Van links af: acht keer Republikeins antwoord op Obama

Het afbrokkelende aanzien van president Obama schept kansen voor de Republikeinse tegenstrever. Maar wie heeft het goede profiel? Morgen is er een eerste test in Iowa.

NEW ORLEANS, LA - JUNE 17: Republican presidential candidate U.S. Rep. Michele Bachmann (R-MN) speaks during the 2011 Republican Leadership Conference on June 17, 2011 in New Orleans, Louisiana. The 2011 Republican Leadership Conference runs through tomorrow and will feature keynote addresses from most of the major Republican candidates for president as well as numerous Republican leaders from across the country. Justin Sullivan/Getty Images/AFP == FOR NEWSPAPERS, INTERNET, TELCOS & TELEVISION USE ONLY == AFP

Gratis hotdogs, gratis cola en daarna een gratis concert van countryzanger Randy Travis. Wie wil, kan zaterdag voor niks een dagje uit in de sportarena van Ames, Iowa. Allemaal betaald door politici die hopen de presidentskandidaat te worden voor de Republikeinen. Zelfs het toegangskaartje van 30 dollar geven ze cadeau. Het enige wat de politici vragen in ruil: een stem.

Het stadje Ames organiseert traditiegetrouw de eerste straw poll van de Republikeinen, een populariteitspeiling van de deelnemers aan de voorverkiezingen. De uitslag is verre van objectief. Aspirant-presidenten brengen zoveel mogelijk aanhangers met bussen naar de sportarena. Daar worden ze in feesttenten onthaald. Ron Paul, die zich onderscheidt met zijn libertaire gedachtegoed, heeft een glijbaan voor de kinderen; Tim Pawlenty, ex-gouverneur van Minnesota, een barbecue met ijs toe.

De voorspellende waarde van de straw poll is beperkt. Toch wordt het verkiezingsfestival met aandacht gevolgd. In Ames sneuvelen de eerste kandidaten, het deelnemersveld wordt uitgedund. Donateurs steken niet langer geld in de campagnes van politici die zelfs met gratis eten en vermaak geen stemmen winnen.

Vooral Michele Bachmann, geboren in Iowa en de enige vrouw in de race, zet in op een zege in Ames, al zegt ze dat niet luidop. In deze vroege fase van de race positioneert ze zich liever als underdog. Afgelopen maand reisde ze door Iowa en had ze reclamespotjes op lokale zenders.

Haar belangrijkste rivaal zaterdag is Pawlenty, die net als Bachmann aast op de sociaal-conservatieve inwoners van Iowa. In een debat donderdag in Ames, een opwarmertje waaraan acht kandidaten meededen, zochten ze de confrontatie met elkaar. Pawlenty zei dat Bachmann onzin verspreidt en zich laat voorstaan op „niet bestaande” prestaties. Bachmann verweet Pawlenty dat hij als gouverneur veel te links was.

Voor een aantal kandidaten lijkt de strijd nu al verloren. Herman Cain, een zwarte zakenman die rijk werd met een pizzaketen, werd eerst gezien als een beloftevolle outsider, maar moet inmiddels zijn eigen fortuin aanspreken om zijn campagne gaande te houden. Newt Gingrich, ooit een fel criticus van Bill Clinton, loopt zaterdag wel rond in Ames, maar heeft geen tent en is niet ingeroosterd voor een toespraak.

Dan is er nog de aartsconservatieve Rick Santorum, die wel toegangskaartjes uitdeelt, maar geen geld had om in Iowa te adverteren. Thaddeus McCotter, een Congreslid uit Michigan, is zo onopvallend dat hij moest betalen om zijn naam op het stembiljet van de straw poll te krijgen.

De grootste kanshebbers voor de Republikeinse nominatie zijn er niet bij in Ames. Mitt Romney staat bovenaan in de meeste opiniepeilingen en voert zaterdag campagne in New Hampshire, net als Iowa een belangrijke staat om te veroveren tijdens de voorverkiezingen. De aandacht gaat ook naar South Carolina, waar de Texaanse gouverneur Rick Perry na vele hints eindelijk officieel zijn kandidatuur zal aankondigen. Verwacht wordt dat Perry meteen in de top van het deelnemersveld zal meedraaien.

Het is een strategische keuze om het populariteitscircus in Ames te laten schieten: wie niet meedoet, kan ook niet teleurstellen. En voor Romney geldt dat hij zich liever afzijdig houdt van de wedloop naar rechts waar de kandidaten in Iowa in verwikkeld zijn. Tegen abortus, tegen het homohuwelijk: dat wint stemmen in het Midden-Westen. Romney richt zich juist op gematigde Republikeinen en onafhankelijke kiezers. Alleen Jon Huntsman, een minder bekende versie van Romney, vist in dezelfde vijver.

De Republikeinse voorverkiezingen gaan ook over de richting van de partij. Beweegt de Grand Old Party nog verder naar rechts, met een combinatie van conservatieve ‘familiewaarden’ en anti-belastingretoriek van de Tea Party-beweging? Of veren de Republikeinen na het bittere gevecht met Obama over de staatsschuld terug naar hun oude merk, de partij voor het bedrijfsleven en patriottistische Amerikanen?

De Democraten, die zelf nooit straw polls houden, hopen dat een van de radicale kandidaten de Republikeinse voorverkiezingen wint. Obama kan dan de gematigde kiezers opvegen. Ook spekt het zijn campagnekas. Veel linkse geldschieters zijn teleurgesteld in de prestaties van Obama, maar het land overdragen aan iemand als Bachmann, dat nooit.

Voordat de tegenstrever van Obama bekend is, hebben de Republikeinen nog maanden van campagnevoeren te gaan. De eerste staten houden hun voorverkiezingen in februari. Mogelijk melden zich nog meer kandidaten. De New Yorkse oud-burgemeester Rudy Giuliani zou overwegen mee te doen. En Sarah Palin bezocht Iowa vrijdag met haar ‘One Nation’ bustoer, de speculaties voedend dat ze zich toch in de race mengt. Maar na dit weekend zullen een paar kandidaten hun presidentsdroom moeten opgeven. De man met de zeis wacht in de graanvelden van Iowa.

    • Ykje Vriesinga