In de Hofstad is de vakantie voorbij

Het politieke seizoen begint vandaag met de eerste ministerraad van na de zomer.

Mark Rutte is terug van weggeweest. Tussendoor gebeurde er nogal wat.

WFA15T:RUTTE BLUNDERT OVER GRIEKENLAND:NIJMEGEN;27JUL2011-De SP wil van Minister-president Mark Rutte opheldering over het verschil van 50 miljard euro in het pakket voor steun aan Griekenland.WFA/pr/str.Paul Rapp WFA PAUL RAPP

Het Nederland waarin premier Mark Rutte vandaag weer aan het werk gaat, is anders dan het land dat hij drie weken geleden een prettige vakantie wenste. Er is nogal wat gebeurd.

Voortdurende onzekerheid over het steunpakket voor Griekenland.

Een wereldwijde economische crisis met wegzakkende beurzen.

Meerdaagse rellen in een bevriend buurland.

Tientallen vermoorde jonge politiek betrokkenen in Noorwegen, waarbij de dader in een manifest Ruttes gedoogpartner Geert Wilders bij herhaling noemt.

Normaal had de premier over dit alles een mening verkondigd of een regeringsstandpunt gegeven. Nu was hij weg.

Voor de meeste ‘hardwerkende Nederlanders’ betekent vakantie een pauze. Even stoppen, dan later oppakken waar je was gebleven. Maar voor een staatsman gelden andere regels: het nieuws gaat door, en het denken onder de bevolking over zijn functioneren stopt niet.

Mark Rutte kreeg in zijn eerste politieke seizoen als premier veel krediet vanwege zijn werkwijze en soepele uitstraling. Zijn makkelijke praten, neiging tot vrolijk weglachen en kordate optreden maakten hem een verademing na zijn stroeve voorganger.

Maar succes gebaseerd op imago is fragiel. Dan wordt al snel het laatste optreden maatgevend, en dat is in dit geval onvoordelig voor Rutte. Op zijn laatste optreden voor zijn vakantie, na afloop van een top over noodhulp aan Griekenland, verrekende Rutte zich.

Hij beweerde dat het totale Europese pakket 109 miljard euro groot was – daarvan zou 50 miljard voor rekening komen van de bankensector.

En nee hoor, over de berekeningen hoefden de toen aanwezige verslaggevers en correspondenten zich geen zorgen te maken, zei Rutte.

Hij wist heel goed waarover hij sprak. „Ik ben er vandaag acht uur mee bezig geweest, dus ik zit goed in de cijfers. Ik kan mij voorstellen dat u nog even aan boord moet komen, maar het klopt allemaal kan ik u zeggen.”

Niet dus. Het zou gaan om ten minste 159 miljard euro, bijna een derde meer. Andere onduidelijkheden over de steun, veroorzaakt door Ruttes minister van Financiën, leidden tot een ingelaste technische uiteenzetting door topambtenaren, woensdag. Volgende week volgt er nog een tweedaags debat over de kwestie.

Complicerend voor Ruttes afwezigheid was dat anderen wel gewoon bezig bleven. Zo beweerde het Zeeuwse Statenlid Johan Robesin – eerder nog op bezoek in het Torentje – dat hij zo goed als meegeschreven had aan het regeerakkoord. Onwaarschijnlijk, misschien, met een mogelijkheid van grootspraak – maar dat is minder relevant. Rutte was er niet om de claim te weerspreken.

Ook kon hij niet direct reageren op frontale aanvallen van een politieke tegenstander. Afgelopen weekend noemde vakbondsvoorzitter Agnes Jongerius het beleid van Rutte in een interview in deze krant „laf en geniepig”. Subtiel was ze niet: „Rutte kent de dossiers. En toch kiest hij ervoor sterkeren uit de wind te houden en zwakkeren als zielige jongetjes achter het fietsenhok in elkaar te meppen.” Onweersproken kan dat beeld, van een zielige jongetjes meppende Rutte, de premier schade doen. Jongerius vroeg het nog maar eens: „Wie is de echte Mark Rutte?”

Voor de zomer was het antwoord geweest: iemand die van snel en vlot houdt. Bewindslieden verhalen in de Haagse wandelgangen vaak trots over het snelle vergaderen. Over dat de ministerraad op vrijdag meestal aan het begin van de middag al afgerond is. Over het streven niet al te veel tijd te besteden aan lang discussiëren over beleidsstukken.

Ze willen er maar mee zeggen: dit is een kabinet van aanpakken, anders dan het vorige. Of neem dat van Den Uyl in de jaren zeventig, die maakte er marathonsessies van tot diep in de nacht. Gevaar is wel: de grens tussen tussen snel en slordig is vaag.

Hoe dan nu verder vanaf vandaag? Vanaf nu staat het werk van Rutte in het teken van Prinsjesdag op 20 september. Dan presenteert dit kabinet zijn eerste Rijksbegroting. Niet alleen economisch, maar ook een politiek markant moment: de eerste keer dat de Koningin onder toezicht van dit kabinet met gedoogsteun de Troonrede zal uitspreken.

Zelfs zonder de gevolgen van de malaise in de wereldeconomie wordt het een exceptionele begroting, omdat dit kabinet in het komende jaar in totaal 6,5 miljard euro zal proberen te bezuinigen, een voor Nederland astronomisch bedrag.

De economische onzekerheid is dezer dagen zo groot dat het Centraal Planbureau in ieder geval overweegt voor het eerst een noodscenario toe te voegen aan de reeks van ramingen. Wanneer dat idee ontstond? De afgelopen week.

Premier Rutte nam even afstand van Nederland, de wereld niet.

    • Pieter van Os
    • Freek Staps