Had het Westen maar wat van Brazilië willen leren

Het is alsof ze er geen genoeg van kunnen krijgen. De crises in de VS en de eurozone vullen al wekenlang de voorpagina’s van de landelijke dagbladen in Brazilië: Hoe gaat de crisis in de Eerste Wereld opkomende economieën als Brazilië raken?

Financiële crises zitten in de Latijns-Amerikaans genen. Om de zoveel jaar breekt er wel ergens in de regio eentje uit. De tequila-crisis, de tango-crisis of de samba-crisis; financiële analisten weten er altijd wel een naam aan te geven. Maar die laatste, de Argentijnse schuldencrisis, dateert alweer van 2001. Sindsdien spelen de meeste recente crises vooral in de Eerste Wereld. Toen in 2008 de Amerikaanse bank Lehman Brothers omviel en de kredietcrisis losbarstte, ging zij grotendeels langs Brazilië heen. Spottend zei toenmalig president Lula: „[De VS] hebben ons drie decennia verteld wat we moesten doen, maar ze hebben het zelf niet gedaan.”

Ook zijn opvolger, Dilma Rousseff, heeft zich kritisch uitgelaten over de Westerse crises. Zonder die te onderschatten. Deze week hield zij een spoedberaad met kopstukken uit regering en coalitie. De talrijke corruptieschandalen die haar regering teisteren kwamen niet ter sprake. Het ging alleen over de gevaren van de crises voor Brazilië.

Rousseff weet wel waarom de VS en enkele landen in Europa sinds 2008 zijn blijven doormodderen, zonder echt uit de crisis te zijn gekomen. Omdat hun regeringen met geld van de burgers banken hebben gered. In plaats van hun landgenoten te helpen, door consumptie te stimuleren en investeringen te doen, hebben ze hen met enorme schulden opgezadeld, zei Rousseff deze week .

In Brasília heerst al lange tijd onvrede over de wijze waarop rijke landen hun geld ‘goedkoop’ houden. De lage rentes en de oplopende schulden in de VS leiden tot irritatie. Gelokt door hoge rentes stromen maandelijks miljarden dollars van buitenlandse investeerders Brazilië binnen. De keerzijde is dat de Braziliaanse munt, de real, peperduur is geworden. En dat doet pijn, onder meer bij de Braziliaanse exporteurs.

Columnist Elio Gaspari keek deze week terug op de jaren tachtig. Toen bleven de Braziliaanse overheden (federale en deelstatelijke) geld lenen en uitgeven, met hulp van de banken. Gevolg: het land ging bijna bankroet. Later werden ingrijpende maatregelen en een strakke budgetdiscipline vastgelegd in de wet. Als de VS het ook zo hadden aangepakt, concludeert Caspari ironisch, hadden ze nu niet in de penarie gezeten.

Philip de Wit

    • Philip de Wit