Hiphops eerste koningsdrama

Als The Throne maakten de rappers Kanye West en Jay-Z samen een album, dat deze week uitkwam. Ze zingen over de gevolgen van hun succes, hun rijkdom en strijd.

Kanye West, left, makes a guest appearance as Jay-Z performs during a concert at Yankee Stadium, Monday, Sept. 13, 2010, in New York. (AP Photo/Jason DeCrow) ASSOCIATED PRESS

Het wordt steeds zeldzamer: een popalbum waarvan de verschijning alleen een evenement is. Het lukte Kanye West eind 2010 solo; het lukt hem nu weer met Watch The Throne van The Throne, zijn nieuwe samenwerkingsverband met Jay-Z. Maar de manier waarop kon niet meer verschillen. Zijn soloalbum My Beautiful Dark Twisted Fantasy werd vorig jaar voorafgegaan door een spervuur ongepolijste tweets van West en veel gratis weggegeven topmuziek. Nu was het in aanloop naar het album opvallend stil en bleef de muziek in de kluis tot afgelopen maandagochtend zes uur Nederlandse tijd, toen het album via iTunes uitkwam.

De fysieke release volgt morgen; in de Verenigde Staten zal de luxe editie van het album de eerste tien dagen alleen te krijgen zijn in de winkels van platenketen Best Buy. In de VS protesteerden kleinere platenzaken tegen deze exclusieve deals omdat ze belangrijke inkomsten dreigen mis te lopen. Jay-Z zei in een reactie dat de strategie bedoeld was om controle te behouden op de release en vroegtijdig lekken te voorkomen. En inderdaad: Watch The Throne is een van de zeldzame blockbustertitels die voor verschijning niet op internet stonden.

De strategie zorgde ook dat wereldwijd fans weer massaal op hetzelfde moment naar hetzelfde belangrijke popalbum luisterden en daarover in discussie waren. Want Watch The Throne is een belangrijk popalbum; de eerste gezamenlijke plaat van twee van de meest succesvolle rappers van dit moment; en volgens zakenblad Forbes ook de rijkste (zie inzet). Een veelgehoorde klacht in de eerste dagen, is daar een directe reactie op: Kanye West en Jay-Z zouden in tijden van crises te veel over hun rijkdom en succes rappen. Die vaak snel geformuleerde kritiek gaat voorbij aan de intense, vindingrijke en gelaagde wijze waarop ze dat doen.

Het is om te beginnen evolutie. Hiphop is muziek waarin braggen (opscheppen) altijd al tot kunstvorm wordt verheven, alleen wordt dat makkelijker geaccepteerd vanuit het perspectief van kansarmen. Jay-Z en Kanye West hebben hun gedroomde positie bereikt en rappen zonder scrupules, zelfs trots, vanaf hun troon; soms zelf klagend over hoe erg de kroon knelt. Ze onderstrepen dat hun positie zelf revolutionair is. Zoals West rapt in Murder to Excellence: wat was het laatste wat je vroeger verwachtte op een ‘black tie’-evenement?: ‘Black guys.’

Murder to Excellence is een krachtig politiek nummer in twee muzikale delen. Het eerste focust op de talloze zwarte mannen in de VS die gewelddadig sterven; het tweede op hun succes: ‘black excellence, opulence, decadence’. Jay-Z rapt op het album dat hij thuis schilderijen van Basquiat en Warhol als muzen aan de muur heeft hangen en ‘een miljoen meer’ zwarten wil zien op de elitaire plekken waar hij nu komt. De in de pers veelgeplaagde Kanye West schmiert dat hij van zijn denkbeeldige nageslacht een Republikein zal maken ‘so everybody know he love white people.’ De verhouding op het album is doorgaans als volgt: veteraan Jay-Z komt met krachtige rake zinnen, op de hem bekende, achteloze manier. En Kanye West is de man van het grote gebaar; als rapper nog maar net op de top van zijn kunnen, en grossierend in humor en drama om zijn punt te maken.

Het album opent met orkestrale bombast en de sfeerbepalende zang van groot talent Frank Ocean. Met kille autotune en effecten die passen bij de onthechte wereld die geschetst wordt, van Romeinse decadentie en lege rijkdom. In het door een Otis Redding-sample gedomineerde Otis rapt hij dat hij geld genoeg heeft om nooit meer de gevangenis in te hoeven. In That’s My Bitch met klassieke hiphopsamples van James Brown en Incredible Bongo Band rapt Jay-Z dat hij werk van beroemde zwarte kunstenaars in het MoMA wil zien.

Op de kitscherige eighties-rock-achtige afsluiter Why I Love You rapt Jay-Z dat hij koningen wilde maken van rappers met wie hij werkte, die zich in de loop der tijd tegen hem keerden. ‘The circle got smaller, the castle got bigger, the walls got taller.’ Het eerste echte koningsdrama van hiphop is compleet.

Jay-Z & Kanye West: ‘Watch The Throne’ , Roc-A-Fella Records e.a. ****

    • Saul van Stapele