Alleen aan de grote hits valt nog veel geld te verdienen

Angry Birds

Infamous 2, Mass Effect 3, Uncharted 3, Forza Motorsport 4, Diablo 3, Borderlands 2, Battlefield 3, FIFA 12.

Een game die goed verkoopt, krijgt een vervolg. En nog een vervolg. En wie weet, als het blijft verkopen, gewoon nog een vervolg.

De vervolgdelen zetten de toon dit jaar op Gamescom, de grootste gamebeurs van Europa die gisteren in Keulen werd afgesloten. Met een kwart miljoen bezoekers, verspreid over drie dagen. Overal stonden rijen van een paar uur om een level te spelen van het derde Modern Warfare, Battlefield of Uncharted-deel. Verrassende, nieuwe games waren bij de grote uitgevers nauwelijks te bekennen.

Wat is er aan de hand met het troetelkind van de entertainmentindustrie? Gaat de verkoop van muziek en dvd’s al jaren achteruit, games trokken de cijfers weer recht. Uitgevers brachten jarenlang soms tientallen games per jaar uit. Consumenten kochten, opgezweept door nieuwe spelcomputers als de Nintendo Wii. „We brachten zo veel spellen uit, dat we soms het gevoel hadden dat we tegen onszelf concurreerden”, zegt productmanager Ferry Brands van Electronic Arts, één van de grootste uitgevers van games ter wereld.

Die tijden zijn voorbij. Het in moeilijkheden verkerende Nintendo maakte vorige maand een kwartaalverlies van 337 miljoen euro bekend. Het Japanse elektronicabedrijf verlaagde vorige week de prijs van de beneden verwachting verkopende draagbare spelcomputer Nintendo 3DS met eenderde naar 170 euro. Het bedrijf komt binnenkort ook met een goedkopere versie van de Wii.

Ook concurrent Sony, dat met zware verliezen kampt, komt met prijsverlagingen. De prijs van de Playstation 3 is met 50 euro omlaag gebracht naar 249 euro. Normaal zorgt de komst van nieuwe spelcomputers voor een impuls, maar alleen Nintendo heeft een nieuw apparaat voor volgend jaar aangekondigd.

Met de uitgevers gaat het al niet veel beter. THQ meldde 136 miljoen verlies dit jaar en moet studio’s sluiten. Activision kwam met teleurstellende cijfers in februari en stopte noodgedwongen met de Guitar Hero-serie. Uitgevers die hun inkomsten uit digitale verkoop (spellen downloaden via internet tegen betaling) fors zien toenemen. Maar de hoofdmoot, traditionele verkoop van spellen in doosjes via de winkel, heeft het zwaar. Oorzaken: piraterij, de economische crisis en de toenemende productiekosten voor games die vragen om steeds meer technologische investeringen. Het produceren van een gemiddeld grote game kost al snel tientallen miljoenen euro’s.

De markt voor computerspellen is bezig zichzelf opnieuw uit te vinden. Met een consolegame valt lastig geld te verdienen, of het moet een enorme hit zijn. Met als gevolg uitgevers die steeds minder risico’s nemen met grote games. Brands: „Wie iets anders probeert, wordt door gamers doorgaans niet beloond.” Jurgen Post, Europees directeur van uitgever Sega: „Een game op de Playstation kost 25 miljoen euro aan ontwikkeling. Tel daar nog eens 25 miljoen aan marketing bovenop. En dat terwijl het nog maar de vraag is of iemand het gaat kopen. Elke game die nu uitkomt moet een topgame zijn.”

Wie op Gamescom rondloopt ziet dat er nog volop belangstelling voor de grote spellen bestaat: duizenden gamers verdringen zich rond een paar schermpjes om Wayne Rooney’s nieuwe bewegingen in FIFA 12 te kunnen zien. Als een groot spel maar gehypet wordt, dan vliegt het wel de winkel uit. Daar is vooral veel aandacht voor nodig. Op de beurs worden gamers soms letterlijk vastgegrepen door standhouders. Door booth babes in weinig verhullende pakjes, of in soldatenpakken uitgedoste verkopers. Hoe groter de stand, hoe meer publiek.

