Big Dan is weer terug na 14 jaar

Dan Gadzuric (33) maakte dit weekend zijn rentree in het Nederlands team.

De NBA-speler zit zonder contract en wil structureel voor Nederland basketballen.

Dan Gadzuric tijdens de wedstrijd Nederland-Villanova op het EuroJamtoernooi in Almere, afgelopen zaterdag. Foto Bas Czerwinski 13-08-2011, Almere. Eurojam basketbal. Nederland - Villanova. Dan Gadzuric in actie. Foto Bas Czerwinski

Met grote, bonkige passen sjokt Dan Gadzuric over het basketbalveld. Ingetogen, het hoofd licht gebogen, zijn basketbalshort hoog opgetrokken. Het oranje tenue oogt nog wat onwennig. Hij werkt hard in de bucket, het gebied direct om de basket. Hij duwt en trekt en zet stevige screens, een beweging waarmee je tegenstanders blokkeert zodat een teamgenoot meer ruimte krijgt. Eén keer imponeert Gadzuric met een vernietigende dunk in het derde kwart. Terwijl hij wordt gehinderd door een speler van het Amerikaanse college team Villanova, lukt het hem toch om over de tegenstander te vliegen en de bal in de basket te smashen. Even blijft hij aan de ring hangen.

Na veertien jaar maakte Gadzuric afgelopen weekend op een toernooi in Almere zijn rentree in het Nederlandse team. In 1997 kwam de basketballer (2 meter 11, 109 kilo) voor het laatst in actie voor de nationale ploeg. Tijdens de Haarlemse basketbalweek speelde hij toen tien minuten tegen Cuba. Tot vrijdag was het de enige interland van ‘Big Dan’.

Het heilige vuur om voor Nederland uit te komen ontbrak bij Gadzuric (33). Hij vertrok al op zeventienjarige leeftijd naar de Verenigde Staten. De geboren Hagenaar werd een ster in de NBA, de Noord-Amerikaanse basketbalcompetitie. Hij was lange tijd een van de belangrijkste spelers bij de Milwaukee Bucks. De Nederlandse basketbalbond benaderde hem keer op keer om voor de nationale ploeg te spelen, maar er was altijd een excuus: hij wilde niet het risico lopen geblesseerd te raken, hij had last van een blessure of hij wilde bij zijn gezin in Amerika blijven. Gadzuric richtte zich liever op zijn eigen carrière dan dat hij voor Nederland uitkwam.

Zaterdagavond laat, drie kwartier na de gewonnen wedstrijd tegen Villanova (75-63), zakt Gadzuric in een stoel. Fris gedoucht, grote zwarte cap op zijn hoofd, witte sneakers, oorbellen in beide oren en indrukwekkende ringen om zijn vingers. Hier zit een doorgewinterde NBA-speler die gewend is aan alle glamour die bij het NBA-circus hoort. Hij praat zacht, zijn Nederlands met een Haags accent wisselt hij af met Engels. „How are you doing?”, vraagt hij als de journalisten zich aan hem voorstellen.

De jongen uit het multiculturele arbeidersgezin – zijn moeder is Servisch en zijn vader komt van het Caraïbische eiland Saint Vincent – had andere prioriteiten in al die jaren dat hij afwezig was, legt hij uit. Maar nu, in de herfst van zijn carrière, wil hij structureel voor Nederland gaan spelen. Gadzuric: „Ik zit al een tijdje in de NBA, ik heb mijn doelen bereikt. Ik heb nog wel veel doelen, maar ik kan nu makkelijker de beslissing nemen om voor het Nederlandse team te spelen.”

Gadzuric zegt dat hij met open armen is ontvangen bij de nationale ploeg. Hoe voelde het om zijn eerste wedstrijd voor Nederland te winnen? „Yeah, I love it. This is great. Het gevoel als je voor Nederland wint is anders, specialer.” Het contrast met de NBA is groot. Hier speelt hij op een druilerige avond in een halfleeg Topsportcentrum in Almere, terwijl hij gewend is aan de kolkende basketbalarena’s in de VS. Maar het maakte Gadzuric niets uit. Hij had genoten.

Na de wedstrijd van zaterdag omhelst Gadzuric zijn ontdekker Ben Ponsioen (62). De ervaren basketbaltrainer zag het natuurtalent voor het eerst op zijn zestiende bij Jumpers in Den Haag spelen. „Wat bij hem heel apart is, is de combinatie van kracht, snelheid en lengte. Dat kom je zelden tegen. Dat zat er toen al in.” Ponsioen, docent lichamelijke opvoeding en destijds bondscoach van het nationale team onder zestien, trainde urenlang één op één met Gadzuric in zijn gymzaal in Alphen aan den Rijn. Hij begeleidde hem ook bij zijn overstap naar Amerika.

Op dit moment zit Gadzuric, die als center en als power forward kan spelen, zonder contract. Waar hij komend seizoen speelt is nog niet duidelijk. Het is goed mogelijk dat hij naar Europa vertrekt, omdat er in de NBA momenteel een hoogoplopend conflict is tussen de spelersvakbond en de clubeigenaren over een nieuwe collectieve arbeidsovereenkomst. Bij deze zogeheten lock-out krijgen spelers geen salaris en clubs kunnen geen transfers doen. Ook wordt er niet getraind. Er was eerder interesse van de LA Lakers en Boston Celtics, twee topclubs in de NBA.

Dat ‘DG’ dit weekend oranje basketbalschoenen droeg, was niet bewust, vertelt hij. Is Gadzuric, die met zijn gezin in Las Vegas woont, na zestien jaar in de VS meer Amerikaan dan Nederlander geworden? „Jullie vragen dat altijd. Ik ben Hagenaar. Ik spreek best goed Nederlands. Mijn moeder komt uit Belgrado, mijn vader van Saint Vincent. That’s who I am.” Het Nederlandse volkslied zong hij voor de wedstrijd niet mee. Maar de tekst kent hij nog, vertelt hij. „Het was goed om het weer te horen.”