Nooit meer zomer

Het is een sombere zomer, maar de natie slaat zich er wel doorheen.

Een slechte zomer lijkt geen beslissende invloed te hebben op het gemoed.

Een slechte zomer heeft een verwoestende uitwerking op het dagelijkse leven. Het skûtsjesilen wordt uitgesteld wegens de harde wind. De finale van het tennistoernooi in de buurt wordt niet op zondag, maar op een duffe maandag gespeeld. Het tuinfeest voor je verjaardag moet worden afgelast. Regen lokt helse ruzies uit op campings.

Gebrek aan zon en een overdaad aan wolken maakt sommige mensen terneergeslagen en vermoeid. „Bij mensen met weergevoeligheid kun je niet uitsluiten dat er sprake is van een zomerdip”, zegt milieukundige Gertjan Bouwhuis, oprichter van de website www.bioweer.nl, met daarop meerdaagse verwachtingen. De komende dagen leidt het weer volgens zijn model tot een verhoogde kans op „nerveuze” en „gevoelige” stemming en een „rusteloze” slaap.

De gemiddelde Nederlander houdt zich groot. We lopen in Woerden de Cornelis Troostlaan af, een nieuwbouwstraat in het Schilderskwartier, een wijk die oorspronkelijk werd gebouwd in de jaren vijftig. De bewoners laten zich niet kennen. „Zo slecht vind ik deze zomer niet”, zegt Carolien de Wit. Ze is onlangs met vakantie naar het Meer van Annecy geweest. „Niet zo héél mooi weer gehad.” Bruin is ze wel. „Ik kom voor m’n werk nogal eens in het buitenland. En ik ben vlug bruin. Ik oxideer snel.” Buurman Theo Cuijpers wiedt zijn tuin. „Ik lijd niet onder het weer. Je gaat ervan uit dat een zomer ook slecht kan zijn. Als het regent, gaan m’n twee dochters niet naar buiten. Dan gaan we iets anders doen.” Meest gehoorde klacht in Woerden is dat je weinig buiten kunt zitten, in de tuin. En dat je de hond in de regen moet uitlaten. Daar staat tegenover dat je minder sloom bent dan tijdens hitte.

Een slechte zomer lijkt geen beslissende invloed te hebben op het gemoed. Dat bleek drie jaar geleden al uit psychologisch onderzoek onder twaalfhonderd Duitsers. Zij hielden een maand lang bij hoe ze zich precies voelden en die gegevens werden gekoppeld aan meteorologische feiten. Onder geen van de weersomstandigheden voelde iedereen zich gemiddeld beter.

In Nederland krijgen ook niet meer mensen een zogenoemde winterdepressie, vertelt directeur Ybe Meesters van de polikliniek winterdepressies aan Universitair Medisch Centrum Groningen. Hier worden patiënten met milde tot zware winterdepressies behandeld met een lichttherapie. Meesters: „Echt vrolijk word je van dit weer niet. Het is een ongemak. Maar mensen worden er niet echt depressief van. Wij hebben de afgelopen 25 jaar niet gezien dat mensen zich eerder met een winterdepressie melden. Dat gebeurt wel als dit slechte weer nog een maand aanhoudt. Dan is er onvoldoende licht. Een winterdepressie heeft te maken met de kortere dagen. De mens is geen accu die een hele winter kan teren op een in de zomer behaalde hoeveelheid zonlicht.”

Snakken naar mooi weer is misschien wel een welvaartsverschijnsel, suggereert massapsycholoog Hans van de Sande. „Vijftig jaar geleden had niemand vakantie. Nu iedereen wel vakantie heeft, vinden we mooi weer belangrijk.” Zelf is hij net terug van een zeilvakantie op de Adriatische Zee. „Niet om het mooie weer, maar om een leuke tijd met vrienden te hebben.” Veel invloed heeft het weer volgens hem niet op de mens. Er is wel een wetenschappelijke correlatie aangetoond tussen perioden van hitte en de hoeveelheid geweldsincidenten, vertelt hij. „Een long hot summer kan leiden tot meer agressie, al komt dat ook doordat mensen nu eenmaal meer buiten zijn en bier drinken. Ook vrouwen zijn luchtig gekleed en dat leidt nog weleens tot opwinding.” Maar een effect van koel zomerweer is hem niet bekend.

Toch kan het slechte weer tijdens vakanties tot veel relationele ellende leiden, stelt familietherapeut Else-Marie van den Eerenbeemt. „Vakantie is de lakmoesproef voor een relatie. Je zit abnormaal dicht op elkaar, als in een stolp. Veel mensen met een instabiele relatie besluiten na de vakantie definitief uit elkaar te gaan. Sommige mensen gaan met vrienden of nemen hun moeder of schoonmoeder mee. Dan heb je ruimte nodig. In plaats daarvan zitten mensen tijdens een vakantie dicht op elkaar. In de auto maken mensen al ruzie om de TomTom. Bij de eerste de beste tegenvaller krijg je irritaties. Je kunt door slecht weer ook wel een gevoel van saamhorigheid krijgen, maar niet als je dagelijks in de gietende regen zit.”

Nederland past zich aan. We klikken naar websites over het weer om te zien wanneer we gaan fietsen. De website buienradar.nl trekt in de zomer traditioneel veel bezoekers. Gemiddeld nu ongeveer vijf miljoen per maand.

Zo sukkelen we de zomer door. En zeggen tegen elkaar dat het morgen beter wordt. Weerman Piet Paulusma ziet nieuwe kansen: „Volgende week komt er mooier weer. Ik verwacht nog een aantal leuke stranddagen. Het wordt beter.”

Rectificaties / gerectificeerd

Correcties & aanvullingen

Door een redactionele fout zijn er verkeerde gegevens terechtgekomen in de grafieken over de neerslag en het aantal zonuren deze zomer (Zomer 2011: ruziën in de regen, 11 augustus 2011, pagina 4). De grafiek over de temperatuur is wel correct. Ook de conclusie die uit de grafieken getrokken kan worden – het is nat en bewolkt – blijft overeind.

    • Arjen Schreuder