Pop-up horeca als nieuw redmiddel

Voor weinig geld openen ondernemers een tijdelijke winkel, café of restaurant op de Rotterdamse West-Kruiskade. „Niets is triester dan lege panden met dichte rolluiken.”

De politie is zaterdagavond preventief aan het fouilleren op de West-Kruiskade in Rotterdam. Jongens staan wijdbeens met hun gezicht tegen de ruit. Een hoek van het Tiendplein is afgezet met rood-wit lint. Honderd meter verderop dansen kunstacademiemeisjes met strikken in hun haar op jaren-80-hitjes in BAR. Het pop-up café is net een dag open.

Tijdelijke horeca vormen het nieuwste middel dat wordt ingezet tegen de verloedering van de West-Kruiskade in Rotterdam, berucht vanwege drugsoverlast en criminaliteit. Afgelopen week openden BAR en Asian BBQ voor een half jaar hun deuren in de Vogelaarwijk.

Achterin BAR draait een jongen vinylplaten op een opklaptafel. Een rij boeken met regenboogkaften is de menukaart. Een sojakoffie kost 2,20 euro, een flesje Vedett bier 3 euro. „Hier kun je nog een kamer huren voor een normale prijs. Nog geen 300 euro en ik zit vlakbij het centrum”, zegt Robert Zuurbier (26), stoppelbaardje en leren jas. Hij verhuisde na zijn studie bestuurskunde van Kra lingen naar de Kruiskade. „Mijn vriendin moest wennen toen ze hier ’s avonds heen fietste, maar het is echt prima.”

Zuurbier drinkt een biertje met Alex, een vijftiger van Chinese afkomst met lange baard. „Leuk”, vindt hij de nieuwe bar. Vroeger kwam Alex regelmatig in Talk of the Town, de voormalige huurder van het pand en een van de vijf cafés op de West-Kruiskade die de afgelopen maanden werd gesloten wegens drugsoverlast. „Ook leuk.” Hij wiegt met dichtgeknepen ogen heen en weer. Hij grijnst. „Jíj bent leuk.”

Lokale dronkaards en hippe studenten staan zij aan zij in BAR. Precies hoe medeoprichter Kristian de Leeuw (28) het voor ogen had. „De term ‘pop-up’ heeft voor mij twee betekenissen. Dat een onderneming tijdelijk is en dat hij nieuwe betekenis geeft aan een plek. Wij willen hier een grootstedelijke symbiose met hipsters op veel te hoge hakken en Suri’s met bakkebaarden en wijde pijpen. Bubbels en bloedworst, zo noemen we dat.”

Samen met zakenpartner Jetti Steffers (26) organiseert De Leeuw sinds anderhalf jaar ‘feestjes met een kwinkslag’ via evenementenbureau de Maatschappij voor Volksgeluk. Een bar met buurtfunctie was al langere tijd een droom van de sfeermakers. Naast een bingoavond voor de bewoners van het bejaardentehuis aan de overkant, houdt het duo binnenkort een platenbeurs in BAR en komt er een kapper af en toe knippen op zondag.

Volgens De Leeuw wordt in Rotterdam niet altijd op de juiste manier in stadsherstel geïnvesteerd. „Er is jarenlang te veel gebouwd tegen hoge huurprijzen met overheidssubsidie. Dan volgt de vraag vanzelf, leek de gedachte. De woontorens op de Kop van Zuid bijvoorbeeld. En Katendrecht, dat is echt een beetje tuttig geworden. Daar is helemaal geen rekening gehouden met het karakter van de wijk.”

Op de West-Kruiskade wordt de buurt verbeterd door leegstaande panden tijdelijk gratis beschikbaar te stellen aan horeca en creatieve ondernemers. De aanpak van de West-Kruiskade is een tien jaar durend programma van de Alliantie, een samenwerkingsverband van de gemeente Rotterdam, deelgemeente centrum en woningcoöperatie Woonstad, eigenaar van meer dan 70 procent van het vastgoed in de straat. Ze investeren 9 miljoen euro om de wijkeconomie te versterken.

Maar leent een restaurant zich wel voor een tijdelijk concept? Een bar vergt doorgaans grotere investeringen dan de al langere tijd bekende pop-up store. „Wij zijn geen zigeuners, maar we kunnen heel goed spulletjes scoren”, zegt Miranda Steenhouwer van Asian BBQ. De afgelopen drie jaar stond het pop-up restaurant op diverse festivals, een bedrijventerrein en twee andere tijdelijke locaties. Op de West-Kruiskade blijft het restaurant tot begin 2012.

„We betalen geen huur. Voor de horecavergunning waren we 1.500 euro kwijt, maar we hebben weinig investeringskosten.” De schutting van het terras bestaat uit statiegeldpallets, „die kunnen we weer inleveren”, en het fornuis komt van Marktplaats. „In de winter gaan de spullen in de opslag en dan gaan we weer terug naar ons huis in Thailand”, zegt Steenhouwer.

Sorteert de komst van de tijdelijke horeca op de West-Kruiskade ook effect? „Sinds het tekenen van de samenwerkingsovereenkomst, nu anderhalf jaar geleden, is de gemiddelde winkeliersomzet op de West-Kruiskade gestegen met 2 procent. Het veiligheidsgevoel van bewoners is gestegen van een 4 naar een 4,8 op de Veiligheidsindex die jaarlijks wordt gemeten door de gemeente Rotterdam. Het aantal meldingen van drugsgerelateerde overlast is gedaald met 30 procent”, zegt Alliantie-voorzitter Ron van Gelder.

Maar voor een duurzame verbetering van de buurt zijn langetermijnvoorzieningen nodig, zegt Godfried Engbersen, hoogleraar sociologie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. „Goede scholen, huizen, interessante culturele voorzieningen en winkeliers. De projectencarrousel moet niet zo hard draaien dat je er tureluurs van wordt. En je moet oppassen dat het niet anything goes wordt in zo’n wijk. Zo van, hoe gekker hoe beter. Mensen hebben publieke herkenningspunten nodig. Niets is treuriger dan verdwijnende winkels en cafés.”

Daar is Van Gelder het deels mee eens. Niets is triester dan leegstaande panden met dichte rolluiken volgens hem. „Een tijdelijke oplossing geeft ons de mogelijkheid om te experimenteren. Zonder al te grote investeringen van beide kanten kunnen we kijken of de nieuwe horeca erin slaagt een ander publiek te trekken.” Bij succes mag BAR misschien blijven op basis van een huurcontract.

    • Rolinde Hoorntje