Verbod had vorige keer geen effect

Speculanten zouden bewust de koers omlaag hebben geduwd van enkele Europese banken. In Frankrijk en België geldt daarom nu een verbod op short selling.

In een poging om verdere woeste koersdalingen van bankaandelen tegen te gaan, hebben beursautoriteiten in vier landen een oude maatregel van stal gehaald: een verbod op het zogeheten short sellen. Met ingang van vandaag is het beleggers in vier Europese landen niet toegestaan om ‘short te gaan’ op enkele financiële instellingen, waaronder Société Générale en BNP Paribas.

1 Wat is dat, shortgaan?

Een belegger die short gaat, speculeert erop dat de koers van een specifiek aandeel gaat dalen. Hij sluit een contract om op een bepaalde dag een aantal van deze aandelen te verkopen tegen een vastgestelde prijs. Hij hoopt dat de koers in de periode tussen de verkoop en de dag dat hij ze moet leveren, zal dalen. Meestal koopt hij dit pakket aandelen niet zelf maar leent ze tegen een vergoeding van bijvoorbeeld een pensioenfonds. Zijn winst ligt in het verschil tussen aan- en verkoopprijs. Een nog speculatievere variant is het naked short gaan. Hierbij lenen de speculanten de aandelen niet eens bij het afsluiten van het verkoopcontract.

2 Waarom is dit vanaf vandaag in sommige landen verboden?

Sommige Europese banken, zoals het Franse Société Générale, kregen zulke harde klappen op de beurs dat de autoriteiten het niet vertrouwden. Men vermoedt dat speculanten bewust valse informatie verspreid hebben om de koersval in de hand te werken. Om dergelijke ongeoorloofde marktmanipulatie tegen te gaan, besloten de financiële toezichthouders in België, Frankrijk, Italië en Spanje het short gaan op bepaalde banken en verzekeraars te verbieden. Naked short gaan was in sommige landen al sinds 2008 verboden.

3 Waarom neemt de AFM niet dezelfde maatregel?

Een woordvoerder van de Nederland se toezichthouder benadrukt dat short selling op zich een nuttig instrument is, dat voor „gezonde prijsvorming” van aandelen zorgt. Een verbod erop is voor de AFM een „drastische maatregel”, waarvoor ze op dit moment „geen noodzaak” ziet. Hoewel ook Nederlandse financiële instellingen, zoals Aegon, in de afgelopen dagen hard onderuit gingen, ging dat niet gepaard met „het verspreiden van geruchten”.

4 Helpt zo’n verbod eigenlijk?

De geleerden zijn het daar niet over eens. De ervaring van het vorige verbod, tijdens de kredietcrisis in de herfst van 2008, leert dat het uitsluiten van deze vorm van speculeren niet alle ellende kan tegenhouden. In Nederland en België werd Fortis door speculanten omlaag geduwd, vermoedde men. Na het verbod op short sellen bleef de koers niettemin dalen, en viel die bank uiteindelijk toch om. Vanochtend reageerden de Europese beurzen wisselvallig.

    • Philip de Witt Wijnen