Voor nieuwe plots, zie internet

Fanfictieschrijvers verzinnen allerlei nieuwe verhaallijnen voor bestaande personages.

Maar niet alle schrijvers zijn er blij mee dat fans aan de haal gaan met hun creaties.

This photo taken late on August 3, 2011 shows a Beijing fan posing for his friends as they arrive before a midnight screening of the latest and final Harry Potter film, "Harry Potter and the Deathly Hallows - Part 2," in Beijing. China's legion Harry Potter fans finally got to see the final chapter of the film franchise on August 4, when a 90-minute epic about the history of the Communist Party gives way to the boy wizard. The mainland is by far the world's fastest growing film market, with box office takings up 64 percent last year, as the country's burgeoning consumer class takes to the movies. However, its film industry is protected by a system that only allows around 20 foreign movies to be screened a year, allowing homegrown directors to create Hollywood-style blockbusters without the threat of major competition. AFP PHOTO/Mark RALSTON AFP

Het laatste deel van de Harry Potter-reeks is allang geschreven, de laatste film draait nog even in de bioscopen. Maar dat betekent niet dat de fans straks verder moeten zonder Harry, Ron, professor Sneep en de andere personages. Op internet posten fans dagelijks honderden verhalen waarin de personages allerlei nieuwe avonturen beleven, verliefd worden en personages uit andere boeken of dramaseries, zoals Twilight, ontmoeten.

„Ik pak het plot op een bepaald punt op en laat de personages een weg inslaan die ik zelf bedenk”, vertelt Jean Swift (17) uit India. Zij schrijft vooral over Harry Potter. Swift ziet fanfictie als een manier om aan het dagelijks leven te ontsnappen. „Wanneer ik fanfictie schrijf, kan ik de personages persoonlijk ontmoeten. Ik vind nieuwe vrienden in de verhalen die ik schrijf.”

Voor sommige fans zijn de bestaande boeken of films duidelijk niet genoeg. Ze vragen zich af wat er zou gebeuren als een personage een andere keuze had gemaakt. Of ze vinden de personages emotioneel niet voldoende uitgediept en willen weten wat ze dachten op dat ene moment en wat er achter hun houding schuilgaat. En daar schrijven ze over, (web)pagina’s vol. De hoeveelheid werk die de fans bij elkaar op sites als FanFiction.net en fanfic.nl posten is vaak vele malen omvangrijker dan het origineel – alleen al over Harry Potter zijn op die eerste site ruim 500.000 verhalen te vinden – en in een enkel geval zelfs beter.

Swift is zeker niet de enige die door te schrijven over bekende boekpersonages een andere wereld binnenstapt. ‘Artisticmom2’ (40) uit de Verenigde Staten is al sinds haar jeugd idolaat van sciencefiction. „Maar sf-schrijvers voegen vrijwel nooit romantiek aan hun verhalen toe. Ik ben een vrouw die houdt van romantiek én sciencefiction.” Dus besloot ze zelf aan de slag te gaan. „In mijn verhalen koppel ik de personages die ik samen wil zien.”

Ook Kayley Heymans (18), uit Vlaanderen, schrijft fanfictie omdat sommige series of boeken op een bepaald punt anders lopen dan ze zou willen. „Maar belangrijker is dat je je fantasieën over idolen en favoriete personages de vrije loop kunt laten.” Heymans schrijft verhalen over onder andere de series Glee, The Vampire Diaries en zangeres Lady Gaga.

Het is een goede en vooral laagdrempelige schrijfoefening. De schrijvers hoeven zich niet bezig te houden met het neerzetten van de setting en de personages, de lezers van hun fanfictie kennen die als hun broekzak. „Ik hoef niet alles tot in het kleinste detail te verzinnen”, vertelt Heymans. „De ‘wereld’ bestaat al.” Voordeel is ook dat er veel fans zijn die meer willen lezen over die wereld. Fanfictieschrijvers kunnen over het algemeen rekenen op meer lezers dan schrijvers die hun eigen, nieuwe creaties posten op het web.

