Corruptieland India

Nadat de Indiase volksheld Anna Hazare gisteren werd opgepakt, ontstonden in het hele land spontaan protesten.

Een reeks affaires heeft tot grote beroering geleid.

Supporters gather as Indian rights activist Anna Hazare, center in white, sits in a meditative posture at Rajghat, the Mahatma Gandhi memorial in New Delhi, India, Monday, Aug. 15, 2011. Hazare announced he will resume his hunger strike on Tuesday to pressure the government into enacting stronger legislation for an anti-corruption watchdog. Delhi police on Monday denied Hazare permission for his hunger strike, but supporters said they will fast anyway and risk arrest. (AP Photo/Gurinder Osan) AP

Corruptieland met verrot politiek systeem – het is geen fraai beeld van India, dat zich op de borst klopt voor zijn groeicijfers en een leidende rol in de wereld ambieert.

Toen Raghu uit Delhi vorig jaar een kamer aan zijn huis liet bouwen, betaalde hij ongeveer 165 euro om vijf of zes politieagenten en gemeentelijke ambtenaren in zijn buurt mild te stemmen. Zo kon hij de gevel iets verder naar buiten zetten dan de officiële bouwvoorschriften toestaan.

Heel India bouwt op die manier. In Zuid-Delhi staan honderden illegale bungalows, omgeven door weelderige tuinen en aan het zicht onttrokken door hoge muren. Ze heten farm houses – ook veel diplomaten en expats huren er. De wijk is agrarisch gebied, officieel mogen alleen boeren daar een optrekje neerzetten.

Er wordt niet alleen onder tafel betaald om een oogje toe te knijpen. Ook om ambtenaren aan het werk te krijgen, moet vaak geld worden geschoven. Voor een paspoort en een identiteitskaart, voor gasaansluiting, voor geboortebewijzen en overlijdensaktes, voor vernieuwing van het rijbewijs en voor een verklaring van goed gedrag. De burgers zijn er aan gewend, ze mopperen, maar tot massale opstand heeft dat nooit geleid. Geven en nemen, is het devies.

Toch is India plotseling in de ban van ‘corruptie’. Nadat gisteren de 72-jarige activist Anna Hazare werd gearresteerd, ontstonden in het hele land spontaan protesten. Hazare is de grote volksheld van India op dit moment. Hij wilde in hongerstaking gaan om strengere wetgeving tegen corruptie af te dwingen. De afgelopen tijd is een reeks affaires naar buiten gekomen die tot grote beroering hebben geleid. De malaise rond de Gemenebest Spelen in Delhi, met vieze onderkomens voor atleten, kapotte stadions en frauderende officials, heeft India internationaal te schande gezet. In Mumbai bleken hoge legerofficieren en vriendjes intrek te hebben genomen in appartementen voor oorlogsweduwen. In enkele deelstaten worden ministers beschuldigd van landjepik en illegale mijnbouw. Ook rechters liggen onder vuur wegens aantijgingen over zelfverrijking.

„Corruptie wordt gezien als een van de belangrijkste obstakels op India’s pad van ontwikkelingsland naar een ontwikkelde economie”, schrijft het KPMG in een recent rapport. Het accountantsbureau concludeert dat corruptie een bedreiging vormt voor de groei. „Het gaat niet langer om kleine omkoperij, maar om zwendel van vele honderden miljoenen euro’s die duidt op nauwe dwarsverbanden tussen politiek en industrie.” De bouw, infrastructuur, onroerend goed en telecommunicatie lopen voorop. Die sectoren groeien snel en zijn sterk afhankelijk van de overheid en haar ambtenaren.

Het meest alarmerend is de vrees voor het wegblijven van investeerders. Directe buitenlandse investeringen ondersteunen voor een belangrijk deel de economische groei. Dat buitenlandse investeerders huiverig zijn geworden, komt niet zozeer door de wijdverspreide corruptie (dat was bekend), maar door de „politieke verlamming” die is ontstaan, zegt Sinha. „De invloed van de corruptie is indirect. De regering is verzand en nu vooral bezig met branden blussen. Harde politieke beslissingen over zaken die investeerders raken, worden niet genomen. Dat maakt buitenlandse investeerders afwachtend.”

KPMG spreekt over „een nexus” tussen politiek en industrie. Sommigen zeggen dat India is afgegleden tot oligarchische besluitvorming. Een elite van politici en industriëlen maakt de dienst uit als het gaat om vette contracten zonder zich te bekommeren om de achterblijvers.

„Iedereen houdt het systeem in stand: politici, bureaucraten, politie, rechters, zakenlieden en ook sommige media”, zegt hoogleraar Arun Kumar van de Jawarhal Nehru universiteit in Delhi. „Iedere politicus heeft connecties met een zakenman die de investeringen voor hem regelt. Miljarden euro’s worden het land uitgesluisd en witgewassen”, zegt Kumar.

De rijkeren redden zich zonder overheid, met eigen auto’s en bewakers voor de deur en met generatoren voor stroom, Ze sturen hun kinderen naar particuliere scholen en laten zich behandelen in particuliere ziekenhuizen. Aan de onderkant staan de honderden miljoenen armen die afhankelijk zijn van de staat. Miljarden euro’s worden jaarlijks uitgegeven aan gezondheidszorg en onderwijs in achterstandwijken en op het platteland. Maar een groot deel van het geld komt nooit ter plekke.

Hetzelfde geldt voor de verdeling van voedsel voor armen en voor het door de Congres-regering ingevoerde banenplan dat honderd dagen werk moet garanderen op het platteland. Veel geld blijft aan de strijkstok hangen. Er wordt veel over geschreven, maar er verandert erg weinig.

Toch is niet iedereen zo somber. Optimisten wijzen op de opkomende middenklasse. Die zal zich mobiliseren tegen corruptie. Niet uit edelmoedigheid, want zo nobel zijn de opklimmende rijken niet, maar uit eigenbelang. „Zij hebben het meest te winnen bij het elimineren van corruptie. Zij betalen de bulk van de belastingen. Hun geld wordt verspild. Bedrijven weten hun weg wel te vinden, de armen vallen buiten het systeem”, zegt Surjit Bhalla, directeur van Oxus Investments in Delhi.

Het klinkt logisch. Maar is er wel reden te veronderstellen dat die middenklasse, notoire niet-stemmers bij verkiezingen in de steden, haar apathie aflegt? De gisteren opgepakte activist Anna Hazare ging eerder dit jaar ook al in hongerstaking om wetgeving af te dwingen die ombudsmannen in de deelstaten meer bevoegdheden geeft in de strijd tegen corruptie. Na vijf dagen gaf de Congresregering toe, uit angst voor de publieke stemming.

Maar Hazare is een representant van het ‘oude’ India, een sociaal activist naar voorbeeld van Mahatma Gandhi, en allesbehalve een vertegenwoordiger van de nieuwe middenklasse. Hij propagandeert herstel van normen en waarden, niet het streven naar persoonlijke rijkdom.

Misschien daarom dat velen in hem een lichtend voorbeeld zien. „Ik sta honderd procent achter Anna Hazare”, zegt Subod Bhargav, oud-voorzitter van de Confederation of Indian Industries. „Het is belachelijk dat KPMG of iemand anders ons vertelt wat er fout is en wat er moet worden gedaan. We weten zelf heel goed wat de problemen zijn en wat nodig is. De oplossing moet komen van degenen die het land besturen: de politici.”

    • Wim Brummelman