Mensen zagen eruit alsof ze net van het front kwamen

Opeens werd de lucht zwart tijdens Pukkelpop, in het Belgische Hasselt. Vijf mensen kwamen om door het noodweer. „Een meisje krijste. Maar ik was zo blij dat ze nog leefde.”

Bezoekers van Pukkelpop zoeken een veilig heenkomen nadat plotseling noodweer het festivalterrein in een ravage heeft veranderd. Foto Paul Vanhee Pukkelpop onweerbeelden ramp 18 august 2011 photo: Alex Vanhee noodweer ramp festival Alex Vanhee;Hollandse Hoogte

Op de stoep van sporthal Kiewit, bij de Vlaamse stad Hasselt, staat Luc-Damien Poinen (18). Op zijn sokken, met een dik soort aluminiumfolie om zijn blote bovenlijf. „Mijn lief is weg”, zegt hij. „In het ziekenhuis. Haar voet is gebroken. Ik mocht niet mee.”

De korte, hevige storm waardoor tenten, stands en podia waren ingestort op muziekfestival Pukkelpop – met zo’n 60.000 bezoekers – is al uren voorbij. Drie doden zijn er dan. Later in de nacht overlijden nog twee festivalbezoekers die zwaargewond naar ziekenhuizen in de buurt waren gebracht.

Lichtgewonden worden in de sporthal behandeld. Luc-Damien Poinen, uit Gent, zegt dat hem vervoer was beloofd naar de camping van het festival, waar zijn spullen liggen. Maar nu is dat vervoer er toch niet. Op twitter, #hasselthelpt, worden honderden slaapplaatsen en gratis taxi’s aangeboden, maar hoe zou Luc-Damien dat kunnen zien? Zijn telefoon is kapotgegaan door de regen. Festivalgangers die nog wel een telefoon hebben, hebben geen verbinding, het netwerk is overbelast.

De iPhone van Ronny Janmaat (30) uit Amersfoort ligt onder een van de twee bomen die op zijn tent vielen. Ze zaten daar, zegt hij, met zijn zevenen te schuilen voor de stortbui. Ronny begrijpt nog steeds niet waarom niemand van hen dood is. „Twéé bomen, van wel zestien meter hoog, denk ik, met een doorsnee van zo’n anderhalve meter.”

Een meisje uit hun groep zat met haar been vast onder een van de bomen. Ronny Janmaat doet voor hoe haar arm erbij hing. Alsof die niet meer bij haar lichaam hoorde. „Ze krijste. Maar ik was zo opgelucht dat ze leefde.”

Op het festival was net het optreden begonnen van Skunk Anansie. „Ik stond bij het hoofdpodium”, zegt GroenLinks-Europarlementariër Bas Eickhout, die gisteren als een van de eersten twitterde over de ramp op het festival. „Daar was geen beschutting, maar achteraf gezien was dat niet zo verkeerd.”

Eickhout zag de lucht zwart worden. „Het leek opeens nacht.” Er vielen hagelstenen waar bezoekers een dag later nog blauwe plekken van hadden. Tenten op het festivalterrein begonnen te bewegen door de windstoten. Bezoekers die er schuilden, wilden er snel weer uit. Maar bezoekers die daarbuiten nat werden, wilden er juist in. In de paniek struikelden mensen over elkaar heen. De stellage bij de ingang viel naar beneden, bomen waaiden om, grote tenten stortten in.

Op haar Facebookpagina zegt zangeres Skin van Skunk Anansie dat ze midden in het optreden moest rennen voor haar leven. „De wind trok het podium aan flarden. Onze vrachtwagen werd geraakt door een vallende mast.” Ook de camping bij het festivalterrein werd zwaar getroffen, één van de vijf doden viel daar. „Een tent waaide de beek in”, zegt de Antwerpse psychologie-student Charlotte Hermans (21). „Er vlogen partytenten door de lucht.” De hele nacht vertelden campinggasten elkaar wat ze hadden gezien bij de slachtoffers. „Mensen bleven ook maar roepen”, zegt Charlotte Hermans. De wave die al vóór het noodweer steeds over de camping had geklonken, was er daarna ook nog – tot een uur of vijf vanochtend.

Rond middernacht was de organisatie van Pukkelpop nog van plan om het festival vandaag te laten doorgaan, voor de bezoekers die waren gebleven. Het was ook lastig om weg te gaan. De wegen rond het terrein stonden tot diep in de nacht vol met met auto’s van bezorgde ouders die hun kinderen kwamen ophalen. Er werd hard gewerkt om de verkeerslichten te repareren op een groot kruispunt in de buurt, waar de stromen auto’s elkaar klem zetten – ziekenwagens kwamen er maar met moeite doorheen. Wat nog wel werkte was de lichtbak langs de weg, met grote letters ‘Pukkelpop, File Mogelijk’.

De Vlaamse kunstenaar Kamagurka stond er met zijn wagen tussen. Zijn stiefdochter wachtte op hem bij de kerk tegenover het festivalterrein. „Die kinderen daar zagen eruit”, zegt hij, „alsof ze veertien dagen aan de frontlinie van de Eerste Wereldoorlog hadden doorgebracht.”

Kamagurka hoorde van een verpleegkundige over gewonden die op de spoedeisende hulp waren binnengebracht. Met afgerukte armen, doorboorde lichamen. De vijf doden noemt hij „de eerste klimaatdoden in België”. „Het is een ongekend fenomeen. Helemaal nieuw voor ons. Op een dag zullen we dit soort festivals in bunkers onder de grond moeten houden.”

Bij de kerk tegenover het festivalterrein is ’s avonds een zaal ingericht als noodopvang. Buiten ruikt het naar urine, de wc’s van Pukkelpop zijn overstroomd. Ronny Janmaat uit Amersfoort heeft bij de kerk de meeste van zijn vrienden teruggevonden. Twee zijn er in het ziekenhuis van Leuven. Ronny Janmaat weet niets van de solidariteitsacties op internet. Hij vindt dat de festivalbezoekers zelf maar slecht voor elkaar zorgden. „Iemand had een jas uitgeleend aan een gewonde, maar bleef er bezorgd naast staan en wilde die jas eigenlijk terughebben. Hij zei: ‘Hoe gaat we het regelen met de verzekering?’”

De hulpverleners communiceerden ook niet met elkaar, zegt Janmaat. „Ik ging zelf maar om dekens roepen en pijnstillers regelen. En bij de sporthal vroeg ik of ik naar de zaal bij de kerk kon bellen. Maar ze hadden het nummer niet.”

Volgens Pukkelpop-organisator Chokri Mahassine waren er gisteren geen aanwijzingen dat er zulk hevig noodweer aankwam. „We wisten wel dat er regen op komst was, maar dat hebben we al eerder meegemaakt.” Mahassine had in zijn leven al in heel wat tropische stormen gezeten, zei hij. „Maar dit is du jamais vu.”

Pas vanochtend, bij een stand van vijf doden en drie gewonden in levensgevaar, besliste de organisatie dat Pukkepop ’11 voorbij was. „Pukkelpop”, stond er in een schriftelijke verklaring, „is in diepe rouw.”

    • Petra de Koning