'De pure romantiek van muziek wil ik tonen'

Fotograaf Simon van Boxtel wil niet zo maar registreren wat hij ziet. Hij grijpt in op de werkelijkheid door scènes te bedenken. „Ik vertaal muziek naar beeld.”

Een dirigent in een parkeergarage, een trompettist in een zandverstuiving in de Drunense duinen, een hoornist in een vennetje, een heel orkest in de afgrond van Beeld en Geluid in Hilversum, een violiste die haar viool omklemt in een zwembad.

De foto’s die Simon van Boxtel exposeert tijdens het Amsterdamse Grachtenfestival dwingen tot langer kijken dan normaal. En tot nadenken.

Zoals over de foto van een keurig geklede fagottist met zijn instrument, buiten naast een woeste boomstam. De boom en de fagot zijn alle twee van hout. Het ene is grillige natuur, het andere is een ingenieus gebouwd instrument met veel techniek. Hier gaat het om de overeenkomst en de tegenstelling tussen natuur en cultuur.

Simon van Boxtel: „Ik probeer in mijn foto’s van musici een link te leggen met de muziek, een vertaling te maken van muziek naar beeld.”

Deze foto’s maakte hij voor de seizoensbrochures van het Brabants Orkest: „Daarvoor bedenk ik elk jaar een thema, zoals Natuur en cultuur, Transparantie en reflectie, Big City Lights. De foto van een celliste bij een halfduistere boomstronk met uitlopers, dat is pure romantiek.”

De fotograaf houdt van allerlei soorten muziek. „Maar het meest van laatromantische muziek, Bruckner, Wagner, Mahler. Fantastisch die momenten dat je als luisteraar wordt opgetild.”

Van Boxtel (41) studeerde op de Amsterdamse Rietveld Academie. Hij deed reclamefotografie, maar portretten op locatie werden zijn specialisme, van directeuren tot asielzoekers. De laatste jaren fotografeert hij musici en orkesten, zoals het Radio Filharmonisch Orkest, Holland Symfonia, het Brabants Orkest en het Koninklijk Concertgebouworkest. En natuurlijk het Nederlands Concertkoor, waarin hij zelf zingt.

„Ik ben geen registrerende fotograaf, die vastlegt wat er gebeurt of wat er zomaar voor de lens komt. Ik wil zelf wat bedenken, dat heb ik geleerd op de Rietveld. Van het Koninklijk Concertgebouworkest maakte ik de vereiste klassieke foto op het podium. Maar ook een ander soort foto, in de zaal, met de musici in rijen tussen de stoelen. Het orkest is opgesteld in trapeziumvorm, op de achterste rij veel meer musici dan vooraan. Bij de opname wordt het dan een vierkant. Het is een perspectiefcorrectie, zoals bij beeldend kunstenaar Jan Dibbets.”

Van Boxtel aarzelt niet om lastige dingen te organiseren en in te grijpen in het resultaat om het gewenste beeld te krijgen. Hij gooide een dennenappel in een vennetje, zodat de kring veroorzaakt lijkt door het geluid van de hoorn. Hij zette het Brabants Orkest op zwevende balustrades in het Philips High Tech Center, hij fotografeerde Holland Symfonia op het getrapte dak van het Nemo Science Center in Amsterdam. „Het oude postkantoor daarachter heb ik weggefotoshopt en vervangen door zee en lucht. Op de computer maak ik het beeld dat ik in mijn hoofd heb. Ik heb dirigent Alan Boeribajev gefotografeerd tijdens een concert en daarachter de lampen van een parkeergarage geplakt.”

Zijn opvallendste foto is van de Vlaamse violiste Tine Janssens, die diep in een zwembad haar viool omklemt. „Ze is een type dat ervoor gaat. Zestig of zeventig keer is ze het water ingedoken. Met een loodband om en dan meteen een houding aannemen. Onzichtbaar was er een duiker, voor als er wat mis zou gaan. In het Pieter van den Hoogeband Zwemstadion zijn er voor trainingsonderzoek raampjes, zodat ik er zelf niet in hoefde. Niet dat ik daarvoor te beroerd ben, maar dan is het nog lastiger. Die viool hadden we gekocht op Marktplaats, voor een paar tientjes.”

Muziekfoto’s Van Boxtel, t/m 21 aug. Compagnietheater, Amsterdam. Meer op: simonvanboxtel.nl