Zelfkazende beleggers en het Ikea-effect

‘Emotie domineert nu de beurs’, kopte deze krant donderdag op de voorpagina, nadat de beurskoersen „bijna twee weken alle kanten op” jojoden. Kleine belegger, wat nu? Goede raad was duur. Inloggen op het ‘crisis seminar’ dan maar, dat het online-beleggingsplatform Alex donderdagavond hield.

Stipt om 20.00 uur begon ‘Hans’ aan een betoog van anderhalf uur. Er zaten 374 deelnemers in de virtuele zaal, maar die zagen of hoorden elkaar niet. Alleen Hans, die sprak over ‘een stukje sentiment’. Weinig emotie. De vragen van de deelnemers, via een soort chatbox, bleven ook tamelijk zakelijk.

Of het verstandig is bedrijven te kopen waarvan het vermogen per aandeel hoger is dan de beurskoers, wilde Chris weten. Ja, natuurlijk vond Hans dat verstandig: hoe meer er gehandeld wordt, hoe meer Alex verdient.

Vóór de pauze leek het meer op Alex-marketing dan op een seminar. Na de pauze werd het beter. Hans legde uit hoe je het effectieve rendement van staats- of bedrijfsobligaties uitrekent en wat het voordeel kan zijn van een convertible, een obligatie die je kunt ruilen voor aandelen. Ook liet Hans zien hoe je het risico van aandelen – als voorbeeld nam hij Koninklijke Olie – kunt verkleinen door put-opties te kopen – ‘de brandverzekering’ noemde Hans die – en call-opties te schrijven.

Al met al best ingewikkeld. Maar de particuliere belegger draait er zijn hand niet meer voor om.

„Eind juni 2008 hadden wij in Nederland ruim 130.000 rekeninghouders”, zegt Harmen van der Schoor van BinckBank, de moeder van Alex en de grootste aanbieder van online doe-het-zelf-beleggen in Nederland. „Nu zijn dat er 254.000.”

Dat is bijna een verdubbeling in drie jaar tijd. „Na de val van Lehman verloren mensen massaal het vertrouwen in grote banken en in tussenpersonen, de financieel adviseurs.” Van der Schoor noemt dat ‘het Ikea-effect’. „De meubels van Ikea moet je ook zelf in elkaar zetten.”

Zelfkazend beleggen maakt volwassen. Afgelopen week heerste er ‘paniek op de beurzen’, heette het in de media. Maar van de moderne beurshandel wordt 80 tot 90 procent gedreven door de volautomatische computerprogramma’s van de grote jongens en door hun margin calls, de enorme bijstortingen of verkopen die zij moeten doen als de risico’s op hun portefeuilles toenemen.

Ook de particuliere belegger objectiveert zijn gedrag, merken ze bij Binck. „We hebben vier keer zoveel stop-loss-klanten als een jaar geleden.” Stop-loss wil zeggen dat je al bij aankoop van effecten afspreekt – met jezelf en met je bank of broker – dat je ze zult verkopen als hun koers een bepaalde bodemwaarde bereikt. „Daarmee bescherm je jezelf tegen paniekverkopen.”

Joost Ramaer

    • Joost Ramaer