Journalisten worden gepaaid met gratis eten en drinken en speciale pasjes om op de beursvloer vooraan te mogen staan. „Niet tegen andere journalisten zeggen dat je die van mij gehad hebt hè?”, zegt een Electronic Arts-medewerker die pasjes uitdeelt aan een paar journalisten. Er zijn kleinschalige demonstraties in hokjes van 4 bij 3 met airconditioning, waar journalisten ‘exclusief’ een spel mogen bekijken. Dat zijn vooral commerciële partijen, want kritische gamejournalistiek is er nauwelijks. Tijdens de demonstratie woensdagmiddag van Mass Effect 3, een van de grotere titels, zijn medewerkers van Media Markt, MTV Russia, een aantal gamewebsites, mannenweblog ‘Pimp TV’ en NRC Handelsblad aanwezig. Alles voor positieve kritieken.

Wie niet verder kijkt dan de grote stands op de beursvloer zou bijna over het hoofd zien dat er, verstopt in een hal achteraf, een revolutie gaande is in de game-industrie. Naast de huidige markt van grote consolegames is er namelijk een compleet nieuwe markt voor computerspellen aan het ontstaan.

De makers van ‘casual games’, de kleine spellen die je speelt via mobiele telefoon of internetbrowser, maken grote sprongen in omzet en aantallen spelers. De bedrijven groeien snel door de technologische ontwikkelingen in mobiele telefoons, waardoor de spellen in kwaliteit verbeteren. „Het is nog geen Playstation, maar je kunt inmiddels niet meer zeggen dat het waardeloze games zijn”, zegt Post van Sega, één van de uitgevers die hun strategie naar mobiel verplaatsen.

Er is een grote groep spelers voor wie een Playstation of Xbox te ingewikkeld is. Ruim 9 miljoen Nederlanders spelen wel eens een computerspel: vooral via de internetbrowser, tablet of mobiele telefoon. Een potentiële goudmijn.

En aan hen valt steeds meer geld te verdienen: de online en mobiele markt voor computerspellen werd onlangs door investeringsbank Digi-Capital geschat op 44 miljard dollar in 2014. Ofwel: de helft van de totale markt voor computerspellen. Nu is dat ongeveer eenvijfde, zo wordt geschat. De marges zijn groot. Om een voorbeeld te geven: Angry Birds kostte 100.000 euro en heeft al 50 miljoen euro opgeleverd.

Een van de leiders op deze markt is het Nederlandse Spil Games, na Facebook de grootste online aanbieder van computerspellen ter wereld met duizenden spellen op verschillende websites, die 130 miljoen unieke gebruikers per maand trekken. Spelen is in eerste instantie gratis: geld wordt binnengeharkt door advertenties en zogenoemde ‘micro-payments’, kleine bedragen die een gebruiker betaalt om verder te komen in het spel. Spil Games richt zich op vrouwen, meisjes tussen 8 en 12 en families: nog relatief onontgonnen groepen consumenten, die weinig geven om de grafische kwaliteit van computerspellen. Ze willen vooral niet te veel betalen en altijd kunnen spelen. „Gamers willen niet beperkt worden”, zegt Spilgame-oprichter Bennie Eefting, wiens vermogen door Quote op ruim 20 miljoen euro wordt geschat. Reinout te Brake, directeur van spelletjesmarketeer MMO Traffic: „Er is een hele generatie online. Een generatie die altijd en overal wil kunnen spelen.”

Te Brake is niet verbaasd dat bedrijven als Sony en Nintendo nu hun prijzen verlagen, zegt hij. „Het was niet de vraag óf dit een keer ging gebeuren, maar wanneer. Zie het als een knieval voor de gamer, die jarenlang te veel heeft moeten betalen.”

    • Stijn Bronzwaer