Tuchtrecht ingehaald door uitspraak

De rechter oordeelde dat bij antisemitische spreekkoren sneller opgetreden moet worden. Maar de reacties van ADO en de KNVB „doen het ergste vermoeden”.

De normen voor antisemitische spreekkoren in voetbalstadions zijn deze week verscherpt. Een uitspraak van de rechter in een kort geding, aangespannen door de stichting Bestrijding Antisemitisme (BAN), maakt korte metten met tot nu toe gehanteerde interpretaties van spreekkoren door zowel voetbalclubs als de KNVB.

Na het zien van 1.41 minuut aan fragmenten van de wedstrijd ADO-Ajax op 20 maart van dit jaar achtte de rechtbank het „ongeloofwaardig” dat ADO en de 150 aanwezige stewards niets gehoord zouden hebben van kwetsende, antisemitische spreekkoren afkomstig van ADO-supporters. Inderdaad is er kortstondig „kut kanker Joden” en „Hamas, Hamas, Joden aan het gas” te horen uit een aantal kelen. Spreekkoren die kort na aanheffen vrijwel direct weer wegsterven.

Daarom houdt ADO zelfs na de uitspraak van de rechtbank vol dat de antisemitische spreekkoren „niet zijn opgemerkt”. Directeur Maurice Westerwoudt: „Als er niet massaal is meegezongen, is dan sprake van een spreekkoor?” Volgens hem zijn tijdens de wedstrijd tegen Ajax antisemitische leuzen niet massaal meegezongen. Maar de „ontoelaatbare spreekkoren” waren in de oren van de Haagse rechter „regelmatig en bij herhaling plaatsvindend”. In het vervolg moet de club daar „adequate maatregelen” tegen treffen.

De KNVB zag in eerste instantie de uitspraak als een „onderstreping van huidig beleid”, zo schreef de bond in reactie op het vonnis. Impliciet sluit de bond zich aan bij de kritiek van de rechtbank aan het adres van ADO door te stellen dat „van clubs verwacht wordt dat zij hard en onmiddellijk optreden tegen verbaal geweld”.

Maar de KNVB heeft te vroeg gejuicht. Stichting BAN, opgericht „ter bestrijding van iedere vorm van antisemitisme in de voetbalstadions”, wendde zich op 29 april, ruim een maand na de wedstrijd, tot de voetbalbond. Zonder succes. In een brief op 17 mei schrijft de bond aan de stichting dat „deze kwestie inderdaad door de aanklager is onderzocht maar dat de aanklager heeft besloten ADO Den Haag niet in staat van beschuldiging te stellen”.

De interpretatie van de aanklager betaald voetbal over wat er die middag is gebeurd, wijkt dus af van wat de civiele rechter als ontoelaatbaar acht. Hans Knoop, woordvoerder van de stichting BAN, noemt de instemmende reactie van de KNVB kort na het vonnis dan ook „onwaarachtig en hypocriet, omdat de KNVB heeft geweigerd sancties tegen ADO te nemen”. De KNVB geeft nu toe dat de afhandeling van de klacht van Stichting BAN „adequater had gekund”.

De KNVB zegt vanochtend in een reactie dat de bond in samenspraak met de tuchtrechtelijke organen onderdelen van het beleid zal herzien. „Ter nuancering wil de bond een ieder die zich met de materie bezighoudt aanraden eens de gehele wedstrijd terug te kijken.” Het is volgens de bond „zeer lastig gebleken de genoemde passages te achterhalen”.

ADO en KNVB verwijzen in hun reacties naar het ‘ronde-tafel-overleg’ dat in het leven is geroepen naar aanleiding van een incident kort na de wedstrijd. ADO-speler Lex Immers schreeuwde na de 3-2 winst op Ajax in het supportershome „wij gaan op jodenjacht”. Doel van het overleg later dit jaar is een nieuwe richtlijn op te stellen om antisemitisme in de stadions te bestrijden. Daarom steunt het CIDI – partner bij het overleg met KNVB, ADO en Ajax – het kort geding van de stichting BAN niet. Bestrijding van antisemitisme in stadions is een „veel complexere zaak dan je in een kort geding tegen een club kunt bepalen”, zegt Ronny Naftaniel, directeur van het CIDI.

Naftaniel had vooral zijn bedenkingen bij de aanvankelijke eis van BAN om wedstrijden „onmiddellijk” te laten staken bij antisemitische spreekkoren. „Als supporters het veld opgaan of elkaar te lijf gaan omdat een wedstrijd wordt stilgelegd, ben je verder van huis.” Naftaniel is wel blij met de uitspraak van de Haagse rechtbank. Hij vindt het „mooi dat een norm wordt gezet, maar of de gemiddelde supporter er zich iets van aantrekt is de vraag. Stel nou dat het nog een keer gebeurt, wat kun je dan met deze uitspraak”?

Woordvoerder Knoop legt uit dat een door de rechtbank vastgestelde „fatsoensnorm” precies is wat BAN beoogde met het kort geding. De Haagse rechtbank wil met het vonnis een „signaal” afgeven aan alle clubs, maar de uitspraak is weinig dwingend, onder meer omdat BAN geen dwangsom eiste. Knoop zegt dat BAN alle wedstrijden, „met name die van Ajax en ADO”, blijft volgen. „Als ADO zich niet aan de uitspraak houdt, stappen we opnieuw naar de rechter en eisen we wel een dwangsom. De reactie van ADO doet het ergste vermoeden, maar het gaat om daden”, aldus Knoop.

ADO-directeur Westerwoudt belooft dat zijn club zal optreden tegen „racistische, discriminerende, antisemitische en kwetsende spreekkoren”. Westerwoudt stelt, net als de clubadvocaat in de rechtbank, dat ADO conform de huisregels altijd al strenge maatregelen treft. Zo werden volgens de directeur na één van de laatste thuiswedstrijden tegen PSV zo’n twintig stadionverboden „van maanden” opgelegd aan mensen die zich schuldig hadden gemaakt aan spreekkoren. Westerwoudt: „Wij hebben er geen enkel belang bij niet op te treden.”

    • Bart Hinke
    • Brian van der Bol