Ontspannen Breivik flirt met camera

De Noorse extremist ging terug naar Utøya voor een reconstructie van de slachting.

Een krant kreeg er lucht van en publiceerde foto’s, wat bij nabestaanden hard aankwam.

EDITOR'S NOTE- NO RECROPPED VERSIONS AUTHORIZED A woman poses as she reads a copy of The Verdens Gang (VG) daily bearing an article and a picture of the reconstruction of the July 22 rampage on the island of Utoeya, on August 14, 2011, in Oslo. Kept on a police leash, the man responsible for Norway's worst post-war bloodshed showed no remorse when he took part in an eight-hour reconstruction of his island massacre, police said on August 14, 2011. Anders Behring Breivik shot dead 69 people, many of them teenagers. AFP PHOTO/ODD ANDERSEN AFP

Op de ene foto oogt hij als een gids die een reisgezelschap leidt. Op de andere richt hij zijn denkbeeldige geweer op het water. Op weer een andere foto blikt Anders Behring Breivik recht de camera in, leunend tegen een politieauto. De Noorse krant VG ruimde gisteren elf pagina’s in voor Breiviks bezoek, zaterdag, aan Utøya. Op het eiland nabij Oslo vermoordde de Noorse rechts-extremist vorige maand 69 bezoekers van een zomerkamp van de sociaal-democratische Arbeiderspartij. Kort daarvoor liet hij een bom in de hoofdstad ontploffen, waarbij acht doden vielen.

De politie had de tocht naar Utøya – bedoeld om de gewelddadigheden te reconstrueren – geheim willen houden. Maar VG kreeg er lucht van, en stuurde zeven fotografen met telelenzen naar Utvika, op enkele honderden meters van het eiland. „14.02 uur: vertrek met de veerboot vanaf vasteland”, valt in het bijbehorende verslag te lezen. „15.31 aankomst op Utøya voor een reconstructie van de doodsroute. 17.50 uur: Breivik laat zien hoe hij een dodelijk schot lost op een groepje. 20.15: richt het geweer op iemand die wanhopig via het water probeert te ontsnappen.”

Politieadvocaat Paal-Fredrik Hjort Krabi vertelde gisteren tijdens een persconferentie in Oslo dat Breivik een kogelvrij vest droeg met een harnas, waaraan een riem was bevestigd. Een dozijn politieagenten volgde hem op de voet, om te voorkomen dat Breivik zou ontsnappen. „Hij toonde geen emoties tijdens het bezoek”, vertelde Krabi. „Hij had geen spijt van zijn daad.”

De acht uur lange reconstructie was bedoeld om het geheugen van de Noorse schutter op te frissen. „Want”, zei Krabi, „de politie wil overlevenden en nabestaanden van de slachtoffers zo goed mogelijk informeren.” Het hele bezoek werd op video vastgelegd, zodat delen ervan volgend jaar tijdens het proces kunnen worden gebruikt. Nieuwsgierigen hoeven daar niet op te wachten: ook VG plaatste gisteren bewegende beelden op haar website.

Voor sommige overlevenden en nabestaanden zijn de foto’s van een ogenschijnlijk ontspannen Breivik – soms leek hij zelfs te flirten met de camera – op Utøya hard aangekomen. Dat zegt advocaat Siv Hallgren, die zo’n veertig van hen bijstaat. „Vooral de foto van Breivik die denkbeeldig richt op het water, blijft bij mijn cliënten op het netvlies staan”, vertelt zij. „Nietsvermoedend haalden zij zondagochtend hun krant van de deurmat. Dan krijg je toch geen hap meer door je keel?”

Op de website van het Noorse Dagbladet verscheen gisteren een interview met een gezin – vader, moeder en zoon – dat nietsvermoedend kampeerde bij Utvika, van waaruit Breivik zaterdag vertrok. „Ik zag een fotograaf met een lange telelens”, vertelt de vader. „Hij fotografeerde de MS Thorbjørn [dezelfde veerboot die Breivik vorige maand naar het eiland nam]. Toen ik wat beter keek zag ik een man met een rode trui op het dek staan. Ik realiseerde me dat het om Breivik ging. We zijn geen minuut langer gebleven.”

Torry Pedersen, hoofdredacteur van VG, volgt de reacties op zijn zondageditie met interesse. Hij geeft toe dat VG met de beelden van Breiviks terugkeer „een dun koord bewandelt”, maar staat volledig achter zijn keuze. „Omdat we de reconstructie van afstand volgden, hebben wij het proces niet verstoord. Natuurlijk vinden sommige overlevenden het moeilijk om Breivik op Utøya terug te zien, maar ik hoor ook geluiden van mensen voor wie het belangrijk is. ‘Een correcte actie’, schreef een vader die zijn kind was verloren.”

De aanslagen in Oslo en op Utøya waren „de meest criminele die Noorwegen in vredestijd heeft gekend”, zegt Pedersen. „Wij proberen dit megaonderwerp zo correct en nauwgezet mogelijk te verslaan.”

    • Danielle Pinedo