Van wie is welk deel van de Waddenzee?

Energiebedrijf EWE wil een windmolenpark bouwen in de Waddenzee. De bouw loopt vertraging op omdat Nederland en Duitsland ruziën over de grens.

Het mag geen conflict heten. „Er is geen sprake van ruzie”, laat het ministerie van Buitenlandse Zaken weten. Toch vinden al maanden regelmatig gesprekken plaats tussen Nederland en Duitsland over waar in zee de grens loopt tussen beide landen. Intussen kan de bouw van een Duits windpark niet beginnen. Volgens Nederland ligt het voor een derde op Nederlands territorium.

De twee landen verschillen al eeuwenlang van mening van de grens. Volgens Nederland loopt die in het midden van de Eems. Volgens Duitsland, dat zich beroept op een document uit 1464, loopt die dicht langs de Nederlandse kust. Begin jaren zestig sloten de landen een verdrag over het gezamenlijk beheer van het Eems-Dollard gebied.

Met de bouw van windmolenparken in zee is het belang van de grens toegenomen. Het Duitse energiebedrijf EWE wil dit jaar al beginnen met de bouw van dertig windmolens op vijftien kilometer ten noordwesten van het Duitse Waddeneiland Borkum. In de Waddenzee, boven het eiland Schiermonnikoog. Het park moet zes vierkante kilometer groot worden, een veiligheidszone zonder scheepvaart meegerekend dertien vierkante kilometer. Het windpark levert 108 MW stroom voor in totaal honderdduizend Duitse huishoudens.

De bouw van het 400 miljoen euro kostende park Riffgat is vertraagd. Het bedrijf EWE heeft vrijwel alle vergunningen op zak: de bouwvergunning van Oldenburg en de milieuvergunningen van de Bondsrepubliek. Maar de aansluiting van het park op het Duitse net – uitgevoerd door het Nederlandse Tennet – duurt langer dan voorzien. Die vertraging komt beide landen goed uit om de grenskwestie te bespreken.

Lang waren de territoriale wateren van landen vastgesteld op drie zeemijl buiten de kust. Sinds een verdrag van de Verenigde Naties in 1982 geldt dat de territoriale wateren zich kunnen uitstrekken tot twaalf mijl uit de kust. Nederland en Duitsland hebben echter nooit nadere afspraken daarover gemaakt. Geldt de lijn die gerekend vanaf de Nederlandse eilanden even ver is verwijderd van beide kusten, de zogenoemde equidistantielijn, zoals Nederland lijkt te claimen? Of ligt het anders?

De uitkomst van het overleg tussen de twee landen is van groot belang voor EWE. Als wordt vastgelegd dat het windpark daadwerkelijk deels in Nederland ligt, dan moet het bedrijf ook hier vergunningen aanvragen. „Bij Rijkswaterstaat”, zegt een woordvoerder van minister Schultz (Infrastructuur en Milieu). Daar kan weer bezwaar tegen gemaakt worden.

Er wordt gezegd dat Nederland dwars ligt omdat het óók een windmolenpark op die plaats zou willen aanleggen. Het departement ontkent: „Dit windpark concurreert niet met Nederlandse plannen.” Nederland telt twee bestaande windparken op zee (bij Egmond en bij IJmuiden). Twaalf plannen voor windparken op zee hebben een vergunning gekregen. Drie daarvan liggen boven Schiermonnikoog. „Maar niet in de buurt van dit Duitse park.”

Het windpark Riffgat ligt betrekkelijk dicht uit Duitse kust. Reden daarvoor is dat er veel wind staat, aldus EWE, en dat het park, via het eiland Borkum, goed bereikbaar is. „Dat is belangrijk voor eventuele reparaties en onderzoek”, aldus de woordvoerder van EWE.