Ruzie in de tent, maar een depressie gaat te ver

Het is een slechte zomer. Maar dit heeft weinig invloed op ieders gemoed. Relaties kunnen er wel onder lijden. „Mensen vragen zich af hoe lang ze nog moeten.”

Een slechte zomer heeft een ondermijnende uitwerking op het dagelijkse leven. Het skûtsjesilen wordt uitgesteld wegens de harde wind. De finale van het tennistoernooi in de buurt wordt niet op zondag maar op een duffe maandag gespeeld. Het tuinfeest voor je verjaardag moet worden afgelast. Regen lokt helse ruzies uit op campings.

En dat is niet alles. Gebrek aan zon en een overdaad aan wolken maakt sommige mensen terneergeslagen en vermoeid. „Bij mensen met weergevoeligheid kun je niet uitsluiten dat er sprake is van een zomerdip”, zegt milieukundige Gertjan Bouwhuis, oprichter van de website www.bioweer.nl, met daarop verwachtingen voor de dagelijkse stemming. De komende dagen leidt het weer volgens zijn model tot een verhoogde kans op „nerveuze” en „gevoelige” stemming en een „rusteloze” slaap.

Maar de gemiddelde Nederlander houdt zich groot. We lopen in Woerden de Cornelis Troostlaan af, een nieuwbouwstraat in het Schilderskwartier, een wijk die oorspronkelijk werd gebouwd in de jaren vijftig. De bewoners laten zich niet kennen. „Zo slecht vind ik deze zomer niet”, zegt Carolien de Wit. Ze is onlangs met vakantie naar het Meer van Annecy geweest. „Niet zo héél mooi weer gehad.” Bruin is ze wel. „Ik kom voor m’n werk nogal eens in het buitenland. En ik ben vlug bruin. Ik oxideer snel.” Buurman Theo Cuijpers wiedt zijn tuin. „Ik lijd niet onder het weer. Je gaat ervan uit dat een zomer ook slecht kan zijn. Als het regent, gaan m’n twee dochters niet naar buiten. Dan gaan we iets anders doen.” Enkele huizen verderop woont kaashandelaar Erik van Dam, net terug van een vakantie in Toscane en Umbrië. „Mooi weer gehad.” Niet dat het hem veel uitmaakt. „Vrouwen zijn daar gevoeliger voor dan mannen. Wij zijn laconieker.” Voor de handel is slecht weer ook niet slecht. „Bij warm weer willen mensen barbecuen. Met slecht weer krijgen mensen weer zin in een stukje kaas.” Meest gehoorde klacht in Woerden is dat je weinig buiten kunt zitten, in de tuin. En dat je de hond in de regen moet uitlaten. Daar staat tegenover dat je minder sloom bent dan tijdens hitte. „Boven de dertig graden doe je niets meer”, zegt Ankie van Leeuwen. In het algemeen is het verstandig om je niet gek te laten maken. Julia Schantl: „Je kunt er wel verdrietig om zijn, maar je hebt er toch geen greep op.”

Een slechte zomer lijkt geen beslissende invloed te hebben op het gemoed van iederéén. Dat bleek drie jaar geleden uit psychologisch onderzoek onder twaalfhonderd Duitsers. Zij hielden een maand lang bij hoe ze zich precies voelden en die gegevens werden gekoppeld aan meteorologische feiten. Onder geen van de weersomstandigheden voelde iedereen zich gemiddeld beter.

In Nederland krijgen ook niet meer mensen dan anders een zogenoemde winterdepressie, vertelt directeur Ybe Meesters van de polikliniek winterdepressies van het Universitair Medisch Centrum Groningen. Hier worden patiënten met milde tot zware winterdepressies behandeld met een lichttherapie. Meesters: „Echt vrolijk word je van dit weer niet. Het is een ongemak. Maar mensen worden er niet echt depressief van. Een winterdepressie heeft te maken met de kortere dagen.”

