Claus wist meer over Argentinië dan zijn zoon

Prins Willem-Alexander (13) op Drakensteyn achter een camera.

De vijfdelige terugblikserie 60 jaar Oranje op tv (NOS) bevalt tot nu toe uitstekend. In keurige hoofdstukken kijkt Koos Postema daarin met direct betrokkenen terug op de presentatie van de koninklijke familie op de buis.

Aflevering twee ging gisteren over de interviews. Die traditie bestaat nog maar hooguit dertig jaar, want journalistieke vraaggesprekken met een Oranje waren lang ondenkbaar. Het overzicht begint terecht met het beroemdste televisiegesprek, door Maartje van Weegen in 1987 met het gouden paar prinses Juliana en prins Bernhard. Voor die tijd was er eigenlijk alleen in 1980 het gesprek geweest van Ad Langebent op Drakensteyn met de aantredende koningin Beatrix en haar gezin. Dat was een wat stijve aangelegenheid geweest, en niet alleen door een invasie van techniek in te kleine ruimtes. Het uitschrijven van vragen en antwoorden, alsmede de aanwezigheid van een hoge ambtenaar (Herman Tjeenk Willink) bij elke montagesessie, vestigde de indruk dat je in zulke televisie-interviews niet op spontaniteit hoeft te rekenen.

Die mythe is later wel degelijk weerlegd. Bij het gesprek met Juliana en Bernhard („vertel nu eens hoe je het idiote idee hebt gehad om met mij te trouwen”) werden volgens regisseur Rudolf Spoor na een valse start de scripts weggegooid, met het klassiek geworden resultaat van twee innemende, bijna kibbelende echtelieden.

Een jaar later had ook koningin Beatrix haar lesje geleerd. Haar vijftigste verjaardag werd gevierd met Beatrix, koningin, een portret van twee uur, dat grotendeels bestond uit een ontmoeting met schrijver Hella S. Haasse. De fameuze bekentenis van Beatrix over haar angst voor het koningschap, afgelegd op een vensterbank in een kabinetje, ontstond zo spontaan dat de op dat moment van de schouder draaiende cameraman tegen een muur moest leunen om niet van de kramp om te vallen.

Lars Andersson, voormalig hoofd van NOS Actueel, onthult nu waar de grens van de nieuwe vrijheid in zicht kwam. Bij het gesprek van Maartje van Weegen en Paul Witteman met prins Willem-Alexander en prinses Máxima aan de vooravond van hun huwelijk in 2002, vertelde de bruidegom dat zijn Argentijnse schoonvader slechts van drie vermissingen weet had gehad, en dat die alle drie gezond waren teruggekomen. Na goedkeuring van het interview, kwam in tweede instantie de eis op tafel dat die passage geknipt moest worden. Andersson vermoedt dat prins Claus daarop had aangedrongen, omdat het te onwaarschijnlijk leek. Maar de NOS hield voet bij stuk, ook al klopte de analyse van Claus weer eens helemaal.

    • Hans Beerekamp