Gevaarlijke koers Hongarije

Wie denkt dat Oost-Europa het communisme vijftig jaar na de Muur en twintig jaar na de Sovjet-Unie achter zich heeft gelaten, vergist zich. Het ligt voor de hand dat dit geen gesloten boek is. In Nederland begon de ‘verwerking’ van de Duitse bezetting ook pas medio jaren zestig, dat wil zeggen twee decennia ná de bevrijding. De geschiedenis komt steeds weer in andere gedaanten terug. Zeker in Oost-Europa, waar de twintigste eeuw gruwelijk heeft huisgehouden.

Dat het verleden regelmatig weer in de hedendaagse politiek opdoemt, is ook logisch. Maar in Hongarije begint deze actualisering van de geschiedenis navrante vormen aan te nemen.

Sinds vorig jaar heeft de christen-democratische conservatieve partij Fidesz van premier Viktor Orban er een tweederde meerderheid in het parlement. Omdat Orban de socialisten (ex-communisten) kan uitspelen tegenover de even kleine extreemrechtse partij Jobbik, is de politieke macht van Fidesz nagenoeg ongelimiteerd.

Die positie gebruikt Orban ook onbeperkt. Zo heeft hij een plan laten maken om tienduizenden uitkeringstrekkers zwaar fysiek werk te laten doen. Onder politiebewaking wel te verstaan, zodat het meer lijkt op ‘vrijwillige’ dwangarbeid dan op werkverschaffing. Orban wil niet alleen de beroerde sociaal-economische boedel van zijn linkse voorgangers opruimen, hij wil het land onomkeerbaar veranderen. In de preambule van de nieuwe grondwet, die sinds dit voorjaar van kracht is, wordt bij de republiek Hongarije vaag verwezen naar de ‘Heilige Kroon’, ‘God’ en ‘Christendom’. Deze pretenties leiden tot curieuze en soms ook gevaarlijke wetten. Zo heeft het parlement een wet aangenomen waardoor meer dan honderd religieuze stromingen (van islam en boeddhisme tot Jehova’s Getuigen) hun status als kerkgenootschap verloren.

En het wordt nog doller. Het parlement, bezorgd om de staatsschuld die onder links is gegroeid tot 80 procent van het bbp, werkt aan een wet om ex-ministers met terugwerkende kracht strafbaar te stellen voor hun beleid in het verleden. Ongeacht de keuzes van het parlement is het laten stijgen van de staatsschuld een misdaad, redeneert Fidesz.

Kortom, de Hongaarse regeringspartij ontkent dat de volkssoevereiniteit op een andere manier dan via haar tot uitdrukking kan komen. Zelfs in het verleden erkent Fidesz geen andere politieke keuzes dan de hare. Dat is een ronduit dictatoriale pretentie.

Hongarije is geen land ver weg dat alleen in sprookjes bestaat. Hongarije is lid van de Europese Unie en de NAVO. Hongarije maakt deel uit van een internationale waardengemeenschap die ijvert voor individuele vrijheden en rechtstatelijkheid. Die gemeenschap kan wetten, die haaks staan op deze waarden, niet accepteren.