Maak een project van je droom

Een wens met de status ‘had ik altijd al willen doen’ wordt vrijwel nooit verwezenlijkt.

Want de meeste mensen doen wat ze altijd al deden. Inleiding van een serie.

Is er iets dat je ‘altijd al’ had willen doen? Heb je een ‘droom’? Nou, die kan je wel vergeten. Mensen doen heel vaak niet wat ze van plan zijn te doen, of wat ze zeggen dat ze gaan doen – en mensen doen zelfs vaak niet de dingen die ze gráág willen doen. Mensen doen meestal gewoon de dingen die ze altijd al deden. Tegen de tijd dat iets de status ‘had ik altijd al willen doen’ heeft bereikt, is de kans groot dat het daarbij blijft.

Psychologen weten er alles van. Die begonnen hun wetenschap ooit met het idee dat ze menselijk gedrag zouden kunnen voorspellen. Ze waren er al snel achter dat aan mensen vragen ‘Wat ga je doen?’ een stuk minder zin had dan ze aanvankelijk hoopten. Je kunt net zo goed ‘Wat ga je doen?’ naar de hemel roepen als je het weer wilt voorspellen.

Inmiddels wordt er alweer vele tientallen jaren onderzoek gedaan naar het berucht geworden ‘gat’ tussen intenties en attitudes enerzijds en gedrag anderzijds. Wat mensen in het verleden hebben gedaan (hoe veel ze gesport hebben, wat ze voor werk doen) is meestal de beste voorspeller voor toekomstig gedrag (hoe veel gaan ze sporten, wat voor werk doen ze).

Dat komt voor een groot deel – het is inmiddels overbekend – doordat mensen zich zonder veel nadenken door het leven bewegen. We volgen het grootste deel van de tijd onze gewoontes en laten ons verder vaak onbewust beïnvloeden door wat er in de directe omgeving gebeurt.

Maar ook als mensen wel nadenken – echt goed doen ze dat meestal niet. Eén van de dingen die we nooit leren: we denken consequent ten onrechte dat we het in de toekomst rustiger zullen hebben dan nu. Dus je droom volgen, die ene grote stap zetten – ach, dat kan altijd nog, daar kan ik beter mee beginnen als ik er echt de tijd voor heb, denken mensen dan. En dat is dan dus nooit.

Zelfs voor kleine droompjes vinden we de tijd al niet. Begin 2010 publiceerden Amerikaanse marketingonderzoekers een onderzoek naar de typisch menselijke neiging om cadeaubonnen te laten verlopen. Hoe langer zo’n bon geldig was, ontdekten ze, hoe kleiner de kans dat hij uiteindelijk werd benut.

Het fijne van dat onderzoek is trouwens wel dat het een oplossing biedt. Dat ene wat je ‘altijd al’ had willen doen? Stel jezelf er een strenge deadline voor. Zeg dat het daarna niet meer hoeft en dat je een totale sukkel bent als je het niet doet. Zet jezelf goed klem; zorg ervoor dat je een bepaalde stap wel moet nemen. En – leuk, we zijn inmiddels in de oplossingen beland – zorg ervoor dat je de stappen daarna óók moet nemen.

Hoe dan? Door gebruik te maken van je eigen, typisch menselijke aard. Reageren we het grootste deel van de tijd gedachteloos op de omgeving? Zorg dan dat er iets in de omgeving is dat je aan je doel herinnert op het moment dat het ertoe doet. Wil je een marathon leren lopen? Leg je sportschoenen achter de voordeur of onder de kapstok, op een plek waar je ze ziet als je thuiskomt, en neem jezelf voor: ik ga elke dag direct na het werk een rondje hardlopen.

Maak er niet gewoon een goed voornemen van, maar wat psychologen een ‘implementatie-intentie’ noemen: een ‘als dit aan de hand is, dan doe ik dat’. Als ik thuiskom, ga ik hardlopen. Thuiskomen, hardlopen. Vrijwel gedachteloos uit te voeren – je hoeft het alleen nog maar te doen.

Maak van je droom een project, daar komt het op neer. Neem je droom heel serieus. Realiseer één droom tegelijk, want iets nieuws beginnen kost mentale energie. Maak er een gedetailleerd stappenplan voor. Beloon jezelf bij elke geslaagde stap (maar als het om hardlopen gaat, is bij elk gelopen rondje misschien beter). Zorg dat je mensen om je heen hebt die willen dat je je droom realiseert – of vertel het de mensen om je heen niet. Zoek eventueel steun bij zelfhulp- of motivatieboeken (zoals The Procrastination Equation van Piers Steel, dat binnenkort vertaald wordt als Uitstelgedrag).

Of laat je droom je droom blijven, dat kan natuurlijk ook. Misschien is het wel een heel prettige droom, die je liever niet wilt laten verpesten door de keiharde werkelijkheid. Dat kan; daar is niks mis mee. Een goede droom is moeilijk te vinden. Koesteren is ook altijd een optie. En dan zou je droom nog steeds als bij toverslag werkelijkheid kunnen worden.

Meestal gebeuren de dingen die je verwacht en doe jij de dingen die iedereen verwacht. Maar misschien, op een dag, een mooie dag waarop er alleen maar heel onverwachte dingen gebeuren, en jij alles ineens anders doet, misschien komt dan ineens zomaar je droom uit.

Ach ja. Dream on.

Doen wat je altijd al had willen doen. Iedereen droomt er soms van: zingen in een band of Arabisch leren; vrijwilliger worden of de marathon lopen. Op deze pagina verschijnen op onregelmatige basis bijdragen over het realiseren van zo’n droom.