Opinie

    • Paul Luttikhuis

Met 20 cm/uur op zoek naar verkoeling

Kommavlinder is in 20 jaar 220 kilometer verhuisd (Foto Reuters)

Al zo’n veertig jaar trekken planten en dieren met een gemiddelde snelheid van 20 centimeter per uur noordwaarts. In een vandaag verschenen artikel in het wetenschappelijk tijdschrift Science (samenvatting) schrijven de onderzoekers dat planten en dieren kennelijk veel sneller op veranderingen in het klimaat reageren dan tot nu toe werd gedacht.

De onderzoekers hebben gekeken naar de leefgebieden van ongeveer 2.000 soorten en zien een duidelijk relatie met de opwarming van de aarde. Daar waar de gemiddelde temperatuur sneller stijgt, verplaatsen de dieren zich ook sneller. In het algemeen is sprake van een trek naar het noorden (met 17 kilometer per decennium). In bergachtige gebieden zoeken dieren en planten het hogerop (ruim 12 meter per tien jaar).

Volgens Chris Thomas, ecoloog aan de universiteit van York die het onderzoek leidde, hebben de conclusies gevolgen voor het natuurbeleid (lees hier):

‘There already is evidence that many species are undertaking evolutionary changes in response to climate. […] You don’t have to just adapt with the physical conditions, but you need to compete with these new species.
It is a huge challenge for conservation, because the central premise of conservation is that if you protect species somewhere, they will stay there. Trying to manage the land to keep what you had in the beginning is likely to fail.’

Dat de habitat van veel organismen opschuift is al langer bekend (lees bijvoorbeeld dit bericht uit 2003), maar dat het twee tot drie zo snel gaat als tot nu toe gedacht is wel verrassend.

Er is ook kritiek op het onderzoek. Zo noemt ecoloog Wim van der Putten van het Nederlands Instituut voor Ecologie vandaag in een artikel van Sander Voormolen in NRC Handelsblad het berekenen van een wereldwijd gemiddelde van de soortenverschuiving ‘wat naïef’, omdat de ene soort veel langzamer gaat dan de andere. Van der Putten:

‘Planten die zaden met pluizen maken, kunnen zich over grote afstanden verspreiden, maar soorten met zware zaden komen iedere generatie niet verder dan enkele tientallen centimeters.’

Toch is hij blij met het onderzoek. Het kan volgens hem een tegenwicht zal bieden ‘aan rechtse denktanks en politici die klimaatonderzoekers in diskrediet proberen te brengen’.

Volgens onderzoeker Chris Thomas levert klimaatverandering overigens niet alleen verliezers op.

Realisation of how fast species are moving because of climate change indicates that many species may indeed be heading rapidly towards extinction, where climatic conditions are deteriorating. On the other hand, other species are moving to new areas where the climate has become suitable; so there will be some winners as well as many losers.

Sommige planten en dieren kunnen hun natuurlijke vijanden kwijtraken, en dan zelfs een plaag worden, zegt Van der Putten in NRC Handelsblad:

‘Langs de snelwegen zie je bijvoorbeeld de eindeloze stroken met gele bloemetjes van bezemkruiskruid, een plantje dat oorspronkelijk uit Zuid-Afrika komt. Geholpen door de warmte begint het nu ook in Nederlandse natuurgebieden op te rukken. Een ander voorbeeld is bijvoet uit Zuid-Europa dat nu in de Nederlandse uiterwaarden woekert.’

Paul Luttikhuis
Blogger

Paul Luttikhuis

Buitenlandredacteur Paul Luttikhuis volgt op dit blog nieuws over klimaatverandering. Hij schrijft over sociale en economische gevolgen, over manieren waarop landen zich daarop voorbereiden, over nieuwe wetenschappelijke inzichten en over de onderhandelingen na ‘Parijs’. Regelmatig zullen gastauteurs hun licht laten schijnen op deze thema’s.

    • Paul Luttikhuis