Acht jaar procederen tegen de megalegbatterij

Een enorme eierfarm in Groesbeek wordt morgen geveild. Of niet? Milieuactivisten willen van het bedrijf af. Hun troef: Duitse brem.

Nederland, Groesbeek, 17-8-2011 Raad van State vernietigt milieuvergunning mega kippenstal. In 2002 bouwde agrarisch ondernemer Van Deurzen een nieuw stallencomplex, legbatterij, voor 300.000 kippen in Groesbeek. Voor deze locatie blijkt het, vanwege de stanknormen, Wet Geurhinder, wettelijk onmogelijk om een milieuvergunning af te geven. Al met al staat het bedrijf er al vijf jaar, waarvan driekwart van de tijd illegaal. Morgen wordt het complex geveild omdat schuldeisers niet meer betaald worden. Foto: Flip Franssen

Een legbatterij die lang bekend stond als de grootste van Nederland – ruim 300.000 leghennen – houdt misschien op te bestaan. En niet veel mensen in Groesbeek zijn daar rouwig om. „Wij vinden het zielig, al die kippen bij elkaar”, zegt een buurvrouw. „Ik heb wel eens gedroomd dat ik ze allemaal losliet.”

Het megabedrijf ligt even buiten het dorp, niet ver van het Nationaal Bevrijdingsmuseum en de voetbalvelden van amateurclub Achilles ’29. En dichtbij villapark De Zeven Heuvelen. Vanaf de bouw van het bedrijf in 2002 hebben omwonenden over de stank geklaagd. „Het was verschrikkelijk”, zegt bioloog, actievoerder en dorpsbewoner Henny Brinkhof. „Je kon de kippen soms op anderhalve kilometer ruiken.”

Die kippen zijn er sinds twee jaar niet meer. Ondernemer Huub van Deurzen moest ze weghalen. De gemeente Groesbeek had met dwangsommen gedreigd, nadat de Raad van State de milieuvergunning had vernietigd in een zaak die Brinkhof met zijn Werkgroep Milieubeheer Groesbeek had aangespannen. „We zijn al acht jaar aan het procederen”, vertelt Brinkhof. „Ik heb er grijze haren van.”

Morgen staat een veiling van het bedrijf op het programma. Alleen zo zou Van Deurzen aan betalingsverplichtingen kunnen voldoen bij een avontuur in de Verenigde Staten, waar een ander deel van het familiebedrijf een melkveehouderij is begonnen. Er is verwarring of de verkoping, al weken aangekondigd door de notaris, echt plaatsvindt. „Er ligt een financiële overeenkomst, dus die veiling hoeft niet door te gaan”, stelt Johan van Groningen, advocaat van de kippenondernemer.

De intensieve veehouderij staat in een kwaad daglicht. „Maar zolang consumenten niet bereid zijn meer voor eieren te betalen, zoeken kippenhouders naar goedkope productiemethoden. En daar is niets mis mee. Alles verloopt legaal”, zegt Van Groningen,die eraan toevoegt dat Van Deurzen echt niet de grootste legbatterij van Nederland heeft.

Hij ziet de toekomst voor zijn cliënt nog best zonnig in. „We hebben weer een milieuvergunning voor 234.000 leghennen. Het wachten is alleen nog op een natuurbeschermingswetvergunning. Als we die hebben, kunnen de kippen worden besteld en zitten ze negentien weken later in de stal.” Alleen de kooien moeten nog worden ‘verrijkt’: vanaf komend jaar moeten kippen in Europese legbatterijen meer ruimte krijgen, en een zitstok.

Met de stank viel het eigenlijk reuze mee, zeggen veel mensen in Groesbeek. De pluimveehouderij voldeed kennelijk niet aan de normen, maar ondraaglijk was de stank niet. „Ik had er af en toe last van, als de wind op een bepaalde manier stond”, vertelt Mariëlle Poelen. Ze woont in een boerderij waarvan de helft binnen de formele stankcirkel viel. De andere helft viel daarbuiten. „Ik ruik ook de varkens tegenover mij wel eens. Dat gebeurt. Maar ik woon hier wel mooi buiten.”

Voetbalclub Achilles ’29 was vooral bezorgd dat de kippenfarm de bouw van nieuwe tribunes, kleedkamers en velden onmogelijk zou maken. „Met stank hadden onze protesten niets te maken”, zegt voorzitter Harrie Derks. Je zou, zeggen mensen, een dik boek kunnen schrijven over de strijd in Groesbeek. „En het markante is dat we na acht jaar nog steeds niet weten waar we aan toe zijn”, aldus melkveehouder Derix, buurman van de lege kippenfarm.

Enkele jaren geleden werd hij gebeld door Brinkhof, die hem wees op de vernietiging van de milieuvergunning van zijn buurman. Dat zou de weg vrij maken om zijn eigen melkveebedrijf en woonhuis anders in te richten. „Brinkhof toch!” roept de melkveehouder als hij daaraan wordt herinnerd, en hij slaat de milieuactivist lachend op de schouders. „Dacht je werkelijk dat ik dat kippenbedrijf dwars zou zitten? Zodat hij straks tegen míj een procedure aanspant?” Brinkhof vraagt of hij geen belangstelling heeft voor het bedrijf. „En dan ga jíj zeker tegen mij procederen! Nee, ik heb niks met kippen.”

Samen staren ze naar de lege stallen. Ja, het klopt dat het bedrijf weer een milieuvergunning heeft. Brinkhof: „Maar hij moet ook een vergunning krijgen voor de ruimere kooien. Daar horen andere normen bij.”

Hij wijst naar het dak. Daarop staan ventilatoren die vuile stoffen met tien meter per seconde de lucht in blazen. „Wij vragen ons af of mensen daardoor echt minder last hebben. Het is hier immers heuvelachtig gebied.” Laat de advocaat ook maar niet te vast rekenen op een natuurbeschermingsvergunning, dicht bij de blauwgraslanden van het Europees beschermde natuurgebied De Bruuk. En nog iets: „Hier in de buurt groeit de Duitse brem. De Genista germanica. Dat is een beschermde soort die je niet mag verstoren.”

Verschillende dorpelingen zeggen dat „wordt gefluisterd” dat een andere pluimveehouder in Groesbeek de farm kan overnemen, met minder leghennen. Ze doelen op de gebroeders Bach. Hun bedrijf is in de loop der jaren omsingeld door bebouwing en de gemeente wil het verplaatsen. Willy Bach: „Dat klopt. Daar hebben we met de gemeente over gesproken. Maar met een dichte portemonnee gaat dat moeilijk, hè. Er moet wel een paar miljoen bij.”

Volgens hem zijn de stallen van Van Deurzen niet erg modern. „Ze zijn zo goedkoop mogelijk gebouwd en er moet veel aan gebeuren.” Bach heeft als proef onlangs wat kippen in gezet. „Dat viel niet mee.” En als de veiling niet doorgaat? „Dat maakt niet uit. Van Deurzen is bereid om te verkopen.”

    • Arjen Schreuder