Het is maar hoe je het interpreteert

De wijk Binnenstad-Oost in Helmond is helemaal opgeknapt. Er wonen nu autochtone gezinnen en ouderen samen met de oorspronkelijke bewoners, Marokkaanse Nederlanders.

helmond to holscherplein foto rien zilvold

In de wijk Binnenstad-Oost in Helmond durven niet veel bewoners te klagen. Althans niet met naam en toenaam. Ze zijn bang dat ze worden geïntimideerd of in elkaar geslagen als ze vertellen over de Marokkaans-Nederlandse hangjeugd.

Weet je dan niet hoe het is afgelopen met dat Turkse gezinnetje? Die moesten na klachten onder politiebewaking hun huis verlaten. En dat vrouwtje dat daar woont, in dat hoekhuis? Ze sprak de jongens aan, ze vernielden planten en trapten rotzooi. Toen maakten ze snijbewegingen over hun keel. Ze durft niet meer naar buiten.

Er is iets geks in de wijk Binnenstad-Oost in Helmond. Want sommige bewoners die géén last hebben van de overlast van Marokkaans-Nederlandse jongeren, en dat zijn er ook best veel, durven ook niet te praten. Die zijn weer bang voor intimidatie door de bewoners die wel last hebben.

Grote delen van de wijk Binnenstad-Oost zijn spiksplinternieuw. Oude huizen zijn de afgelopen jaren platgegooid en vervangen door keurige nieuwbouwwoningen in roodbruine baksteen. Midden in de wijk twee idyllische pleintjes met schommels, wippen en vele bankjes voor ouders en ouderen.

Idyllisch? Ouders en ouderen? Het To Hölscherplein en het Zonnehofplein, met nieuwe huizen, zijn juist plekken waar de ellende zich concentreert. Luister naar de Turkse Mohammer Kayam, vader van drie volwassen zoons, die direct aan het Zonnehofplein woont. ’s Avonds vanaf een uur of acht komen de jongens, zegt hij. Ze hangen tegen de muurtjes. Ze voetballen. En dat echoot over het hele plein. Ze blijven tot wel één uur ’s nachts.

Het vervelendste is hun extreem grote bek, zegt Kayam. Hij is niet bang hen aan te spreken. Dan fietsen ze naar hem toe, springen van hun fiets af en laten die doorrijden tot hij tegen de gevel botst, vertelt hij. „Niet doen, roep ik, straks gaat er iets stuk. ‘Ik ben verzekerd hoor’, antwoordt zo’n knul dan.”

Andere buurtbewoners vertellen soortgelijke verhalen. Of erger: ze horen jongens schunnige opmerkingen maken tegen langslopende meisjes. En ze zien hoe er ’s avonds wordt gedeald.

Het is na acht uur ’s avonds. Op het Zonnehofplein zijn geen Marokkaanse jongemannen te zien. Eén keer scheurt er een Marokkaanse jongen met een scootertje over het plein. Onder zijn gele petje geniet hij van de verontwaardigde blikken. En half uur later zal hij nog eens langs scheuren. Sinds een paar weken is de ernstige overlast opgehouden, zegt Jo Hijne (61), met haar kleinkinderen op het plein. Waarschijnlijk omdat er camera’s zijn opgehangen. Net als op het To Hölscherplein.

Waarom liep deze week dan PvdA-Kamerlid Ahmed Marcouch op gympen en in spijkerbroek door de wijk, geflankeerd door journalisten en fotografen? Waarom liet PVV-leider Geert Wilders via Twitter weten „op korte termijn” een werkbezoek te brengen aan Helmond?

Dat zit zo. Het gratis dagblad De Pers stuurde begin deze week oorlogsverslaggever Arnold Karskens naar Helmond voor een reportage over rellende Marokkaanse jongens. Daarover had het Eindhovens Dagblad al verschillende artikelen geschreven. Het was oorlog in Binnenstad-Oost, schreef Karskens. De angst van de mensen herinnerde hem aan Syrië en Birma. En, tekende hij op, autochtone bewoners zouden bezig zijn een knokploeg te formeren.