Echt chagrijnig zeggen Nederlanders ook niet te zijn. Weerman Piet Paulusma: „Ik kom weinig chagrijnige mensen tegen. Mensen zijn wel ontevreden. Ze begrijpen dat ik er ook niets aan kan doen, maar ze hadden er wel meer van verwacht. Mensen op campings, maar ook boeren, hebben behoefte aan een stabiele periode. Het is niet een van de fraaiste zomers, de klad zit er aardig in. Het is sneu. Ik heb altijd vertrouwen in het weer, maar mijn eigen zomerverwachting is deels niet uitgekomen. Dat kan gebeuren. Het beste is om erover te praten. Het helpt om een beetje te kletsen over het weer. Zo hou je de moed erin.”

Snakken naar mooi weer is misschien wel een welvaartsverschijnsel, suggereert massapsycholoog Hans van de Sande. „Vijftig jaar geleden had niemand vakantie. Nu iedereen wel vakantie heeft, vinden we mooi weer belangrijk.” Zelf is hij net terug van een zeilvakantie op de Adriatische Zee. „Niet om het mooie weer, maar om een leuke tijd met vrienden te hebben.” Veel invloed heeft het weer volgens hem niet op de mens. Er is wel een wetenschappelijke correlatie aangetoond tussen perioden van hitte en de hoeveelheid geweldsincidenten, vertelt hij. „Een long hot summer kan leiden tot meer agressie, al komt dat ook doordat mensen nu eenmaal meer buiten zijn en bier drinken. Ook vrouwen zijn luchtig gekleed en dat leidt ook nog wel eens tot opwinding.” Maar een effect van koel zomerweer is hem niet bekend.

Toch kan het slechte weer tijdens vakanties tot relationele ellende leiden, stelt familietherapeut Else-Marie van den Eerenbeemt. „Vakantie is de lakmoesproef voor een relatie. Je zit abnormaal dicht op elkaar, als in een stolp. Veel mensen met een instabiele relatie besluiten na de vakantie definitief uit elkaar te gaan. Sommige mensen gaan met vrienden of nemen hun moeder of schoonmoeder mee. Dan heb je ruimte nodig. In plaats daarvan zitten mensen tijdens een vakantie dicht bijeen. In de auto maken mensen al ruzie om de tomtom. Bij de eerste de beste tegenvaller krijg je irritaties. Slecht weer is zo’n tegenvaller. Als het constant regent tijdens een fietsvakantie, hoe zit het dan met de alternatieven? Je kunt door slecht weer ook wel een gevoel van saamhorigheid krijgen, maar niet als je dagelijks in de gietende regen zit. Mensen vragen zich af hoe lang ze nog moeten. Ze tellen de minuten.” Van den Eerenbeemt adviseert om tijdens slecht weer bij het zoeken naar alternatieve bezigheden met iedereen rekening te houden. „Het verschilt of je met een baby of een rokende puber in de tent zit. Maar laat iedereen een idee leveren. Geef kinderen een stem en ga één dag naar zo’n tropisch zwemparadijs, om de volgende dag naar een stad te gaan, iets wat jou meer aantrekt. Iedereen is belangrijk.”

Nederland past zich aan. We klikken naar websites over het weer om te zien wanneer we gaan fietsen. De website www.buienradar.nl trekt in de zomer traditioneel veel bezoekers. Directeur Niels de Kind: „Een slechte zomer is voor ons gunstig. Juist de wisselvalligheid van het weer maakt dat mensen informatie willen. Mensen die in eigen land op vakantie zijn, maar ook boeren, schilders en dakdekkers.” Gemiddeld trekt de website ongeveer vijf miljoen bezoekers per maand. Zo sukkelen we de zomer door. En zeggen tegen elkaar dat het morgen beter wordt. Piet Paulusma: „Volgende week komt er mooier weer. Ik verwacht nog een aantal leuke stranddagen. Het wordt beter.”

    • Arjen Schreuder