Alleen een liedje haalt leven terug

17-09-2004, DEN HAAG. VERPLEEGHUIS DE LOZERHOF. FOTO BAS CZERWINSKI

Holland Doc: Verdwaald in het geheugenpaleisNed. 2, 23.15 - 00.15 uur

Mensen vergeten waar ze zijn, welke dag het is, en herkennen zelfs niet meer de bekenden met wie ze jarenlang zijn opgetrokken. Bij de ziekte van Alzheimer krimpen de hersenen, letterlijk. Onomkeerbaar vallen steeds meer geheugenfuncties uit. Het lijkt alsof alles wat in een leven zorgvuldig is opgebouwd, in enkele jaren weer uiteen valt. Daar gaat de zelfstandigheid, de persoonlijkheid en ten slotte de waardigheid.

Hoe slopend en uitzichtloos de ziekte van Alzheimer is, wordt pijnlijk duidelijk in de documentaire Verdwaald in het geheugenpaleis van Klara van Es. De Vlaamse regisseur volgt een kleinschalige woongroep van acht mensen met dementie bij hun dagelijkse bezigheden. Meestal zitten ze in hun stoel en staren afwezig voor zich uit. De bewoonster die nog het meest bij de tijd is probeert de anderen provocerend op te porren tot een gesprek. Maar het lukt alleen als zij een oud kinderliedje begint te zingen en de anderen automatisch invallen. Dan constateert zij gelaten dat ze alleen dit wijsje nog kent, terwijl ze vroeger veel zong.

Bij muziek komen de starende gezichten weer tot leven, er breekt een glimlach door, sommigen wagen zelfs een dansje. Maar de aftakeling is niet te stoppen. Een vrouw die te horen krijgt dat zij moet verhuizen naar een ander tehuis, lijkt het nauwelijks te beseffen. Een van de achterblijvende vrouwen reageert geschokt. „Ik zou pilletjes nemen om dood te gaan.”

Sander Voormolen

    • Sander Voormolen