Het kan altijd misgaan, garantie is er niet

Er komen steeds meer festivals en ze worden steeds grootschaliger. Wie bij noodweer onder een boom of in een tent staat, is kwetsbaar. Maar hoe moet het dan? Allemaal naar De Arena?

Hoe gevaarlijk is het eigenlijk, een popfestival in de open lucht? Is te voorkomen dat noodweer slachtoffers maakt?

Die garantie is er nooit, zegt Hans Glaudemans van De Markies, een bedrijf dat tenten voor muziek- en theaterfestivals ontwerpt, maakt en verhuurt. Hij was blij dat zijn tenten er niet tussen stonden in het noodweer tijdens Pukkelpop, zegt Glaudemans. Vorig jaar, bij een windhoos tijdens de opbouw van Zwarte Cross in het Gelderse Lichtenvoorde, was dat wel het geval. Zijn tenten bleven staan, enkele tenten van het Belgische bedrijf Top Tents begaven het. Het valt hem op, zegt Glaudemans, dat de „tenten die gegaan zijn” bij Pukkelpop van dezelfde verhuurder waren. „Het heeft waarschijnlijk toch iets met de kwaliteit te maken.”

De directeur van Top Tents was vanmorgen niet bereikbaar voor commentaar. Hij was, aldus zijn echtgenote, „ter plekke”.

Tentenbouwers zijn helder: bij noodweer moet je niet in een tent zitten. Hoe stevig die ook is. „Ze zeggen dat er bomen omgewaaid zijn bij Pukkelpop”, zegt directeur Sander Koppen van het Nederlandse bedrijf Top Tent (niet te verwarren met het Belgische Top Tents). Top Tent doet onder meer Pinkpop en Mystery Land. „Dat is extreem. Boven windkracht 8 is het overmacht. Dan moet je de tent opruimen.” Koppen gaat ervan uit dat de organisatie het noodweer niet heeft zien aankomen. „Anders waren er maatregelen genomen: hup, mensen eruit, iedereen aan de kant.”

Een festivaltent in een storm van windkracht 8 wordt levensgevaarlijk. Als het tentdoek het begeeft, en de wind onder het tentzeil slaat, wordt de tent een ballon. De kracht van de wind rukt de ankerpinnen uit de grond, al zitten ze anderhalve meter diep. „Door het zwiepen van de tent kunnen ze rondgeslingerd worden”, zegt Glaudemans, die ook weleens te maken heeft gehad met weggewaaide tenten, maar dan zonder publiek erin. „Daar wil je geen klap van krijgen.” Een ander gevaar zijn de omvallende, ijzeren masten van het tentframe.

Maar wat staat de organisatie van een festival dan te doen, bij noodweer op komst? Gesteld dat er voldoende tijd is om maatregelen te nemen?

„De enige manier om veiligheid bij noodweer te organiseren is voldoende open ruimte”, meent Hans Glaudemans. „Dan staan mensen wel in regen, hagel en storm. Maar dat is minder kwetsbaar dan onder bomen of in een tent.” Het lastige is natuurlijk, erkent hij, dat „bij noodweer iedereen natuurlijk juist in die tent wil”.

Michiel Menting, adviseur bij het beveiligingsbedrijf Alpha Security dat onder meer evenementen beveiligt, denkt dat schuilen in de tent bij noodweer toch de aangewezen weg is. „Als je buiten staat, krijg je allemaal materiaal langs je heen geslingerd.” Dat de bescherming van de tent bij een bepaalde windkracht ophoudt, beschouwt hij als een gegeven. „Dan is er geen houden meer aan, in mijn optiek.”

Hij vraagt zich af, een discussie die in zijn branche al langer woedt, hoe verantwoord het nog is festivals te organiseren op tijdelijke terreinen. „Die festivals worden steeds groter. Natuurlijk wordt zo’n terrein gecontroleerd, zijn er vergunningen. Maar dan nog kan het misgaan. Kijk naar Amerika, waar dit weekeinde nog een gigantisch podium is weggewaaid. Moet je dit type evenementen dan niet houden in een ruimte die wel robuust is? De Arena. De Kuip.”

Het afgelasten van een festival als er noodweer op komst is, is een zeer zware beslissing, zegt Menting. „De belangen zijn zo groot. Misschien wel te groot. De cateraar is meteen failliet. En waar laat je de bezoekers?” Hij kan zich ook goed voorstellen waarom de organisatie van Pukkelpop aanvankelijk bekendmaakte dat het festival vandaag weer door zou gaan. „Daarmee voorkom je dat mensen massaal vertrekken.”

Menting benadrukt de rol van de overheid bij de organisatie van popfestivals. Die is al aanzienlijk. Bij de grotere festivals moeten tentenbouwers vooraf een bouwboek met berekeningen overhandigen. Er zijn richtlijnen, opgesteld door TNO.

Maar de overheid moet, zegt Menting, „niet achterover leunen nadat de vergunningen zijn verstrekt”. Van afstand heeft hij de indruk dat bij Pukkelpop de rampenplannen van de gemeente goed hebben gewerkt. „De burgemeester was meteen in beeld. Er zijn mensen in de problemen gekomen doordat er stellingen naar beneden donderden, door het noodweer, maar niet doordat het terrein werd ontruimd. Dat is het grote verschil met de Love Parade in Duisburg vorig jaar. Daar was geen noodweer, maar had de overheid grote miscalculaties gemaakt.”

De grote beveiliger The Security Company, op dit moment druk bezig met popfestival Lowlands, wil pas na Lowlands commentaar geven.

    • Joke Mat