Lekker van een ander

Andere koks koken altijd net even beter dan jij doet, doordat ze onverwachte ingrediënten gebruiken. Het is dus vooral zaak jezelf te blijven verrassen.

Het is altijd hetzelfde”, zei de kapper. „Als ik tegen een vrouw zeg dat ze haar haar net zo goed of beter niet meer kan verven, dat grijs haar heel goed staat, zegt ze altijd: ‘Ja, bij andere vrouwen! Maar mij maakt het oud’.”

Zo gaat dat.

Bij anderen zijn allerlei dingen leuker, geslaagder, vanzelfsprekender. Hun kleren staan ze beter, hun succes gaat ze makkelijker af, hun tuin is mooier op orde en ze koken veel lekkerder.

Dat is geen jaloezie, tenminste: niet per se. Sommige dingen zijn gewoon waar: dat blonde vrouwen rode lipstick mooier staat, dat vriend A beter uit zijn woorden komt dan wie dan ook, dat de dahlia’s van die mensen in B veel hoger en groter zijn dan de jouwe, dat kennis C snel en intelligent is en moeilijke dingen altijd veel beter begrijpt. Geen meningen maar feiten. Andersom werkt het ook wel eens: je eigen parfum ruikt lekkerder dan dat van een vriendin, de vaas die je zelf hebt is mooier dan die die erop lijkt in een winkel, en de roman van je eigen Nederlandse schrijver is beter dan die van die Amerikaan.

Wijze mensen zeggen: je moet niet steeds vergelijken. Alles staat op zichzelf. Jouw bonensla is óók lekker, maar anders.

Maar die wijze mensen lijken meer troost dan waarheid te bieden. De waarheid is dat het eten dat anderen maken vaak veel lekkerder lijkt te smaken dan dat wat je zelf maakt.

Anderen kunnen echt koken. Als je trouwens alleen al hoort wat ze klaarmaken! Ongelooflijk. Dorade met geconfijte citroen en steranijs. Warme perentaart. Cappuccino van pastinaak met kaaskletskoppen. Hebben ze gewoon gisteravond of vorige week gegeten. En nu zijn ze op weg naar de markt en dan gaan ze straks oesterbrochettes maken met rauwe ham en een wittewijn sabayon.

Zij wel.

Ik eet altijd alleen maar eh, wat eet ik eigenlijk? Gebakken kip.

Natuurlijk is dat niet waar. Maar zo voelt het wel. En ik at trouwens in het weekend ook gebakken kip, dat wil zeggen: gemarineerde kippenvleugeltjes met Italiaanse worstjes en garnalen, een kinderlijk eenvoudig recept van Jamie O. waarvan ik pas toen het koud was de volgende dag vaststelde hoe lekker het eigenlijk was. Dat is bijna altijd zo met kip. Net of de smaak pas tot zijn recht komt als de kip is afgekoeld.

Zou je nu, als iemand anders zei dat hij/zij die schotel had gemaakt, denken: dat kan ik niet? Nee waarschijnlijk. Maar dat komt vooral door er eerlijk bij te zeggen ‘van Jamie Oliver’. Laatst at ik een paar keer bij anderen en die kookten zo vanzelfsprekend heerlijk helemaal zelf, niets van een of andere Jamie. Het stuk lamsvlees dat een vriendin gebraden had bijvoorbeeld, was zowel iets krokant van buiten als smeltend zacht van binnen, zo lekker dat ik dacht dat mijn slager zulk vlees helemaal niet heeft en dat ik niet zou weten waar aan een lam zoiets zit en als ik het zou braden zou het trouwens toch ook nooit zo worden.

Dat zijn gedachten die onwillekeurig maar met grote overtuigingskracht opkomen.

Waarheden. In filosofischer momenten denk ik: ze zullen wel iets te maken hebben met het onverwachte van andermans eten. Net zoals muziek vaak veel mooier is als die je onverwachts overvalt (waardoor andere mensen dus ook altijd mooiere muziek op hebben staan), kan eten dat je niet zelf hebt klaargemaakt je veel sterker verrassen dan iets dat je van boodschap tot ovenschotel hebt zien worden. Bij een gerecht dat je zelf maakt, heb je van het begin af aan een bepaalde voorstelling van hoe het zal gaan smaken – dan kan het makkelijker tegenvallen.

Je hebt bovendien altijd al allerlei hapjes geproefd (anders ben je als kok niet op de goede weg, proeven MOET) en steeds iets aan de smaak gedaan, waardoor de dingen op het bord minder interessant smaken dan in de keuken.

Bovendien ben je gewend aan je eigen manier van koken en aan de manier waarop je dingen op smaak brengt. Zou het zo kunnen zijn dat je, net zoals je een parfum dat je lang achter elkaar gebruikt bijna niet meer ruikt, je eigen smaken minder proeft? Wat er dus voor zou pleiten om eens heel andere smaakmakers in te zetten, kruiden en specerijen die je maar zelden hebt gebruikt en die mogelijkheden geven waaraan je nog niet had gedacht?

Zulke dingen werken wel eens. De vrouw die dragon met lamsbout had gecombineerd in plaats van met de eeuwige tijm en rozemarijn, maakte duidelijk dat dragon niet alleen in de beroemde poulet à l’estragon of in bearnaisesaus gebruikt hoeft te worden, maar ook bij iets met een veel pittiger smaak kan passen.

Soms herinner je je ineens weer een heel gewoon smaakingrediënt dat je een poos lang verwaarloosd had, zoiets als citroenrasp of veel peterselie, en dan smaken je gerechten eventjes weer veel frisser en opwindender.

Gelukkig hebben andere mensen, de mensen die allemaal zo voortreffelijk weten te koken als je bij ze komt eten, ook wel eens te kampen met zulke gevoelens. Die zeggen bijvoorbeeld dat dit gerecht de vorige keer dat ze het maakten veel beter smaakte, zuurder, leuker – terwijl de gasten ongeveer smelten van verrukking. En die mensen stellen zich dan niet per se aan: ze hebben een bepaalde verwachting ten aanzien van hun eigen gerecht en als het daar niet aan voldoet valt het ze tegen. Veel dingen meten we af aan een of andere verwachting ervan, en bij eten gebeurt dat wel heel in het bijzonder. Daarom is het misschien ook dat sommige ‘verbeteringen’ van recepten niet gedoogd kunnen worden; er valt niets te verbeteren aan ouderwetse groentesoep met balletjes of aan macaroni met ham en kaas. En net zo goed is het soms een geweldige verbetering als je niet krijgt wat je dacht of zelfs vreesde.

En dan moet ten slotte niet uitgesloten worden dat anderen meer fantasie hebben, of een gasfornuis dat grotere hitte weet te halen of dat ze wel op tijd zijn begonnen met het klaarmaken van de saus waardoor alles steeds lang genoeg is ingekookt om die geweldige smaakconcentratie te krijgen die je nu zo bewondert maar die je zelf niet hebt bereikt wegens te haastig of te laat…

Nu ja en als je dan heel veel stof en as over je eigen hoofd hebt uitgestort, ga je gewoon iets namaken wat een vriend laatst had gemaakt en wat zo heerlijk was. En dan wordt het bij jou héél anders. Maar ook lekker.