Het vaak korte commentaar van de lezers is belangrijk voor de meeste schrijvers. „Het geeft me een warm gevoel in m’n buik wanneer een onbekende schrijft dat hij mijn verhaal mooi vindt. Alsof ik echt iets bereikt heb”, vertelt Swift. Maar ook aanmerkingen en kritiek worden gewaardeerd.

Voor veel fanfictieschrijvers is het schrijven een belangrijke bezigheid. Toch delen ze deze hobby niet altijd met hun omgeving. Ze zijn bang voor de reacties. Artisticmom2: „Mijn fanfictie is privé. Online heb ik een netwerk van vrienden met wie ik het schrijven deel, maar in m’n echte leven houd ik het stil. Mijn vrienden en familie weten het niet.” Ze wil ook niet dat haar man erachter komt, vertelt ze. „Ik schrijf in de avonden wanneer mijn man op werkreis is, om de tijd door te komen. Ik wil niet dat hij zich daar schuldig over voelt.”

Wanneer het fenomeen fanfictie precies ontstond is onduidelijk. In het begin van de twintigste eeuw doken parodieën op Alice in Wonderland van Lewis Carroll op, in de jaren dertig en veertig schreven fans van Jane Austen verhalen gebaseerd op haar personages. De huidige vorm van fanfictie, waarbij de fans veel onderling contact hebben, kwam op met Star Trek. Fanfictie over deze sf-serie verscheen in Star Trek-magazines.

Opmerkelijk genoeg waren het vooral vrouwen die in de jaren zeventig fanfictie over Star Trek schreven: ruim tachtig procent. Hoe de verhouding nu ligt, is onbekend. Sinds fanfictie door de opkomst van het internet een vlucht nam, is er nauwelijks onderzoek naar gedaan. Artisticmom2 was getuige van de opbloei van fanfictie op internet en ziet de voordelen: „Op sites als FanFiction.net kan ik m’n werk posten, het werk van anderen lezen en met andere schrijvers chatten.”

Internet brengt de schrijvers ook andere podia, zoals Twitter. Zo twitteren verschillende Don Drapers, buiten de populaire serie Mad Men om, welke grote klant hij wil binnenhalen en klaagt deze ‘Don’ in een tweet hoe lastig het kan zijn om met vrouwen te werken. Zijn ex, @bettydraper, waarschuwde vorige week hun dochter nog: „Nette meisjes stoppen hun zwemtopje niet vol met Kleenex.” Ook hier vullen fans aan wat ze missen in de serie. Dat er in de tijd waarin de serie zich afspeelt, de jaren zestig, geen Twitter bestond, houdt ze niet tegen.

De zender AMC was in eerste instantie niet blij met de nep-Drapers op internet en probeerde hun getwitter te verbieden op basis van copyright. De marketingafdeling had echter al snel door dat dit mooie reclame was. AMC ging de fans op Twitter beschouwen als ‘brand ambassadors’.

Ook romanschrijvers zijn verdeeld over fanfictie. Hoewel J.K. Rowling een verzamelsite heeft gevraagd pornografische fanfictie over haar personages te verwijderen, heeft ze de schrijvers van onschuldige Harry Potter-fanfictie haar zegen gegeven. Ook Stephenie Meyer van de Twilight-serie deed dat. De verhalen die fans posten om de wachttijd op het volgende deel te overbruggen, blijkt van onschatbare marketingwaarde. Bovendien verdienen de schrijvers van fanfictie niets aan hun werk.

Maar op FanFiction.net staat ook een rijtje schrijvers over wier werk geen verhalen gepost mogen worden. Schrijvers kunnen namelijk ook het gevoel hebben dat fans hun personages, hun creaties, ontvoeren. In het Amerikaanse tijdschrift Time werd onlangs de vraag gesteld of de personages van de schrijver zijn die ze bedacht, of van de fans die de personages hebben omarmd en als onderdeel zien van hun leven.

Voor de zekerheid plaatsen veel fanfictieschrijvers boven hun verhalen een disclaimer als I don’t own the characters, I only own this plot. En ondertussen dromen veel van hen, onder wie Heymans en Swift, ervan om ooit een succesvolle beroepsschrijver te worden.

    • Laura van der Wal