Omdat je er eindeloos over kunt praten

Het seizoen is begonnen, en dus zijn ook de goed bekeken programma’s Studio Voetbal en Voetbal International weer op tv.

De eerste is wat braaf, bij de tweede gaat het er fel aan toe.

Koffietijd voor mannen. Zo omschrijft Wilfred Genee, presentator van Voetbal International, zijn programma. De formule is eenvoudig: zet vier mannen aan een tafel, selecteer wat leuke gespreksonderwerpen en de avond is zo gevuld.

Simpele televisie? Ja. Maar of dat erg is? Nee. Er wordt namelijk massaal afgestemd op Studio Voetbal (NOS) en Voetbal International (RTL7). Studio Voetbal trekt zondagavond gemiddeld een miljoen kijkers, VI scoort een dag later vaak ruim de helft.

Waar de heren analytici dan zoal over babbelen? Hangende linksbuitens, penetrerende middenvelders en knijpende backs. Maar is het louter abracadabra? Nee, hoor. In VI gaat het net zo makkelijk over de Hummer van Wesley Sneijder, de tatoeages van Theo Janssen en de vrouw van Louis van Gaal.

Kees Jansma, vanaf dit seizoen presentator bij betaalzender Eredivisie Live, slaat vrijwel geen uitzending over van beide programma’s. „Eerlijk gezegd verbaast het mij dat er nog zo veel mensen naar kijken. Praten over voetbal kan kennelijk eindeloos.” Jansma heeft een lichte voorkeur voor VI. „Dat is een leuk, vrolijk programma, dat balanceert tussen serieus en niet serieus. De ironie die VI heeft, mis ik een beetje bij Studio Voetbal. Daar nemen ze hun vak soms wel erg serieus. Ik mis de knipoog.”

Naar Studio Voetbal kijken veelal mannen van vijftig plus, die het voetbalweekend op een rustige manier geanalyseerd willen hebben. „Het programma hoort bij het uitluiden van het weekend”, vindt analist Youri Mulder. „Het is een avondprogramma, de afsluiting van het voetbalweekend. Mensen houden ervan als iets afgesloten is.” VI trekt op maandagavond een breder publiek. „Mijn buurvrouw van 83 houdt niet van voetbal, maar ze kijkt wél naar VI”, zegt Hans Kraay junior, die vaak aanschuift bij het programma. „VI staat voor tempo, passie, tegenstrijdige meningen en er kan elk moment een vuurpijl afgaan. Dát is de kracht.”

Soms krijg je als kijker echter de indruk dat je naar een toneelstukje kijkt bij VI. Is het acteerwerk als Genee en Derksen elkaar in de haren vliegen over Willem van Hanegem? Overdrijft Derksen bij het afzeiken van Kraay Jr omdat hij weet dat kijkers dat leuk vinden? De plots felle woordenwisselingen zijn „hartstikke echt” volgens Jansma. „Ik ben er een aantal keer getuige van geweest”, zegt hij. „En dat is absoluut niet gespeeld. Er kan in één keer een enorme felheid ontstaan tussen de heren. Iedereen zit daar met geldingsdrang. Soms denk ik alleen: qua taalgebruik mag het een onsje minder.”

Studio Voetbal heeft vaak een actuele, spraakmakende gast in het programma, zoals Ronald Koeman, de nieuwe trainer van Feyenoord, in de eerste uitzending. Verder schuiven Tom van ’t Hek, Arno Vermeulen, Ronald Waterreus en Jan Mulder regelmatig aan. Nieuw is Jan van Halst, tevens manager algemene zaken bij FC Twente. „Die keuze vind ik onbegrijpelijk”, zegt Derksen. „Je zag in de eerste uitzending al dat Van Halst op eieren zit als het over FC Twente gaat. Over die club kan hij natuurlijk niet vrijuit praten.”

Voetbal International, elke maandag en vrijdag op tv, heeft een vaste groep analisten. René van der Gijp (oud-voetballer) en Derksen (hoofdredacteur van het weekblad VI) schuiven elke uitzending aan bij presentator Genee, terwijl de vierde stoel van eigenaar wisselt. Trainers of voetballers zijn zelden te gast, terwijl die wel te zien zijn bij Studio Voetbal. Dat is niet zonder reden. „Andries Knevel en Wouter Bos vertelden bij ons meer over voetbal dan Marco van Basten en Guus Hiddink”, zegt Derksen. „Dat zegt veel over de voetballerij. Oppervlakkig. Bij Studio Voetbal kicken ze erop grote namen in hun programma te hebben, maar mij is gebleken dat dat weinig zin heeft. Ze praten met de handrem erop. Ik heb liever mensen die gewoon vrijuit kunnen praten.”

Jack van Gelder, vanaf het begin presentator van het tienjarige Studio Voetbal, is het daar niet helemaal mee eens. „Het leukste vind ik dat ik soms mensen aan tafel heb van wie de redactie vooraf zei: ‘Die zegt toch niks’. En dat ze na afloop zeggen dat het hartstikke leuk was”, meent hij.

Voor Youri Mulder, dit seizoen ook assistent bij FC Twente, is het een reden voorlopig niet bij Studio Voetbal aan te schuiven. „Deels is het een opiniërend programma. Vanuit het oogpunt van objectiviteit moet ik er niet gaan zitten. Ik bedoel: moet Leroy Fer nu wel of niet van Feyenoord naar FC Twente? Ik weet hoe mijn club daarover denkt, maar ik kan dat natuurlijk niet zeggen.”

Ook bij Jansma, naast presentator bij Eredivisie Live ook perschef van het Nederlands elftal, is sprake van een dubbelrol. Soms stelt hij in het programma vragen over Oranje, waar hij de communicatie voor verzorgt. In het begin was dat moeizaam. Nu niet meer, zegt hij. „Iedereen is er inmiddels aan gewend. Ik doe deze dubbelfunctie al zeven jaar en heb er nooit problemen mee gehad.”

Jansma vindt dat Studio Voetbal moet oppassen dat het „niet te oubollig wordt”. Waar is de humor? Er mag best gelachen worden op televisie, vindt hij. „René van der Gijp zei laatst dat Voetbal International best korter mag. Dat ben ik met hem eens. Soms is het laatste deel saai.”

Qua kijkcijfers is het opvallend wat VI teweegbrengt op RTL 7. Zij tillen de zender van 200.000 naar gemiddeld 650.000 kijkers, met uitschieters naar 800.000. Studio Voetbal – geschaduwd door programma’s als De Reünie, 1 tegen 100 of Mooi! Weer De Leeuw – brengt het eerste net van 900.000 naar ongeveer één miljoen kijkers.

Voetbal International zal vanaf januari waarschijnlijk dagelijks op de buis zijn, zegt Derksen. „Er zijn al pilots gemaakt, maar over de precieze invulling wordt nog gesproken. Bovendien moeten we nog op zoek naar een aantal sponsors, want we hebben niet de beschikking over belastinggeld.” Dus binnenkort dagelijks babbelen over voetbal? „Ja”, zegt Derksen. „Er gebeurt elke dag wel wat. Er is genoeg om over te praten.”