PvdA wil leerplicht voor Turkse immigranten

Veel Turkse Nederlanders bij een commissievergadering in Amsterdam. Foto NRC / Maurice Boyer

Turkse of Poolse kaswerkers moeten naar school als ze geen Nederlands spreken, vindt de PvdA. Dinsdag bepaalde de Centrale Raad van Beroep dat Turkse immigranten niet verplicht een inburgeringsexamen af te leggen. Nederland maakt dan een verboden onderscheid tussen Turken en EU-burgers.

NRC-redacteur Ingmar Vriesema sprak met PvdA-Kamerlid Martijn van Dam:

Wat is precies uw voorstel?

“Het invoeren van een leeftijdsonafhankelijke leerplicht. Nu geldt de leerplicht voor kinderen van vijf tot achttien jaar. De nieuwe wet geldt ook voor iedereen van boven de achttien. Het komt erop neer dat de wet betrekking heeft op inwonenden die als kind hier niet naar school zijn gegaan. Om hen kennis te laten opdoen van het Nederlands en de Nederlandse samenleving. Dit is overigens geen nieuw voorstel. Er lag al een wetsvoorstel op de plank bij het vorige kabinet, dat echter demissionair werd.”

Waarom wilt u een leerplicht ook voor volwassenen invoeren?

“Er zijn een paar groepen in Nederland die je nu juridisch niet kunt verplichten om Nederlands te leren. Een deel van de oudkomers, nieuwe Turkse immigranten, en immigranten uit EU-landen. Die laatste groep is het grootst. Vooral het aantal Polen en andere Oost-Europeanen is toegenomen. Het is belangrijk dat deze mensen de taal leren. Om met hun buren en dokter te kunnen praten, om te werken, en om hun kinderen op te voeden.”

Wat betekent die nieuwe leerplicht voor, zeg, een 40-jarige kaswerker uit Turkije of Polen?

“Als de kaswerker hier een aantal jaar woont, drie jaar bijvoorbeeld, wordt hij leerplichtig. Hij moet dan een aantal avonden per week naar school, voor les over taal en samenleving. Liefst met een examen tot besluit. Maar de invulling van de leerplicht mag natuurlijk niet dezelfde zijn als bij de inburgeringsplicht.”

Komt het niet op hetzelfde neer?

“Er is een belangrijk verschil. Aan de inburgeringsplicht werd het recht op verblijf gekoppeld. Dat kan niet, bij de leerplicht.”

Spijbelen kost Nederlandse ouders nu 50 euro per kind per dag. Krijgen Turken straks ook boetes?

“Als je de leerplicht invoert, dan zitten daar ook sancties aan vast, ja.”

Volgens de Centrale Raad van Beroep zijn die boetes verboden. Het is een voorbeeld van een ongelijke behandeling van een Turk.

“Het aantrekkelijke aan een leerplichtwet is dat hij geldt voor elke Nederlandse inwonende. Is je Nederlands niet goed genoeg? Dan moet je het alsnog leren. Zo worden de juridische hobbels omzeild.”

De leerplicht is een extra horde voor EU-burgers die hier willen werken. Indirecte discriminatie, zegt emeritus hoogleraar rechtssociologie Kees Groenendijk.

“Ik begrijp dat je die discussie kunt aanzwengelen. Maar de vraag is in hoeverre je bent gebonden aan EU-verdragen in dit geval. Het invoeren van een leerplicht is een nationale aangelegenheid. Welke vaardigheden, welke kennis zouden Nederlandse burgers moeten hebben? Het wetsvoorstel ligt er al, en de vraag is of het overeind blijft als Brussel bezwaar aantekent. Ik denk van wel. En het is maatschappelijk kei- en keihard nodig.”

    • Marije Willems