Beleggers angstig voor klap grondstofprijzen

De grondstoffenmarkt biedt geen veilig alternatief voor de nerveuze aandelenbeurzen van dit moment. Vooral de kleine belegger haalt bij het minste onraad zijn geld terug.

Experts waarschuwen al jaren voor een vrije val van de grondstofprijzen. Veel beleggers – groot en klein – parkeerden de afgelopen tijd hun geld in olie, gas, graan, goud, zilver en aluminium. Vooral omdat ze de aandelenbeurzen niet langer vertrouwen.

In de markt voor grondstoffen vond sinds 2006 een ware democratisering plaats. Dat bleek al tijdens de ingrijpende correctie in augustus 2008. Plotselinge prijsdalingen zorgden toen voor een massale uittocht van beleggers. De grondstoffenindex van Reuters Jefferies CRB – een gezaghebbende graadmeter in de branche – zakte in zeven maanden tijd tot meer dan 55 procent onder zijn recordpeil van begin juli (472 punten).

Uit academisch onderzoek blijkt dat grondstoffen wel degelijk een volwaardig alternatief kunnen zijn voor aandelen, obligaties en cash. Maar de reden dat die markt – jarenlang een onderonsje van professionele handelaren – en masse werd overspoeld door particuliere beleggers, ligt in de lancering van een innovatief product: de ETF of exchange traded fund, in financiële sector ook wel tracker (volger) genoemd, omdat het de waarde van een bepaalde index, een mandje met grondstoffen of aandelen, weerspiegelt.

Dat geniale speeltje, dat vrij eenvoudig te verhandelen is tegen een betrekkelijk lage kostprijs, heeft ook een donkere zijde, vinden experts. Als de waarde van één grondstof zakt, dan kan die prijsval ook andere grondstoffen meesleuren die in de tracker zijn samengebundeld, met een prijslawine tot gevolg. Op risico beluste beleggers die trackers met geleend geld kopen, kunnen bovendien bij een abrupte correctie gedwongen worden halsoverkop andere bezittingen te verkopen (zodat ze hun verliezen in ETF’s kunnen dekken), wat weer andere verkoopgolven in gang kan zetten.

Dat is volgens kenners wat er zich in de zomer van 2008 heeft afgespeeld. De grondstoffen kwamen toen niet alleen in een achtbaan terecht doordat er ‘automatische’ verkooporders werden geactiveerd zodra de prijzen onder een bepaald niveau uitkwamen. Trackers versterkten de neerwaartse tendens vervolgens. En ze zijn er ook de oorzaak van dat de markt voor grondstoffen wispelturig blijft.

In mei deed zich iets opmerkelijks voor. Grondstoffen gingen plots kelderen en niemand wist waarom. Ruwe Texaanse olie zakte op één dag met 12 procent tot onder de 100 dollar per vat. Zilver verloor een derde van zijn waarde in een week tijd. En de index Reuters Jefferies CRB die in april zijn hoogste peil had bereikt sinds de economische crisis, verloor in ruim een week 8 procent aan waarde.

Het spookbeeld van angstige ETF-beleggers die bij het minste onraad hun geld terugtrekken, bleef boven de markt hangen. Uit recente cijfers van BlackRock, een van de grootste aanbieders, blijkt dat het totale in ETF’s belegde vermogen in juni in één maand tijd met 0,3 procent is gedaald tot 1.443 miljard dollar (ruim 1.000 miljard euro).

Begin deze week deed zich opnieuw een correctie voor in de grondstofprijzen. Voor Noordzeeolie (Brent) werd maandag 98,74 dollar betaald per vat, een daling met 5 procent en het goedkoopste niveau in zes maanden tijd. Voor een vat Amerikaanse ruwe olie (WTI) dook de prijs met 7 procent naar beneden tot 76 dollar – het laagste peil sinds september vorig jaar.

Ook industriële metalen verloren aan waarde. De prijs van koper ging met 4,7 procent naar beneden, zink met 5 procent en aluminium met 1 procent. De Reuters Jefferies CRB viel terug tot zijn laagste peil in acht maanden. Maar tot een brede verkoopgolf kwam het niet.

Is de vrees voor een crash op de markt van grondstoffen daarmee volledig verdwenen? Zeker niet. Analisten van Goldman Sachs wezen er begin deze week op dat de verwachte mondiale groei – 4,4 procent in 2012 – „voldoende sterk” zal zijn om een verdere hausse in de grondstoffenmarkt te ondersteunen. Maar het hogere risico op een recessie in de VS – die kans schatten Goldman-experts op „een op drie” – en een slepende schuldenkwestie in de eurozone kunnen dat positieve groeiperspectief snel onderuit halen.

Uit de cijfers van BlackRock blijkt dat er in de loop van juni geen vers geld werd belegd in grondstoffen-ETF’s. Beleggers blijven vrezen voor een grote klap.

    • Piet Depuydt