Beurzen voorzien dubbele dip

De schuldencrisis in Europa en de VS dreigt over te slaan naar de reële economie. Beleggers vrezen een nieuwe recessie en verkopen op grote schaal. Koersen kelderen.

Slaat de recessie opnieuw toe? Weer uitgestorven fabriekshallen en personeel dat thuiszit? Weer banken die zonder de steun van de staat failliet dreigen te gaan?

Zo ver is het nog niet, maar de kans dat de economie krimpt neemt toe. En het zijn niet alleen notoire doemdenkers die dat verwachten. „Ik had een recessie verwacht in 2013, maar die komt eerder”, zegt Jaap van Duijn, voormalig topbelegger voor vermogensbeheerder Robeco.

De beurzen daalden gisteren in reactie op onrust in Europa en somber stemmende cijfers in de VS. Op een minitop dinsdag probeerden Duitsland en Frankrijk eenheid en daadkracht uit te stralen in hun aanpak van de Europese schuldencrisis. Gisteren werd duidelijk hoe gespleten de eurozone is. Finland had buiten de eurozone-leden om van Griekenland garanties bedongen in ruil voor deelname aan noodhulp. Toen die afspraak uitkwam, wilden Nederland, Oostenrijk, Slovenië en Slowakije ook garanties van Griekenland.

In de VS stijgt het aantal aanvragen voor werkloosheidsuitkeringen, daalt de productie in fabrieken en is de inflatie hoger dan verwacht.

Voor de tweede keer in drie jaar dreigt een financiële crisis om te slaan in een recessie. En voor de tweede keer in drie jaar spelen banken een sleutelrol. Waar zij vorige keer het financiële systeem aan de rand van de afgrond brachten en overheden opzadelden met schulden, zijn het nu overheden die banken in gevaar brengen.

Banken kijken kritischer naar de gevolgen voor branchegenoten van mogelijke betalingsproblemen van Italië en Spanje. Er is nog geen kredietcrisis, maar het onderlinge wantrouwen groeit. De Europese Centrale Bank moest deze week 500 miljoen dollar verstrekken aan een bank. Dat betekent dat er ten minste één Europese bank is die onvoldoende vertrouwen geniet. Concurrenten zijn kennelijk niet meer bereid geld te lenen aan die bank. De Federal Reserve let inmiddels op liquiditeitsproblemen bij Europese banken die actief zijn in de VS. Als banken moeilijker van elkaar kunnen lenen, zullen ze zuiniger zijn met het verstrekken van leningen aan bedrijven en consumenten.

Een dubbele dip komt op een pijnlijk moment. Staatsschulden in ontwikkelde landen liggen gemiddeld 30 tot 40 procent van het bbp hoger dan voor de crisis. Overheden hebben dus minder geld beschikbaar om de gevolgen van krimp te verlichten.

Als een recessie nog uitblijft, betekent dat niet dat er hoogtijdagen aanbreken. Markten zullen Amerika en Europa dwingen schulden (van overheden, consumenten en banken) af te bouwen. Dat betekent hervormen en zuinig leven. Niet voor niets waarschuwde de president van de Oostenrijkse centrale bank gisteren voor een periode van lage groei: Japanse toestanden in Europa.

Commentaar: pagina 2

Griekse garantie: pagina 3

Economie: pagina 21 en 22-23