Haven voelt haperende wereldeconomie

Het haperend economisch herstel remt de groei van de Rotterdamse haven. Nu in Duitsland de groei stilvalt, komen ambities in de knel.

De containeroverslag in de Rotterdamse haven groeit nog altijd maar de gevolgen van de haperende wereldeconomie zijn merkbaar. Foto NRC Handelsblad, Rien Zilvold rotterdam maasvlakte container haven foto nrc handelsblad rien zilvold

Als de Rotterdamse haven, zoals zo vaak wordt beweerd, de barometer voor de stand van de economie is, geeft die gemengde signalen af. Uit de vanmorgen gepubliceerde halfjaarcijfers van Havenbedrijf Rotterdam, is namelijk zowel goed als slecht nieuws te halen.

Eerst het goede nieuws. De goederenoverslag groeit nog steeds, zei het met een magere 1 procent, tot 215 miljoen ton in de eerste zes maanden van 2011. In aantallen nam het containervervoer fors toe, met 10 procent tot bijna 6 miljoen TEU (de standaard containermaat van 36 kubieke meter). Met name stukgoed nam toe, net als agribulk (tarwe en graan), kolen en containers. Daar staat tegenover dat de overslag van ijzererts en schroot, ruwe olie en minerale olieproducten allemaal terugliepen.

In een toelichting stelt het havenbedrijf dat de overslag afnam door het wegvallen van handel in olieproducten die in het eerste kwartaal van 2010 nog zeer veel overslag bracht. De handel viel stil omdat de prijsverschillen terugliepen: er is minder te verdienen aan termijncontracten en regionale prijsverschillen. Een afnemende vraag naar benzine (in Europa en de VS) en stookolie (China) en onderhoud aan vier van de tien raffinaderijen die olie uit Rotterdam betrekken, droegen bij aan de daling.

Ook de toename van de agribulk is niet louter positief. Een deel ervan werd veroorzaakt door tegenvallende tarwe- en raapzaadoogsten in Frankrijk en Duitsland, een meteorologische tegenvaller met als gevolg meer import. Een ander deel van extra import werd veroorzaakt door protectionistische maatregelen in Rusland (verbod op graanexport), die gecompenseerd moest worden met import uit de Verenigde Staten.

Op zijn best valt te concluderen dat de haven (nog) niet krimpt als gevolg van de mondiale economische stagnatie. Topman Hans Smits van het havenbedrijf verwacht 2011 af te kunnen sluiten met een lichte plus, zei hij in de toelichting vandaag.

De effecten van de eurocrisis op de groei beginnen hun tol al te eisen. Smits zegt in een verklaring dat „de positieve ontwikkeling van de Rotterdamse haven sterk verbonden is aan de wereldhandel, vooral die gerelateerd aan China en Duitsland”. Dat leek tot voor kort een geruststellende gedachte, omdat juist deze twee exportlanden als groeimotor van de wereld bekend staan. Gisteren werd echter bekend dat de groei van de Duitse economie in het tweede kwartaal nagenoeg tot stilstand is gekomen. Voor andere delen van de eurozone geldt hetzelfde. Ook de tendens naar protectionisme, naar Russisch voorbeeld, is slecht voor de wereldhandel. Ook in China is, na een recente renteverhoging van de centrale bank aldaar, de groei aan het afremmen. Zo daalde de export van Duitsland aan China daalde in juli met 11 procent, door een afnemende Chinese vraag.

Blijkbaar is Rotterdam kwetsbaarder voor de conjunctuur dan bijvoorbeeld Antwerpen en Amsterdam, die de overslag in het eerste half jaar respectievelijk met 10 en 3 procent zagen groeien.

In de in mei dit jaar gepresenteerde Havenvisie 2030 zette Smits een aantal scenario’s op een rij over de toekomst van de haven. In het meest gunstige scenario (met een stevige mondiale groei) neemt de overslag in de haven toe van 430 miljoen tot 738 miljoen ton. In het zwartste scenario, waarbij de mondiale groei stagneert, stijgt de totale overslag tot 480 miljoen ton in 2020, om daarna te gaan dalen.

2030 is nog ver weg, maar op basis van de huidige economische vooruitzichten ziet het er voor de korte termijn niet goed uit. Of de eerder dit jaar genoemde 2 procent groei gehaald wordt, valt te bezien.

    • Egbert Kalse