Van oude mensen en struggles die nooit voorbij gaan

Sinds vorig jaar discussieert het parlement van Zuid-Afrika over een nieuwe ‘Protection of Information Bill’, die de omvang van de staat met geheime informatie moet regelen. De huidige wet dateert van 1982 en diende vooral de bescherming van geheimagenten van het apartheidsregime. Dat er een nieuwe wet moet komen, staat dus buiten kijf. Maar het voorstel van het regerende ANC leidt tot veel protest.

De angst bestaat dat het ANC met de breed geformuleerde wet corruptiezaken onder het tapijt wil vegen. Wie geheime overheidsinformatie lekt, wordt strafbaar en wie de informatie ontvangt kan evengoed de cel in. Het ANC heeft de wet na protest van de actieve Right2Know-campagne en de koepel van vakbewegingen Cosatu inmiddels fors afgezwakt, maar omdat voor klokkenluiders en journalisten nog geen speciale bescherming is geregeld, gaan de protesten door. De activisten noemen het wetsvoorstel slim de ‘secrecy bill’.

Afgelopen zaterdag demonstreerde ongeveer 300 man in Johannesburg tegen de wet. In een zaaltje van de Universiteit van de Witwatersrand spraken voorzitter Sidumo Dlamini van vakbondskoepel Cosatu, journalisten en oud-journalisten en activisten van de Right2Know-campagne zich uit tegen de wet. Hoofdsprekers waren voormalig ANC-minister van Staatsveiligheid Ronnie Kasrils (“the bill has been turned into a dog’s breakfast of toxic gruel”) en de 87-jarige schrijfster Nadine Gordimer.

Gordimer won in 1991 de Nobelprijs voor de literatuur. Tijdens de apartheid werd een aantal van haar boeken verboden door de censor. Nu stond ze weer op de barricaden. “Je bent nooit te oud om te demonstreren”, zei ze na haar keurige toespraak voor de joelende activisten. “Als jongeren het niet doen, dan moeten mensen als ik maar weer in actie komen.”

De frêle Gordimer bleek niet de enige die er zo over dacht. Afgezien van de beroepsactivisten van Cosatu en een enkele student journalistiek was de gemiddelde leeftijd tamelijk hoog. De 85-jarige oud-journalist Raymond Louw kocht een campagneshirtje. En tussen groep actievoerders die van de universiteit naar het Constitutioneel Hof marcheerde, ontwaarde ik de 80-jarige wereldberoemde fotograaf David Goldblatt.

Iemand moet het doen.

 

Fotograaf David Goldblatt (met blauwe trui) in actieFotograaf David Goldblatt (met blauwe trui) in actie

    • Peter Vermaas