'Janine Jansen van de altviool? Dat zou ik heel graag willen'

Altvioliste Dana Zemtsov (19) moet nog beginnen aan het conservatorium. Toch won ze al vele prijzen. Ze speelt deze week op het Grachtenfestival in Amsterdam.

foto Johannes van Assem 01-07-2011 den haag Altvioliste Dana Zemtsov gefotografeerd voor haar huis in den Haag. voor de reizende ster

Ingewikkeld begrip, ‘talent’. Wat is aangeboren, wat de vrucht van dagelijkse discipline? Tik “Dana Zemtsov” in op You Tube en de oude vraag over de invloeden van nature versus nurture is opeens weer actueel. Zemtsov (19) is de dochter van Michael Zemtsov, altviolist in het Residentie Orkest. Haar moeder, Julia Dinerstein, doceert altviool aan twee conservatoria; haar oom Alexander Zemtsov is aanvoerder van de altvioolgroep in het London Philharmonic Orchestra. En haar opa, in Mexico, was ook altviolist. „Vanaf mijn derde wist ik dat ik ook altviolist wilde worden”, zegt ze. ,,Mijn moeder nam me altijd mee naar repetities, dat vond ik heerlijk. Vanaf mijn vijfde kreeg ik les.”

Het verklaart hooguit een beetje dat Dana Zemtsov op haar negentiende zó altviool kan spelen. Dwang was er niet, zegt ze, stimulerende voorbeelden voortdurend. ,,Mijn zusje is een extreem getalenteerd pianiste, maar ze wil er niet mee verder. Dat vinden mijn ouders ook prima.”

Zemtsov woont nog thuis in Den Haag, ze is net klaar met de middelbare school. ,,Ik denk nu wel dat we hier geworteld zijn”, zegt ze. Tot haar zevende woonde ze in Mexico. Haar ouders, Russisch van origine, hadden er vrienden en gingen er naartoe op huwelijksreis – maar dan met de hele familie. Opa en oma en moeder en vader Zemtsov deden allen op één viool auditie voor hetzelfde nationale orkest. Allen werden aangenomen, en Dana werd er geboren. Toen ze zeven was, verhuisde het gezin – opnieuw voor werk – naar Noorwegen. ,,Daar was de studiediscipline soms even lastig”, zegt ze. ,,Je kon er zo geweldig buitenspelen! In Mexico was dat ondenkbaar, veel te gevaarlijk.”

Eens per week reist ze nu vanuit Den Haag naar Maastricht of België voor lessen van Michael Kugel – een altist die getuige zijn overdonderend virtuoze spel meer faam verdient dan hij geniet. Na de zomer zet ze die lessen voort: officieel moet ze nog aan haar conservatoriumstudie in Maastricht beginnen. Zemtsov lacht. ,,Als Kugel beroemder was had hij geen tijd voor mij als leerling. Dus eerlijk gezegd ben ik er puur voor mezelf blij mee dat hij niet zo beroemd is als hij zou verdienen.” Maar de tragiek van Kugels verhaal grijpt haar wel aan, dat zie je. In 1975 won hij het altvioolconcours in Budapest, terwijl Yuri Bashmet, heel beroemd nu, tweede werd. ,, Bashmets familie had connecties binnen de partij en Kugel is voor vijftien jaar naar Siberië gestuurd’, weet ze. ,,Daarna is Kugel gevlucht naar Israël. Sinds zijn 55ste woont hij hier, nu in België. Maar welke manager is nu nog geïnteresseerd in een briljante altviolist van 55?”

Zemtsov is net terug van een bezoekje aan het Nationaal Muziekinstrumentenfonds in Amsterdam. ,,Ik heb er de altviool teruggebracht die ik op proef in bruikleen had”, vertelt ze. ,,Ontzettend jammer, maar dat instrument was toch te groot voor me. De meeste mooie, diep klinkende altviolen zijn flink van formaat. Maar ik speel graag virtuoze muziek op de altviool, en dan is een al te grote alt op den duur niet haalbaar voor mij formaat handen.”

Zemtsovs voorkeur voor virtuoos repertoire is opvallend. Altviolisten spelen doorgaans in een orkest en combineren dat met wat kamermuziek. Solospelen is op de lage alt eerder uitzondering dan regel. Zemtsov wil ook best eens in een orkest spelen, zegt ze. ,,Je moet dat toch hebben ervaren.” Maar uiteindelijk wil ze soliste zijn, kamermuziek spelen. ,,Ik word zenuwachtig als ik heel precies moet functioneren als rader in een groot geheel. Als soliste voel ik me juist vrij.”

Kugels lessen in combinatie met Zemtsovs eigen inzet en talent leidden tot een regen aan prijzen. ,,Maar ik vind niet dat ik al ergens ben gekomen”, nuanceert ze. ,,Het is fijn dat ik nog lekker zes jaar in de luwte kan werken aan mijn ontwikkeling.”

En daarna? Véél reizen. Samenwerken met interessante musici. Het Altvioolconcert van Bartók op honderd manieren kunnen interpreteren. En misschien een eigen ensemble. Als een soort Janine Jansen van de altviool? ,,Graag”, lacht ze. ,,Al ben ik wel geschrokken van die documentaire over haar; de invloed van de commercie. Het gaat je toch om de muziek. Maar ja. De rest moet er dan maar bijkomen.”

Dana Zemtsov (altviool) speelt dinsdag 16/8 om 13 uur een gratis lunchconcert in de Amsterdamse Westerkerk. Op 28/8 speelt ze in Schagen het Slotgrachtconcert. Concerten met het Zemtsov Viola Quartet op 2, 15 en 16/10. Inl: danazemtsov.com

    • Mischa Spel