Strijd binnen de vakbond zal verharden

De tweedeling binnen de FNV groeit nu Bondgenoten het pensioenakkoord in een referendum heeft afgewezen.

Zes vragen over de betekenis van de uitslag.

Het mantra „casinopensioen” van vakbondsvoorzitter Henk van der Kolk heeft gewerkt. De leden van Bondgenoten, de grootste van de 19 bonden binnen de vakcentrale FNV, hebben het pensioenakkoord van de sociale partners bij een referendum verworpen. Een grote meerderheid van 96,2 procent stemde tegen, maakte Van der Kolk gisteren bekend. De opkomst, 22,7 procent van de 475.000 leden, was hoog in vergelijking met eerdere referenda binnen de FNV.

De vakcentrales, werkgeversorganisaties en het kabinet bereikten in juni na een jaar moeizaam onderhandelen een akkoord over de invulling van een nieuw pensioenstelsel. De kern is dat werknemers langer moeten werken en pensioenuitkeringen minder zeker worden, om de kosten van de vergrijzing en de stijgende levensverwachting te dekken. Volgens Bondgenoten lopen werknemers met dit akkoord te veel risico’s door beleggingen van pensioenfondsen, vandaar die term „casinopensioen”. De bond legde het akkoord voor met een negatief stemadvies. Zes vragen over de betekenis van de uitslag.

1 Wat betekent deze uitslag?

De strijd tussen Bondgenoten en de vakcentrale FNV, onder leiding van voorzitter Agnes Jongerius, zal verharden. Van der Kolk en Jongerius, die het akkoord mede sloot na een jaar moeizaam onderhandelen met de werkgeversorganisaties en het kabinet, staan lijnrecht tegenover elkaar. Maar een scheuring lijkt op dit moment niet waarschijnlijk, zei Van der Kolk gisteren tijdens een persconferentie op het hoofdkantoor van Bondgenoten in Utrecht. „De FNV is een dusdanig krachtige bond dat ik niet verwacht dat we op dit conflict uit elkaar zullen vallen”, zei hij.

2 Hoe reageert de FNV?

Voorzitter van de vakcentrale FNV Agnes Jongerius wilde nog niet inhoudelijk reageren op de uitslag van het referendum van Bondgenoten. „Het woord is aan de leden en ze hoort alle bezwaren aan”, zegt haar woordvoerder. „Er zijn nog zeventien bonden te gaan en de kritiek wordt meegenomen in de uiteindelijke uitwerking van het akkoord.” Die eis zal Van der Kolk ook bij de FNV op tafel leggen. „Het akkoord moet ingrijpend veranderen en op belangrijke delen worden aangepast”, zei hij gisteren. Zo kan het referendum voor Bondgenoten ook als pressiemiddel dienen om verdere wijzigingen af te dwingen.

3 Wat wil Bondgenoten zelf?

De zogenoemde ‘bijstortverplichting’ voor werkgevers als pensioenfondsen in nood zijn, moet gehandhaafd blijven. Ook moeten de fondsen een buffer van 20 procent van hun betalingsverplichtingen opbouwen. En het kabinet mag de ouderenkortingen en toeslagen niet afschaffen om straks jaarlijks 0,6 procent meer AOW te kunnen uitkeren.

4 Komt het akkoord er wel of niet?

Die vraag is nog niet te beantwoorden. De Federatieraad van de FNV neemt op 12 september een definitief besluit. Bondgenoten vertegenwoordigt weliswaar de absolute meerderheid van de 1,4 miljoen FNV-leden, maar niet qua stemverhouding binnen de raad. Voor een ‘nee’ binnen de raad zou Bondgenoten de steun nodig hebben van twee andere kritische bonden, Abvakabo en Bouw. Het oordeel van die bonden is weer afhankelijk van de toezeggingen van minister Henk Kamp (Sociale Zaken, VVD). Op verzoek van de Tweede Kamer heeft Kamp de reparatie beloofd van het zogeheten ‘AOW-gat’, dat is het koopkrachtverlies voor werknemers die op hun 65ste willen stoppen met werken. Ook heeft de Kamer hardere garanties gevraagd om riskant beleggingsbeleid van pensioenfondsen te voorkomen. Het voorlopige oordeel van Abvakabo is ‘nee, tenzij’. FNV Bouw spreekt van ‘ja, mits’.

5 Wat zegt minister Kamp?

De minister wacht het eindoordeel van de hele vakcentrale FNV af over het pensioenakkoord. „De minister heeft niet onderhandeld met afzonderlijke vakbonden”, zegt een woordvoerder van Kamp. „Het kabinet heeft een akkoord gesloten met centrale werkgeversorganisaties en de vakcentrales FNV, CNV en MHP.”

6 En wat vinden CNV en MHP van het pensioenakkoord?

Het CNV (345.000 leden) is voorwaardelijk akkoord en neemt eind deze maand een besluit. MHP (160.000 leden) schaart zich begin september waarschijnlijk achter het akkoord, al blijft de grootste bond binnen de MHP, De Unie, tegen.