een economische recessie betekent immers meer onzekerheid. Volgens Bill Gross, topman van obligatiebelegger Pimco, is er sprake van „een liquiditeitsval”. Consumenten zien de neergaande beurzen en besluiten maar even te wachten met grote uitgaven. Bedrijven merken dat en stellen investeringen uit. Consumenten zijn ook werknemers en zien dat het niet goed gaat met hun bedrijf en stellen uitgaven nog langer uit. Wat bedrijven nog voorzichtiger maakt. Consument en bedrijf houden elkaar dus in een greep, concludeert Gross.

De cijfers van ’s werelds grootste baggerbedrijf Boskalis spreken wat dat betreft boekdelen. Topman Peter Berdowski presenteerde donderdag halfjaarcijfers die in lijn lagen met de verwachtingen. Toch sloot het aandeel Boskalis de dag af met een verlies van ruim tien procent.

De bezettingsgraad van de peperdure baggerschepen neemt namelijk af. Ook merkte hij op dat de termijn die opdrachtgevers nemen om investeringsbeslissingen te nemen de afgelopen jaren is verdubbeld. „Voor de crisis zat er een half jaar tot een jaar tussen het uitbrengen van een offerte en het aanbesteden van het werk. Nu duurt dat soms wel twee jaar.” Het gevolg is dat Berdowski geen uitspraken durft te doen over de resultaten voor de rest van het jaar. „Wij zijn ook maar een dobber op de wereldzee”, zo vatte Berdowski de onzekerheid over de wereldconjunctuur samen.

Met een koersverlies van ruim 35 procent is het relatief kleine Boskalis echter niet het slechtst presterende bedrijf in de AEX-index. Grote bedrijven als Aegon, Philips, Air France-KLM en Arcelor Mittal deden het allemaal nog slechter. Onbetwiste koploper onder de verliezers is echter TomTom. Het aandeel van het navigatiebedrijf daalde sinds het begin van het beursjaar met ruim 60 procent. Het bedrijf heeft weliswaar last van de recessie maar TomTom heeft toch vooral moeite om een antwoord te vinden op het toenemende gebruik van navigatieapparatuur op smartphones.

Bedrijven als Heineken en Unilever bevestigen hun reputatie als veilige haven voor beleggers. De redenering is dat consumenten wel blijven eten en drinken in tijden van crisis. Sinds het begin van dit jaar verloor Heineken bijna 2 procent van de beurswaarde en Unilever deed het met een min van bijna 3 procent niet veel slechter.