Dat maakte indruk. Helmond was meteen landelijk nieuws. Maar organisatoren van een knokploeg zijn nergens te vinden. En ook mondige, niet angstige buurtbewoners die zich aan de Marokkanen ergeren, zoals Jo Hijne, denken dat het zo’n vaart niet zal lopen. Wel zijn er buurtbewoners die roepen: als ze nog eens komen, pak ik een stuk hout en ram ik er zelf op.

Het is maar hoe je dat interpreteert.

Er is ook een andere kant: Hasan Adda – komt uit Marokko, vader van negen kinderen – klaagt over een Nederlands echtpaar. Zijn jongste drie kinderen spelen graag op het plein, het echtpaar heeft last van hen. Ze bellen volgens Adda voortdurend de politie. Liefst zouden ze Jeugdzorg op hem afsturen. „Ze zeggen dat mijn kinderen een grote mond hebben. Ik vind dat nogal meevallen. Ik vind dat zij een grotere mond hebben.”

De opgeknapte wijk Binnenstad-Oost trok met zijn mooie nieuwe huizen en pleintjes jonge autochtone gezinnen met kinderen, én bejaarden. Zij werden gemengd met oorspronkelijke Marokkaans-Nederlandse bewoners van wie een deel terugkeerde naar de wijk. Het werd min of meer de mix die de gemeente wilde bereiken. Maar de bewoners moeten wennen.

Karim Ajouaou, PvdA-raadslid in Helmond, zegt het zo: de sociale cohesie moet nog groeien.

Je kunt ook zeggen: de mensen moeten leren met elkaar om te gaan. En dat is lastig in een wijk waarin menig autochtone bewoner het hart op de tong heeft.

Jo Hijne discussieert hardop met een buurvrouw. „Wíj worden hier in feite gediscrimineerd”, zegt de buurvrouw met schelle stem. „Wij moeten ons aan hen aanpassen, maar dat is de omgekeerde wereld. Zij zijn naar Nederland gekomen.”

Jo Hijne knikt. „Als ik naar Marokko ga, moet ik ook een sjaal om.”

De meeste bewoners van Binnenstad-Oost hebben niks tegen Marokkanen, zeggen ze. Ze wonen met elkaar, maar hebben weinig contact. De Marokkaanse moeders hadden een keer een tafel neergezet en daar kon je lekkere hapjes halen. Dat was best leuk.

Maar de onbeschofte, overlastgevende hangjongeren vormen een probleem. Een groepje Marokkaanse jongens van 15 en 16 jaar in rode en oranje trainingspakken zegt dat zíj worden aangekeken op de overlast. Maar zij trappen geen rotzooi, dat zijn jongens van buiten de wijk.

In een nabijgelegen jongerencentrum bevestigt jongerenconsulent Mohammed Yahia dat verhaal. „Het zijn jongeren die niet naar school gaan, geen werk hebben en veelal crimineel gedrag vertonen, zegt hij. Hij schat dat een groep van zo’n dertig jongeren geregeld overlast veroorzaakt in Binnenstad-Oost.

Het is bepaald geen exclusief Helmondse kwestie. Helmond behoort met Eindhoven tot de 22 zogenoemde Marokkanengemeenten, die relatief veel Marokkaans-Nederlandse inwoners hebben. De werkloosheid in Helmond is vergeleken met het landelijk gemiddelde hoog, zo rond de 10 procent van de beroepsbevolking. Jonge Marokkanen zijn bijna twee keer zo vaak werkloos als autochtone jongeren in Helmond. Ze hebben ook vaak geen of een lage opleiding.

Los dat maar even op. Het is een hardnekkig probleem, zegt Mohammed Yahia met gevoel voor understatement. CDA-raadslid Angelique Raaijmakers vindt het al een vooruitgang dat het probleem afgelopen jaren bespreekbaar is geworden. „Daarvoor was je een racist als je het over Marokkanen had. Nu mag je het beestje bij de naam noemen.”

Precies. Dat gebeurt ook. In Binnenstad-Oost zijn ze alle aandacht eigenlijk alweer zat. En op Wilders zitten ze helemaal niet te wachten, al haalde de PVV veel stemmen. Een blonde vrouw: „Door al dat gedoe daalt mijn huis in waarde.”

    • Sheila Kamerman