Erudiete avonturier leefde zijn eigen boeken

File - In this Dec. 30, 2001 picture British travel writer Sir Patrick Leigh Fermor, is seen at his house in Kardamyli, Greece. Fermor known for his World War II exploits behind enemy lines in Crete, died in Britain on Friday. He was 96. Greece's Culture Ministry expressed deep sorrow at the writer's death, calling him one of Greece's most significant cultural ambassadors in the world. "Patrick Leigh Fermor, perhaps the greatest contemporary travel writer, loved Greece as his second country," a ministry statement said. (AP Photo/Thanassis Stavrakis, file) ASSOCIATED PRESS

De Engels-Ierse Patrick Leigh Fermor was amper 18 jaar oud toen hij van Hoek van Holland naar Constantinopel liep. Het was 1932 en tijdens de twee jaar durende wandeltocht ontmoette ‘Paddy’ de karakters voor zijn boeken: gravinnen, trappisten, schaapherders en nazi’s.

„Hij was zoveel meer dan een reisschrijver”, zegt Tom Sawford, die een website over Leigh Fermor opzette. „Paddy verwachtte veel voorkennis van zijn lezers. Hij schreef diepgaand over de geschiedenis en liet fragmenten in het Latijn, Frans of Duits onvertaald.”

De jonge Leigh Fermor wilde op zijn kostschool in Canterbury niet deugen. „Paddy is een gevaarlijke mix van verfijndheid en roekeloosheid”, zei een schoolmeester. Zelf verklaarde de avonturier zijn zwerflust uit de eerste drieëneenhalf jaar van zijn leven. Die bracht hij door bij een gastfamilie op het platteland van Engeland. „Die fenomenaal wetteloze jaren hebben mij ongeschikt gemaakt voor de flauwste schaduw van begrenzing”, schreef hij later in A Time of Gifts (1977).

Na zijn zwerftocht naar Constantinopel werd de 20-jarige Leigh Fermor verliefd op Griekenland, en op Balasha Cantacuzene. Zij was een meisje uit een oude adellijke Roemeense familie dat hij in Athene had ontmoet. Drie jaar leefden ze in een oude watermolen tussen de sinaasappelbomen: „Ik schreef, zij schilderde. Het was hemels.” Maar zodra het nieuws kwam dat nazi-Duitsland Polen was binnengevallen, sloot Leigh Fermor zich aan bij het Britse leger. Balasha zou hij pas 25 jaar later terugzien, arm geworden achter het IJzeren Gordijn.

Het Britse leger stuurde Leigh Fermor naar Griekenland om daar met het Kretenzische verzet tegen de Duitsers te vechten. In 1944 ontvoerde hij, vermomd als nazi-officier, de leider van de Duitse bezetters, generaal Kneipe. De twee daaropvolgende weken ontvluchtten Leigh Fermor en zijn mannen de nazi’s, geholpen door de lokale bevolking. De eenheid en de generaal werden opgehaald en per onderzeeër naar de Britse basis in Kairo verscheept. Dit is in 1957 verfilmd als Ill Met By Moonlight. Leigh Fermor praatte zelf vooral over de manier waarop de Duitse generaal en hij elkaar vonden in hun liefde voor gedichten van Horatius. „Het was alsof de oorlog even ophield te bestaan”, memoreert Leigh Fermor in de documentaire The Battle of Crete.

Op het Zuid-Griekse schiereiland Mani bouwde Leigh Fermor in 1964 een huis met zijn vrouw Joan Rayner. Daar leefde hij de tweede helft van zijn leven rustig met een schare aan Griekse vrienden en zijn schrijverschap. Hij behield zijn romantische geest en sterke gestel: op 70-jarige leeftijd zwom hij, in navolging van zijn held Lord Byron, de Hellespont over.

Patrick Leigh Fermor werd 96 jaar oud, hij stierf op 10 juni 2011. Hij werd begraven in Dumbleton, Gloucestershire, naast zijn vrouw die acht jaar eerder overleed. Zij hadden geen kinderen.

Bruno Braak

    • Bruno Braak