Laat u geen goud aanpraten

Wat betekent de financiële crisis voor particulieren? Moet u snel goud kopen? Uw aandelen verkopen? Of afwachten en niets doen? Adriaan Hiele, financieel auteur en oud-columnist van NRC Handelsblad, geeft tips.

Voor het Grote Geld is het feest op de financiële markten. Door de aanhoudende onzekerheid over de Amerikaanse en Europese schulden, en het aarzelende optreden van politici, fluctueren de prijzen van bijvoorbeeld aandelen en andere goederen. De reusachtige schuldenberg, waar economen al minstens dertig jaar voor waarschuwen, dreigt de wereldeconomie straks te verpletteren. Immers, onze kinderen en hun nageslacht kunnen en/of willen de aflossingen en leenrente niet opbrengen.

Hoe komt dat? Lenende overheden, bedrijven, instellingen en burgers nemen een onvoorstelbaar groot voorschot op de toekomst. Na ons de zondvloed, is hun devies. Zelfs gewone mensen laten zich willoos meeslepen. Neem de koper van een huis die dat niet betaalt met geld, maar met een aflossingsvrije lening (hypotheek) en zo zijn of haar financiële pijn tientallen jaren voor zich uit schuift. Daarom is de lening in de huizenwereld de gangbare munteenheid.

Toch is het feest. Voor de grote beleggers, met hun miljoenen, soms miljarden. Voor handelaren, beleggingsfondsen, verzekeraars, banken en bemiddelaars. Kortom: het grote geld. Zij kennen het klappen van de zweep, de regels van het wereldwijde spel voor miljoenen beleggers en speculanten.

Het is een behendigheidsspel dat haast 24 uur per dag en zeven dagen per week wordt gespeeld. Een casino voor iedereen, waarbij de roulettetafels in Las Vegas verbleken. Welke nadelige gevolgen die mentaliteit heeft, interesseert de spelers niet. Ze proberen om in een paar jaar tijd zoveel te verdienen (bonussen!) dat ze nooit meer hoeven te werken. De korte termijn regeert.

Hoe doen ze dat? Er zijn twee basisregels. Je koopt iets en verkoopt het later met winst. Of je verkoopt en koopt het later terug voor een lagere prijs. De verfijning van de tweede regel is het zogeheten ‘short gaan’, ofwel de andere kant van de handel. Die vlieger gaat niet op wanneer de koersen niet dalen, maar stijgen tot boven de oorspronkelijke verkoopkoers. Een simpel voorbeeld.

Stel dat grote beleggers en handelaren op een dag een sterk vermoeden hebben dat de koersen binnenkort zullen dalen, door alle negatieve berichten die er rondzingen. Bij de opening van de beurs verkopen ze samen voor 200 miljoen euro, ongeacht of ze die stukken bezitten of gewoon short gaan. Die verkoopgolf versterkt de koersdalingen in de komende dagen, want niemand wil achterblijven. Waar rook is, is vuur.

De koersen dalen zeg 5 procent. De eerste verkopers kopen dan hun stukken terug. Winst 10 miljoen euro; 5 procent van 200 miljoen. Ook andere partijen gaan weer kopen. Gevolg: een zogenaamd herstel van de beurs. Maar in feite niet meer dan een technische correctie. De partijen die hieraan verdienden gaan voor goud. Ze proberen het nog een keer, en nog eens.

Natuurlijk levert dit alleen wat op wanneer de koersen sterk op en neer gaan. Liefst heel wild. De speculanten zien dat graag, want op een rustige beurs verdien je niks. Deze gewaagde strategie is voorbehouden aan professionals; aan de grote banken en hedgefondsen. Maar wat rest u als particulier? Hoe kunt u zich het beste beschermen?

1 Laat je niet op het verkeerde been zetten

Particuliere beleggers worden dezer dagen in de media door de smaakmakers van de financiële wereld op het verkeerde been gezet. Die roepen op om alles te verkopen (daar verdienen ze provisie aan), terwijl de beursbrede koersdalingen juist een prikkel horen te zijn om te kopen. We zitten midden in een grote zomeropruiming! Profiteer ervan!

2 Red uw overwaarde

Veel mensen kochten ooit hun woning met een flinke hypotheek, zagen dat huis met honderden procenten in waarde stijgen, en zitten nu met een vermeend probleem: overwaarde, het verschil tussen de verkoopwaarde en de nog uitstaande schuld. Ze voelen zich steenrijk. Maar hoe lang nog? De prijzen van veel huizen dalen gestaag waardoor je overwaarde smelt als sneeuw voor de zon.

Wie die papieren rijkdom ziet als een aanvulling op zijn oude dag, moet niet opkijken als er over tien, twintig jaar niets meer van over is. Dus hoog tijd om in alle rust handelend op te treden: huis verkopen en van de opbrengst ergens een mooi huis huren.

3 Laat u geen goud aanpraten

Ondanks alle kommer en kwel die we dagelijks over ons heen gestort krijgen, is er minstens een economisch product dat fier overeind blijft: het goud. Dus lopen handelaren en verkopers met de borst vooruit en proberen ons over te halen om goud te kopen. Tegen recordprijzen. Maar die kopers krijgen de kous op de kop wanneer de economische rust terugkeert en de prijzen weer dalen. Laat u niet verblinden door mooie verkooppraatjes.

4 Leg een aanvullende pensioenreserve aan

Het eens zo solide ogende Nederlandse pensioengebouw wankelt door dalende renteopbrengsten en aandelenkoersen. Gelukkig hebben die fondsen bijna het eeuwige leven, dus kunnen ze tijdens de ups herstellen van de downs. Maar als eenvoudig pensioentrekker kun je net lijden onder een forse dip.

Daarom kan je denken aan een aanvullende oudedagsreserve in de vorm een goed gespreide portefeuille met topaandelen die in Amsterdam worden verhandeld. Ze zijn nu goedkoop. Kijk eens naar een mooi gespreid mandje aandelen met Aegon, Ahold, ING, Philips, Shell, BAM en Logica. Maar doe dit altijd in overleg met uw beleggingsadviseur.

5 Aflossen schulden levert meer op dan sparen

Sparen op een rekening zonder beperkingen levert tegenwoordig niet meer op dan tussen de 2,5 en 3 procent rente. Desondanks zijn er gemakzuchtige mensen die naast hun spaargeld lenen tegen een aanzienlijk hoger percentage. Bijvoorbeeld 8 procent rente, al dan niet aftrekbaar van hun belastbare inkomen. Dat zien de banken graag, want het zijn voor hun twee bronnen van rente-inkomsten. Maar wat is voordeliger dan je schulden tegen 8 procent (deels) af te lossen met je spaargeld tegen 2,5 procent? Dat levert je 5,5 procent per jaar op, tenzij de schuldrente aftrekbaar is. Je bank komt niet met dit idee!

6Wilt u spelen met vreemde valuta? Niet doen!

In de financiële wereld spelen munteenheden als de euro, de US-dollar, het Britse pond, de Zwitserse frank en de Japanse yen een belangrijke rol. Mede door hun koersverschillen. Bijvoorbeeld die tussen de dollar en de euro.

Duizenden valutahandelaren wereldwijd proberen daarvan te profiteren door enorme bedragen (anders loont het niet) te kopen en verkopen, in combinatie met andere transacties om de risico’s te beperken. Dat spel vraagt kennis, inzicht, veel ervaring en stalen zenuwen. Die eigenschappen bezit een particulier niet. Laat daarom de valutahandel over aan de professionals.