Waarom schreeuw je als je pijn voelt?

„Waarom kunnen mensen en dieren het toch niet laten om het uit te schreeuwen wanneer ze pijn voelen”, vraagt Hans van Poelgeest uit Amsterdam zich af.

Je loopt op kousenvoeten een beetje in je huis te rommelen, met je hoofd even ergens anders, en dan gebeurt het: je stoot je teen. De kans is groot dat je een kreet slaakt.

Wat gebeurt er op zo’n moment nu precies? Bart van Wijck is medisch hoofd van de polikliniek pijnbehandeling van het Universitair Medisch Centrum in Utrecht. Hij zegt: „Simpel gezegd is pijn een prikkel die je vertelt dat er sprake is van weefselschade, of dat schade dreigt. Het is een signaal dat er iets mis is en dat het verstandig is bepaald gedrag te vertonen: wanneer je je been breekt is het beter om niet verder te lopen.”

Maar er zijn verschillende soorten pijn. Erik Scherder, hoofd van de afdeling Klinische Neuropsychologie aan de Amsterdamse Vrije Universiteit, vertelt: „Je hebt twee zogenaamde pijnsystemen in de hersenen: de een noemen we het mediale systeem, de ander het laterale. Het mediale systeem zorgt bijvoorbeeld dat je een tijd lang buikpijn voelt, het is de pijn waarvan je zou zeggen: daar lijd ik onder. Het laterale systeem vertelt dat je hand tussen de deur zit. Het is acute pijn en je weet waardoor je hem voelt.”

Over de pijn via het mediale systeem maak je je doorgaans eerder zorgen, maar je gaat er niet door schreeuwen. Scherder legt uit waarom: „In het mediale systeem zitten onder andere de frontale lob en de amygdala, twee hersengebieden. De eerste anticipeert op pijn, terwijl de tweede de negatieve emotie van pijn veroorzaakt. Als hij de tijd krijgt remt de frontale lob de amygdala, waardoor heftige emotionele uitingen, zoals een schreeuw, onderdrukt kunnen worden. Maar bij acute pijn heeft de frontale lob geen tijd om te reageren, daarom is de kans dat je schreeuwt een stuk groter.”

Bij kinderen is de frontale lob, en dus het remmend vermogen, nog niet helemaal ontwikkeld, daarom schreeuwen zij het veel vaker uit.

Van Wijck zegt dat je het schreeuwen kunt zien als een natuurlijke stressreactie: „De pijn zegt eigenlijk dat je moet vluchten of vechten.”

Helaas worden veel dingen, zoals bijvoorbeeld een deur, niet afgeschrikt door een harde gil.

Jan Postma